Son zamanlar tikinti sektorunda, əsasən də daş karxanalarında ölüm hallarının artması müşahidə edilir. Ən azından, son bir ayda daş karxanalarında 3 ölüm hadisəsi baş verib. Bu hələ ictimaiyyətə məlum olandır. Bəlli olduğu kimi, daş karxanalarında baş verən ölüm hallarının çoxu gizlədilir. Çünki daş karxanalarını işlədənlər üçün insan həyatının önəmi yoxdur. Tikinti sektorunda texniki qaydaların ən bərbad olduğu yer karxanalardır.
Bu arada Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyinin açıqladığı məlumata görə, ötən il Azərbaycanda istehsalatla əlaqəli 228 bədbəxt hadisə qeydə alınıb. Nəticədə 250 nəfər zərər çəkib. Onlardan 213-ü kişi, 37-si qadın olub. Zərərçəkənlərdən 202 nəfər xəsarət alıb, 48 nəfər isə ölüb. Burada diqqətçəkən məqam odur ki, zərərçəkənlər əsasən tikinti sektorunda, xüsusən də daş karxanalarında işləyənlər olub. Daş karxanalarında çalışan fəhlələrin nə qoruyucu geyimləri var, nə də istifadə etdikləri kəsici alətlər təhlükəsizlik qaydalarına uyğun gəlir. İşçilər səhər saat 8-dən axşam 8-ə qədər işləyirlər. Fəhlənin günlük qazancı 25 manat olur. Bir daha bəlli olub ki, daş karxanalarında işçilərin təhlükəsizliyinin təmin olunmasından tutmuş, digər məsələlərə əməl olunmur.
“Karxana sahibləri işçilərin həyatını təhlükəyə atmağı texniki təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməkdən üstün tuturlar”
Məsələyə münasibət bildirən Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov daş karxanalarında baş verən bədbəxt hadisələri bir sıra səbəblərlə əlaqələndirdi: “Əvvəla 23 il əvvəl mənim çox uğurlu daş karxanası biznesim olub. Mən orada antisanitar vəziyyətə, təhlükəsizlik qaydalarına əməl olunmadığına görə həmin karxanada fəaliyyətimi dayandırdım. Yəni karxananı kiməsə satmadım. Həm o vaxt, həm də indi karxanalarda dövlətin qanunları işləmir. Nazirlər Kabineti iş yerlərində 14 risq dərəcəsi müəyyən edib. Ancaq hər il yenilənməli olan dərəcələr təəssüf ki, dəyişmir. Əməyin mühafizəsi qaydaları əsasən daş karxanalarında pozulur. Bunun əsas səbəbi onunla bağlıdır ki, texniki təhlükəsizlik qaydalarına əməl etmək müəyyən xərc tələb edir. Karxana sahibləri də işçilərin həyatını təhlükəyə atmağı texniki təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməkdən üstün tuturlar. Bax, problemin kökündə dayanan başlıca faktor bununla bağlıdır. Əməyin mühafizəsi ilə bağlı, birinci növbədə, karxanalarda işləyənlərlə əmək müqaviləsi bağlanmalıdır. Karxanalarda buna baxan yoxdur. Standartlara uyğun olmayan maşınlardan, digər elektrik avadanlıqlarından istifadə edilir. Ümumilikdə, daş karxanalarında qanunlar yox, antiqanunlar hökm sürür. Belə olan halda, istənilən bədbəxt hadisənin baş verməsi mümkündür. Orada ölkənin hər yerindən gəlmiş günəmuzd işləyən fəhlələr bir parça çörəkdən ötrü ən ağır şərtlər altında çalışırlar. Antisanitar və həddən artıq təhlükəli iş şəraitində çalışırlar. Ona görə də ƏƏSMN, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi və digər müvafiq qurumlar birlikdə bu məsələni həll etməlidirlər”.
AİB sədri hesab edir ki, daş karxanalarında neqativ halların aradan qaldırılması ilə bağlı kompleks tədbirlər görülmədikcə, problem öz həllini tapmayacaq.
Vidadi ORDAHALLI
