Azərbaycan təbiətinin, biomüxtəlifliyin qorunması əsas prioritetlərdən olsa da, təəssüf ki, bəzən əksini görürük. Xüsusən də xüsusi mühafizə zolağı olan qoruq və yasaqlıqlarda baş verən qanunsuzluqlar dediklərimizə əyani misaldır.
Son günlər Qax rayonunda yerləşən Acınohur ərazisində ərəb turistlərinin heç bir qanun çərçivəsinə sığmayan əməlləri bu sahədəki problemləri qabarıq şəkildə meydana çıxarır. Hətta müəyyən iddialar var ki, bu halların baş verməsinə yerli məmurlar şərait yaradırlar.
Fauna və floramızın əcnəbi ovçular tərəfindən talan edilməsində yerli məmurların iştirakı və məsuliyyəti nə qədərdir?
“Yerli məmurlar bu məsələlərdə vasitəçilik edirlərsə, belə qanunsuzluqlara şərait yaradırlarsa, əcnəbi turistlərə köməklik göstərirlərsə...”
Sosial-iqtisadi sahə üzrə tanınmış mütəxəssis İlqar Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu məsələyə sırf fauna və floranın vəziyyəti baxımından yanaşılsa, bununla bağlı ekoloqun, bioloqun, zooloqun fikirləri əsas götürülməlidir. Amma məsələnin sosioloji baxımdan da təhlilinə ciddi zərurət olduğunu deyən İ.Hüseynli hesab edir ki, bu daha çox sosial-ictimai aspektdə təhlil edilməlidir. Müsahibimizin fikrincə, fauna və floramızın əcnəbi ovçular tərəfindən talan edilməsində yerli məmurların iştirakı və məsuliyyəti böyükdür, bu sahəyə məsul olanlar daha çox məsuliyyət daşıyırlar: “Burada bu sahəyə nəzarət edən dövlət qurumu birbaşa məsuliyyət daşıyır. Məsələn, Azərbaycanın Mil-Muğan düzündə nəsli kəsilməkdə olan və “Qırmızı kitab”a daxil edilmiş xeyli sayda fauna növü var ki, bunların qanunsuz olaraq kütləvi ovlanması baş verir. Müxtəlif quşlar, o cümlədən də turaclar, qırmızı qazlar kütləvi olaraq ovlanırlar. Təəssüflər olsun ki, bu sahəyə məsul olanlar öz üzərlərinə düşən vəzifənin məsuliyyətini dərk etmirlər. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi bu məsələdə birbaşa məsuliyyət daşıyır. Eyni zamanda da nazirliyin regional mərkəzləri var və dövlət o mərkəzləri saxlamaq üçün kifayət qədər vəsait xərcləyir, institusional dəstək verir. Təsəvvür edin, nazirliyin büdcəsini araşdırsaq görərik ki, dövlət büdcəsindən nə qədər vəsait bu məqsədlər üçün ayrılıb. Amma elə bir kritik situasiya, ictimai marağa, narazılığa səbəb olan ciddi hadisələr baş verən kimi nazirlik bəhanə gətirir ki, buna biz məsuliyyət daşımırıq, həmin ərazi filan MMC-yə icarəyə verilib, bütün baş verənlərə görə onlar məsuliyyət daşıyırlar. Əslinə baxanda nazirlik özünə aid olan torpaq ərazisini müxtəlif məqsədlər üçün istifadə etməsi üçün hanısas bir MMC-yə icarəyə verə bilər, amma onun təbii infrastrukturuna, o cümlədən, ekoloji vəziyyətinə, ekosistemin, biomüxtəlifliyin qorunmasına bilavasitə cavabdeh təşkilat Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyidir”.
İ.Hüseynli qeyd edir ki, faunamız talanır, amma Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi hara baxır? Ekspertin sözlərinə görə, qoruqlarımızın talanmasında ayrı-ayrı məmurların rolunun qabardılması düzgün deyil, bu işdə birbaşa məsuliyyəti aidiyyəti qurumlar daşıyır: “Bu məsələdə bu sahəyə məsul olan dövlət qurumunun məsuliyyətindən danışmaq lazımdır. Birbaşa nəzarət mexanizmi Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirıliyində və digər aidiyyəti qurumlarda olduğuna görə, düşünürəm ki, məsuliyyəti burada axtarmaq lazımdır.
Hətta nəzəri cəhətdən hansısa yerli məmurlar bu məsələlərdə vasitəçilik edirlərsə, belə qanunsuzluqlara şərait yaradırlarsa, əcnəbi turistlərə köməklik göstərirlərsə, onların da məsuliyyəti var. Mənim yadımdadır ki, əvvəlki dönəmlərdə ABŞ-ın Azərbaycanda səfiri işləyən Eskudero bizim Fövqəladə Hallar Nazirliyinin əməkdaşları ilə İsmayıllı, Qax dağlarında vertolyotla ov edərdi.
Amma buna nəzarət edən qurumlar var, həmin qurumlar Azərbaycan flora və faunasını talayıb məhv edənlərə “dayan, dur” deməli, səsini qaldırmalı, lazım gəlsə, problemin həllini ölkə Prezidenti səviyyəsinə qaldırmalıdır ki, filan məmurun, filan oliqarxın öhdəsindən gələ bilmirik, bu cür cinayətlərə yol verir, biomüxtəlifliyi məhv edir, bununla bağlı tədbir görün. Aidiyyəti qurumlar bunu ediblərmi? Xeyr, etməyiblər, etsəydilər, növbəti mərhələlərdə biz bu cür mənzərə ilə qarşılaşmazdıq” - deyə ekspert qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
