“Azərbaycan dünya sıralamasında yeraltı və yerüstü şirin su ehtiyatlarına görə kasıb ölkələr kateqoriyasına daxildir”. Bunu “Ekspert saatı”nda Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Geoloji Kəşfiyyat Xidmətinin rəisi Əli Əliyev deyib.
O bildirib ki, Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsində, xüsusilə Zaqatala, Balakən, Qax və Şəki rayonlarında yetərincə yeraltı su ehtiyatları var: “Artıq qonşu Gürcüstanla bu istiqamətdə müəyyən münasibətlər formalaşmaqdadır. Bu bölgədə olan yeraltı su hövzəsinin kiçik bir hissəsi Gürcüstan ərazisindədir. Biz yeraltı sulardan istifadə ediriksə, hər hansı danışıqlar aparılması su ehtiyatlarından ədalətli istifadə formasına nail olmaqdır. Bu, Qazax, Gəncə və Lənkəran düzənliyi yeraltı su hövzələrinə də şamil edilə bilər. Bunlar regional ehtiyatlar olaraq, bir qismi İran, bir qismi isə Gürcüstan ərazisində yerləşir. Transsərhəd hövzələrin istismarı zamanı həm ədalətlilik prinsipinin pozulmaması, həm də su ehtiyatlarından səmərəli istifadə üçün müəyyən yanaşmalar olmalıdır. Güman edirik ki, bu olacaq”.
Qeyd edildiyi kimi, ölkədə şirin su ehtiyatı problemi yaşanır və bu hal gələcəkdə özünü qabarıq şəkildə büruzə verəcək. Onu da bildirək ki, ölkə başçısı İlham Əliyev də bu məsələyə toxunub. Prezident öz çıxışlarında qeyd edib ki, su ehtiyatlarından səmərəsiz istifadə olunur.
İlham Əliyev bildirib ki, Azərbaycanda su ehtiyatlarından səmərəli istifadə olunmalıdır: “Sizin qarşınızda duran vəzifələrdən biri çatışmazlıqların aradan qaldırılmasıdır. İdarəetmədə müasir yanaşmanın tətbiq edilməsidir, müasir texnologiyaların ölkəmizə gətirilməsidir. Çünki biz bundan sonra meliorativ tədbirləri, necə deyərlər, dədə-baba üsulu ilə apara bilmərik. Dünyanın bu sahədə ən müasir texnologiyaları Azərbaycana gətirilməlidir, sudan səmərəli istifadə edilməlidir. Bizdə mövcud problemlərdən biri də itkilərin böyük həcmdə olmasıdır. Bu itkilər bəzi hallarda təbii xarakter alır, amma bəzi hallarda səhlənkarlıq ucbatından baş verir”.
“Bəzi rayonların rəhbər şəxsləri öz əkinləri üçün sudan istifadə edir, kəndlilərə vermirlər, bu isə o deməkdir ki...”
Ekoloq Güllü Əliyeva bildirdi ki, mövcud resurslarımızdan səmərəli və düzgün istifadə edilsə, su kifayət edər: “Kənd təsərrüfatında selləmə üsulu ilə suvarma aparılır. Bu üsul suvarma nəticəsində torpağı yararsız hala salır və şoranlaşdırır. Həmçinin, bir o qədər su itkiyə gedir. Biz kənd təsərrüfatında damcı və sızma üsullarından istifadə edə bilərik”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, bütün dünyada qlobal istiləşmənin təsiri ilə şirin su ehtiyatları getdikcə azalır. BMT-nin hesablamalarına görə, 2001-ci illə müqayisədə 2050-ci ildə su ehtiyatlarının həcmi 23 faiz azalacaq. Azərbaycan qlobal istiləşmənin təsirinə ən çox məruz qalan ərazilərə daxil edilib. 2019-cu ildə Azərbaycana daxil olan sularda 2018-ci illə müqayisədə 4 milyard kubmetr azalma baş verib.
G.Əliyevanın sözlərinə görə, bəzi rayonlardan siqnallar gəlir ki, əkinləri suvarmaq üçün su yoxdur, olan suyu da rayonun rəhbər şəxsləri öz əkinləri üçün istifadə edir, kəndlilərə vermirlər. Bu o deməkdir ki, problem həll olunmasa, ciddi məhsul qıtlığı yarana bilər: “Azərbaycan içməli su ehtiyatının az olduğu ölkələrdəndir. Bu ehtiyatın da 70 faizdən çoxu ölkədən kənardakı mənbələrdən formalaşır. Bu çox ciddi strateji təhlükədir. Su qıtlığı yarandıqda bizimlə qonşu ölkələr həmin çaylarda su ehtiyatının hamısını özlərinə sərf edəcəklər, bu tərəfə bir qram da su keçməyəcək. Kiçik çayların çoxunun da mənbəyi qonşu ölkələrdədir. Lakin məsul şəxslər hələ də təhlükənin səviyyəsini tam başa düşməyiblər.
Bununla bağlı ciddi strateji proqram hazırlanmalı və təcili icrasına başlanmalıdır. Su israfının qarşısı alınmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
