Afsəddin Nəbiyev: “Bu gün Ermənistan dövlətinin, cəmiyyətinin qarşısında tarixi seçim dayanır”
Ermənistan hakimiyyəti Seçki Məcəlləsinə və referendumlar haqqında qanunvericiliyə dəyişikliklər təşəbbüsü ilə çıxış edib. Dəyişikliklər konstitusiya referendumunun keçirilməsini asanlaşdırmaq məqsədi daşıyır.
Problem ondadır ki, Baş nazir Nikol Paşinyanın “Vətəndaş Müqaviləsi” Partiyası parlament seçkilərində konstitusion çoxluğu qazana bilmədiyinə görə ali qanunun yeni mətnini ümumxalq səsverməsinə çıxara bilmir. Ona görə də Ermənistan hakimiyyəti alternativ vasitə kimi qanunvericiliyə düzəlişlər etməyi qərara alıb. Yeni təkliflərə görə, son 365 gün ərzində Ermənistanda ən azı 183 gün yaşayan vətəndaşlar seçkilərdə və referendumlarda səs verə bilər. Qanuna edilən düzəlişdən sonra hakimiyyət orqanlarının 300 min vətəndaşın imzasını toplayaraq birbaşa referendum təşəbbüsü ilə çıxış edəcəyi gözlənilir.
Bütün bunları və bunun perspektivini ekspertlər necə dəyərləndirir.
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən AMİP-in sədr müavini Afsəddin Nəbiyevin fikrincə, Ermənistanda hakimiyyətin Seçki Məcəlləsinə və referendumlarla bağlı qanunvericiliyə dəyişiklik etmək təşəbbüsü ölkənin siyasi həyatında mühüm hadisə olmaqla yanaşı, regionun gələcəyi baxımından da diqqətlə izlənilməli prosesdir: “Bu addım ilk növbədə onu göstərir ki, rəsmi İrəvan ölkənin qarşısında duran fundamental problemlərin həllini hüquqi-siyasi mexanizmlər çərçivəsində axtarmağa çalışır və mövcud reallıqları nəzərə almağın vacibliyini anlayır. Məlum olduğu kimi, Azərbaycanla Ermənistan arasında davamlı və hərtərəfli sülh müqaviləsinin imzalanmasına mane olan əsas amillərdən biri Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycanın və qardaş Türkiyənin ərazi bütövlüyünə qarşı dolayısı ilə iddialar yaradan müddəaların mövcudluğudur. Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, iki ölkə arasında etibarlı və uzunmüddətli sülhün təmin olunması üçün bu ziddiyyət aradan qaldırılmalıdır. Bu mövqe beynəlxalq hüquqa, dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyü prinsiplərinə əsaslanır. Bu baxımdan Ermənistan hakimiyyətinin konstitusiya referendumunun keçirilməsini asanlaşdırmağa yönəlmiş təşəbbüsləri regionda sülh gündəliyinə xidmət edən addım kimi qiymətləndirilə bilər. Paşinyan son illərdə dəfələrlə bəyan edib ki, Ermənistan yeni geosiyasi reallıqları nəzərə almalı, keçmişin yanlış hesablamalarından nəticə çıxarmalıdır. Görünür, hazırkı təşəbbüs də məhz bu yanaşmanın davamıdır”.
Bütün bunlara baxmayaraq, A. Nəbiyev hesab edir ki, bu proses heç də hamının maraqlarına uyğun deyil: “Ermənistan daxilində və xaricində fəaliyyət göstərən revanşist dairələr, uzun illər cəmiyyətə qeyri-real və təhlükəli vədlər verən siyasi qruplar regionda yeni əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasını istəmirlər. Onlar hələ də keçmişin münaqişə ritorikasına söykənən siyasətin davam etdirilməsinə çalışırlar. Halbuki son onilliklərin təcrübəsi göstərdi ki, bu yanaşma Ermənistan xalqına nə təhlükəsizlik, nə rifah, nə də inkişaf gətirib.
Revanşist qüvvələrin əsas problemi ondan ibarətdir ki, onlar gələcəyə deyil, keçmişə baxırlar. Onlar Ermənistanın qarşısında açılan iqtisadi, nəqliyyat və regional əməkdaşlıq imkanlarını görmək istəmirlər. Halbuki Cənubi Qafqazda sabitliyin möhkəmlənməsi ilk növbədə Ermənistanın özünə lazımdır. Sərhədlərin açılması, kommunikasiya xətlərinin bərpası, regional layihələrdə iştirak və xarici investisiyaların artması Ermənistan vətəndaşlarının rifahına birbaşa təsir göstərə biləcək amillərdir. Bu gün Ermənistan dövlətinin, cəmiyyətinin qarşısında tarixi seçim dayanır. Ya köhnə miflərə, uğursuz siyasi layihələrə və revanşizmə söykənən qüvvələrin təsiri altında qalmaq, ya da regionun yeni reallıqlarını qəbul edərək inkişaf və əməkdaşlıq yolunu seçmək. Görünən odur ki, Ermənistan hakimiyyəti ikinci istiqamətə üstünlük verməyə çalışır. Konstitusiya islahatlarının nə qədər tez həyata keçirilməsi Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri baxımından deyil, Ermənistanın öz dövlətçilik perspektivi üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki müasir dövlətlər keçmiş münaqişələrin əsiri olaraq deyil, gələcəyin imkanlarını qiymətləndirərək inkişaf edirlər. Ermənistan nə qədər tez hüquqi bazasını regionda formalaşmış yeni siyasi reallıqlara uyğunlaşdırsa, bir o qədər tez sabitlik, iqtisadi inkişaf və təhlükəsizlik mühitinə qovuşa bilər. Bu gün sülhə aparan yol bəlkə də əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha real görünür. Bunun üçün siyasi iradə, cəmiyyətin dəstəyi və gələcəyə baxmaq cəsarəti lazımdır. Ermənistanın konstitusiya dəyişiklikləri istiqamətində atdığı addımlar da məhz bu baxımdan qiymətləndirilməlidir. Əgər bu proses ardıcıl və məqsədyönlü şəkildə davam etdirilərsə, Cənubi Qafqaz qarşıdurmalar məkanı deyil, əməkdaşlıq və tərəqqi regionuna çevrilə bilər. Bu isə Azərbaycanla yanaşı Ermənistanın, bütövlükdə region xalqlarının maraqlarına cavab verir”.
Vidadi ORDAHALLI
