Son illər vətəndaşlar arasında 7000-dən çox saxta əlillik təyinatı aşkarlanaraq ləğv edilib. Bunu Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Cavid Əbdulqədirov deyib.
O bildirib ki, nəticədə illik 30 milyon, aktuar hesablamalara əsasən, uzunmüddətli dövr üzrə isə 735 milyon manatdan çox büdcə vəsaitinin qanunsuz xərclənməsinin qarşısı alınıb: “Nazirlər Kabinetinin 30 dekabr 2015-ci il tarixli qərarı ilə ölkə üzrə qüvvədə olan müddətli əlillik işləri hər hansı yoxlama olmadan, müayinələr aparılmadan avtomatik olaraq 5 il müddətinə uzadılıb. Bu qərar 190 min şəxsi əhatə edib. Bu zaman həqiqi əlilliyi olan şəxslərlə yanaşı, artıq sağalmış və ya reabilitasiya olunmuş, habelə saxta yollarla əlillik əldə etmiş minlərlə şəxsin də əlillik müddəti uzadılıb. Hazırda əlillik müddətləri bitən şəxslərin əlilliyinin yenidən qiymətləndirilməsi işləri aparılır və bu sahədə ən vacib prinsip əlillik dərəcələrinin həqiqətən əlilliyi olanlara təyin olunması, saxta əlilliyin isə aşkar edilərək ləğv edilməsidir. Əsassız, saxta əlillik təyinatının aşkar edilərək ləğv olunması, əlillik təyinatlarının tam şəffaflaşdırılması sosial ədalətliliyin də vacib şərtidir və bu istiqamətdə işlər davam edəcək”.
Azərbaycanda 7 mindən artıq saxta əlillik dərəcəsinin ləğv edilməsi müsbət haldır. Amma bu insanlar əlillik dərəcəsini özbaşına almayıblar, bunu onlara verən təşkilat, rəsmi şəxs olub.
Bu insanlara saxta əlillik dərəcəsi verənlər, onlarla ortaq olub büdcəni talayanlar niyə məsuliyyətə cəlb edilmirlər? Ümumiyyətlə, saxta əlillik dərəcəsi verilməsinin məsuliyyətini kim daşıyır?
Ekspertlər bildirirlər ki, vaxtilə aidiyyəti qurumlarda buna rəvac verənlər olub və onlar insanlara müəyyən şirinliklər müqabilində saxta əlillik dərəcələri veriblər. Bu gün saxta əlillik dərəcələrinin ləğv edilməsinin müsbət hal olduğunu deyən ekspertlərin sözlərinə görə, bundan sonra bu kimi hallar təkrarlanmamalıdır. İnsanlara saxta əlillik dərəcələrinin keçmişdə verildiyini deyən ekspertlərin sözlərinə görə, elə adam var ki, 20-25 ildir saxta əlillik dərəcəsi ilə dövlət büdcəsindən müavinət alır. Ekspertlərin qeyd etdiyinə görə, hətta ailələr var ki, bütün ailə üzvlərinə əlillik dərəcəsi təyin edilib.
Tanınmış iqtisadçı-ekspert, professor Əli Əlirzayev “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, bu məsələ, ümumiyyətlə, çox mürəkkəb məsələdir və saxta əlilliyin özünün verilməsi özü mənfi bir haldır. “Bu çətin sualdır, çətin də problemdir. Bu insanlar neçə ildir saxta əlillik dərəcəsinə görə dövlət büdcəsindən müavinət alırlar. Əlillik dərəcəsini almaq üçün onlar müxtəlif təşkilatlarda yoxlamalardan keçiblər, onda gərək hamısı məsuliyyətə cəlb olunsun. Digər tərəfdən, əlillik məsələsi nisbidir. Adam var ki, bu gün əlildir, 3 ildən sonra işləyə bilər, adam da var ömürlük əlildir. Bunu həkimlər, ekspertlər daha yaxşı bilirlər. Saxta əlillik dərəcəsinin verilməsi, bütün hallarda, yaxşı deyil”.
Ə.Əlirzayev hesab edir ki, əlillik dərəcəsi verilmiş şəxsləri 3-5 ildən bir yoxlamadan keçirmək olar. Əlil var ki, onun sağlamlığının bərpa edilməsi şansı var, bəzi əlillərin isə sağalması mümkünsüzdür: “Adam var ki, qılçı yoxdur, onun qılçı yenidən bitməyəcək. Bundan sonra əlillik dərəcəsi almaq istəyən şəxslər ciddi şəkildə yoxlanılaraq onlara əlillik dərəcəsi verilməlidir ki, problem çıxmasın. Daha diqqətli olmaq lazımdır. Adam var ki, 10-20 ildir əlillik pensiyası alır” - deyən Ə.Əlirzayev, bütün hallarda, saxta əlillik dərəcəsinin verilməsinin və əlil olmayan şəxslərin dövlət büdcəsindən əsassız müavinət almasının mənfi hal olduğunu qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
