Nəvvab təzkirəsinin tərcüməsi AMEA Əlyazmalar İnstitutundan necə oğurlandı?

img

Hörmətli redaksiya!

Mən - professor Namiq Musalı və həyat yoldaşım – professor Vüsalə Musalı 1 mart 2014-cü il tarixinə qədər AMEA Əlyazmalar İnstitutunda böyük elmi işçi vəzifəsində çalışmışıq. Yeddi ildən bəridir ki, öz ixtisasımız üzrə fəaliyyətimizi Türkiyə Respublikasında davam etdiririk.

AMEA-da çalışdığımız zaman yoldaşım V.Musalı öz elmi plan işi üzrə Əlyazmalar İnstitutunun elmi arxivində tədqiqat apararkən Mir Möhsün Nəvvab təzkirəsinin mərhum alim Nəsrəddin Qarayev tərəfindən tərcümə və tərtib edilmiş mətnini aşkara çıxarmış və N.Qarayevin çoxillik zəhmətinin məhsulu olan bu əsərin sonradan elmi şuranın qərarı olmadan institutun əməkdaşı Əkrəm Bağırov tərəfindən mənimsənilərək 1998-ci ildə nəşr edildiyini, həmin nəşrdə N.Qarayevin adının tərcüməçi və tərtibçi kimi qeyd olunmadığını müəyyənləşdirmişdir. V.Musalı bu faktları özünün Əlyazmalar İnstitutunun Elmi Şurasının qərarı ilə nəşr edilmiş “Azərbaycan təzkirəçilik tarixi” (2012) monoqrafiyasında qeyd etdikdən sonra institutun o vaxtkı rəhbəri Paşa Kərimov Elmi Şurada haqsız olaraq V.Musalıya rəsmi xəbərdarlıq elan etmişdir. Bu xəbərdarlıqdan sonra biz Səbail Rayon Məhkəməsinə müraciət etdik və məhkəmənin 19 iyul 2013-cü il tarixli qərarı ilə P.Kərimovun elan etdiyi xəbərdarlıq əsassız hesab olunaraq ləğv edildi.

P.Kərimov Səbail Rayon Məhkəməsinin qərarından apellyasiya şikayəti versə də, 2013-cü ilin 20 noyabrında Bakı Appelyasiya Məhkəməsi onun bu şikayətini əsassız hesab edərək rədd etdi. Beləliklə, V.Musalıya elan olunmuş xəbərdarlığın ləğvi haqqında məhkəmə qətnaməsi qüvvəyə mindi və bu qətnaməyə əsasən 19.03.2014-cü il tarixində Əlyazmalar İnstitutu direktorunun 31 saylı əmri ilə xəbərdarlıq rəsmən ləğv edildi.

N.Qarayevin zəhmətini mənimsəyərək öz adına çap etdirmiş Ə.Bağırov isə hələ 10 iyun 2013-cü il tarixində Suraxanı Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, V.Musalının öz kitabında N.Qarayevin Nəvvab təzkirəsi ilə bağlı fəaliyyətinə dair yaydığı məlumatın yalan hesab edilməsi, həmçinin, V.Musalının əsərlərinin guya plagiat olduğu haqqında iddia qaldırmışdı. Ə.Bağırov, həmçinin, bu məsələyə görə özünün şərəf və ləyaqətinin alçaldıldığını iddia edir və təzminat tələb edirdi. Ə.Bağırovun istəyi ilə Müəllif Hüquqları Agentliyi, AMEA Əlyazmalar İnstitutu və s. dövlət qurumları da məsələyə dair rəy bildirmək üçün məhkəməyə dəvət edildi. Nəhayət, hərtərəfli məhkəmə araşdırmasından sonra 2014-cü ilin 30 iyulunda Suraxanı Rayon Məhkəməsi öz qərarını açıqladı və Ə.Bağırovun bütün iddiaları əsassız olduğu üçün rədd edildi. Belə ki, Ə.Bağırovun istəyi ilə məhkəmə araşdırmasına cəlb edilmiş Müəllif Hüquqları Agentliyi Nəvvab təzkirəsinin 1998-ci il nəşrində N.Qarayevin zəhmətinin qanunsuz surətdə mənimsənildiyini və onun müəllif hüquqlarının kobud surətdə pozulduğunu sənədli faktlarla aşkara çıxardı. Məhkəmə zamanı Ə.Bağırov öz iddialarını sübut edə biləcək heç bir fakt və dəlil təqdim edə bilmədi və Nəvvab təzkirəsinin institutun elmi arxivində saxlanan qovluqlarının həqiqətən də N.Qarayevə aid olduğu təsdiqləndi. Eyni zamanda, Ə.Bağırov V.Musalının öz elmi fəaliyyətində guya plagiata yol verməsi haqqında iddia qaldırsa da, onun bu iddiası da sübut olunmadı. Bu səbəblərdən Suraxanı Rayon Məhkəməsi Ə.Bağırovun bütün iddialarını rədd edərək, onun 260 manat məbləğində cərimə edilməsini qərara aldı.

Ə.Bağırov bu qərara qarşı apellyasiya şikayəti verdi. Lakin Bakı Apellyasiya Məhkəməsində işə yenidən baxıldıqda, Ə.Bağırovun bütün iddialarının əsassız olduğu bir daha sübuta yetirildi və bu barədə 2 dekabr 2014-cü ildə qətnamə qəbul edildi.

Məhkəmələrin uzun sürən araşdırmalardan sonra Azərbaycan Respublikası adından elan etdiyi bu qərarlar Ə.Bağırovun mətbuatdakı bütün iddialarını heçə endirir və bu iddiaların etibarsız olduğunu sübut edir. Əgər Ə.Bağırovun əlində öz iddialarını sübut edəcək hər hansı bir fakt olsaydı, heç şübhəsiz, o bunları, ilk növbədə, məhkəməyə təqdim edərdi. Ə.Bağırov bundan sonra da öz yalan və böhtanlarına davam edə bilər. Lakin onun bu yalanlarına qarşı ən tutarlı cavab rəsmi məhkəmə qərarlarıdır və bu səbəbdən də onun bu vaxta qədər və bundan sonra bu məsələ ilə bağlı verəcəyi bəyanatlar əsassız, boş və mənasızdır. Biz məhkəmə qətnamələrini həqiqətin üzə çıxması baxımından yetərli hesab edirik.

“Arxalı köpək” məsəlinə gəlincə, bütün sənədlər və sübutlar bu barədə məlum atalar sözünün obyektinin məhz Ə.Bağırov olduğunu göstərir. Belə ki, bütün bu proses ərzində Əlyazmalar İnstitutunun rəhbərliyi tərəfindən dəstəklənən məhz Ə.Bağırov olmuşdur. Belə ki, o zamanlar instituta rəhbərlik edən Paşa Kərimovun təşkilatçılığı ilə institutun 12 əməkdaşı məhkəməyə müraciət edərək V.Musalının haqsız olduğunu iddia etmiş, lakin öz fikirlərini məhkəmə salonunda əsaslandıra bilməmişdilər. İnstitutun bütün resurslarının bizə qarşı səfərbər olunmasına baxmayaraq, təkzibedilməz faktlara malik olduğumuz üçün bütün instansiyalarda qalib gəldik və haqq-ədalət öz yerini tapdı. Əgər Ə.Bağırovun iddia etdiyi kimi, akademiya rəhbərliyi bu məsələdə bizim tərəfimizdə olsaydı, o zaman institutun rəhbərliyi V.Musalıya xəbərdarlıq elan etməz və biz də bu xəbərdarlığı ləğv etdirmək üçün on ay ərzində məhkəmədə mübarizə aparmaq məcburiyyətində qalmazdıq. Halbuki, akademiyanın keçmiş prezidenti A.Əlizadə bizim bu problemlə bağlı çoxsaylı müraciətimizi cavabsız qoymuş, məhz bu üzdən məsələ məhkəməyə qədər gedib çıxmışdı.

Hesab edirəm ki, Əlyazmalar İnstitutunun elmi arxivindən hansı materiallarının oğurlanması və bu faktlarda institut rəhbərliyinin nə dərəcədə iştirakçı olduğunun araşdırılması üçün xüsusi komissiyanın yaradılmasının vaxtı çoxdan çatmışdır. Çünki aradan keçən müddət ərzində AMEA Əlyazmalar İnstitutunda rəhbərlik dəyişsə də, təəssüf ki, zehniyyət dəyişməmişdir. Əgər altı-yeddi il əvvəl institutdakı qanunsuzluqlara Paşa Kərimov rəhbərlik edirdisə, bu gün də akademik Teymur Kərimov bu işi əzmkarlıqla davam etdirir. Arxasında institut rəhbərliyinin dəstəyini hiss edən Ə.Bağırov isə həmişəki ampluasındadır.

Dərin hörmələ:

Namiq MUSALI

Son xəbərlər