Murad Sadəddinov: "Rusiya bu seçkiləri nəyin bahasına olursa-olsun keçirməyə çalışacaq"
Rusiyada sentyabr ayında keçirilməsi planlaşdırılan Dövlət Duması seçkilərinin təxirə salına biləcəyi ilə bağlı yayılan məlumatlar Kreml tərəfindən təkzib edilib. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov bildirib ki, seçkilərin tarixinin dəyişdirilməsi müzakirə olunmur və hazırlıq işləri normal qaydada davam edir.
"Meduza" nəşrinin məlumatına görə, FSB rəhbərliyi və Rosqvardiyanın rəhbəri Viktor Zolotov prezident Vladimir Putini seçkiləri təxirə salmağa razı salmağa çalışırlar. Mənbələrin iddiasına əsasən, buna iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi, büdcə problemləri, qiymət artımı və hakim "Vahid Rusiya" partiyasının reytinqinin aşağı düşməsi səbəb olur.
Məlumatda qeyd edilir ki, seçkilərin təxirə salınmasına Təhlükəsizlik Şurası sədrinin müavini Dmitri Medvedev, Kremlin siyasi blokunun rəhbəri Sergey Kiriyenko və informasiya blokunun nümayəndəsi Aleksey Qromov qarşı çıxır. Onların fikrincə, seçkilərin keçirilməsi vacibdir.
Mənbələrin sözlərinə görə, Putin də seçkilərin təxirə salınmasını istəmir. O hesab edir ki, seçkilərin keçirilməsi Rusiyanın siyasi sabitliyini nümayiş etdirir və onların ləğvi ölkədə fövqəladə vəziyyətin mövcud olduğunu göstərər.
Dövlət Dumasına seçkilər 18-20 sentyabr tarixlərində keçirilməlidir. Bu, Rusiyanın Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibəyə başlamasından sonra keçiriləcək ilk parlament seçkiləri olacaq. İlk dəfə olaraq səsvermə Rusiyanın nəzarətində olan Donetsk, Luqansk, Zaporojye və Xerson vilayətlərində də təşkil ediləcək. Müxalifət qüvvələrinin əksəriyyəti seçkilərdə iştirakdan kənarda saxlanılıb, elektron səsvermə sistemi isə daha əvvəl saxtakarlıq iddiaları ilə tənqid olunub.
Yəni sentyabr seçkilərinə münasibətdə fikir ayrılığı var, Medvedev spiker olmaq istəyir.
Rusiyada 2026-cı ilin sentyabrında keçiriləcək Dövlət Duması seçkilərinin mümkün təxirə salınması ilə bağlı hakimiyyət daxilində fikir ayrılıqlarının olduğu iddia edilir. Bir tərəfdən təhlükəsizlik strukturlarının rəhbərlərinin iqtisadi çətinliklər və hakim partiyanın reytinqindəki azalma fonunda seçkilərin təxirə salınmasını məqsədəuyğun hesab etdiyi, digər tərəfdən isə Kremlin siyasi blokunun və bəzi yüksək vəzifəli rəsmilərin seçkilərin vaxtında keçirilməsinin tərəfdarı olduğu bildirilir.
Bu iddia olunan fikir ayrılığı hakimiyyət daxilində müxtəlif qrupların siyasi prioritetlərinin toqquşmasını nə dərəcədə əks etdirir? Əgər belə müzakirələr həqiqətən mövcuddursa, bu, Rusiyanın daxili siyasi sabitliyi, seçki prosesinin legitimliyi və Kreml daxilində qərar qəbuletmə mexanizmləri barədə hansı nəticələri çıxarmağa imkan verir? Həmçinin, seçkilərin vaxtında keçirilməsi və ya təxirə salınması ölkənin daxili və beynəlxalq imicinə necə təsir göstərə bilər?
Rusiyada Dövlət Duması seçkilərinin mümkün təxirə salınması ilə bağlı yayılan məlumatlar təsdiqlənməsə də, belə iddiaların ortaya çıxması hakimiyyət daxilində müxtəlif yanaşmaların mövcud ola biləcəyini göstərir. Bununla belə, bu cür fərqli mövqeləri birbaşa siyasi parçalanma kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Daha çox müxtəlif dövlət institutlarının öz funksional maraqları və risk qiymətləndirmələri əsasında fərqli mövqelər sərgiləməsindən söhbət gedə bilər.
Təhlükəsizlik strukturları üçün əsas prioritet daxili sabitliyin qorunmasıdır. İqtisadi çətinliklər, inflyasiya, büdcə yükünün artması və əhalinin sosial narazılığının yüksəlməsi ehtimalı fonunda onlar əlavə siyasi risklərdən yayınmağın tərəfdarı ola bilərlər. Siyasi idarəetmə bloku üçün isə seçkilərin vaxtında keçirilməsi sistemin normal fəaliyyət göstərdiyini nümayiş etdirmək baxımından daha vacib görünə bilər. Bu səbəbdən söhbət daha çox müxtəlif idarəetmə yanaşmalarından gedir, nəinki hakimiyyət daxilində açıq siyasi qarşıdurmadan.
Əgər belə müzakirələr həqiqətən mövcuddursa, bu, Kremlin qərar qəbuletmə sistemində müxtəlif güc mərkəzlərinin iştirak etdiyini göstərir. Lakin Rusiyanın mövcud siyasi modelində son qərarın prezident tərəfindən verilməsi nəzərə alınarsa, fərqli mövqelərin olması avtomatik olaraq ciddi daxili böhran anlamına gəlmir. Əksinə, bu, müxtəlif ssenarilərin müzakirə edildiyi və risklərin qiymətləndirildiyi bir proses kimi də şərh oluna bilər.
Seçkilərin vaxtında keçirilməsi Kremlin həm daxili, həm də beynəlxalq auditoriyaya siyasi sistemin işlək və sabit olduğu mesajını verməsinə xidmət edir. Xüsusilə müharibə şəraitində seçkilərin keçirilməsi hakimiyyət tərəfindən dövlət institutlarının normal fəaliyyətinin nümayişi kimi təqdim oluna bilər. Seçkilərin təxirə salınması isə istər-istəməz ölkənin fövqəladə vəziyyətlə üzləşdiyi və ya siyasi rəhbərliyin müəyyən risklər gördüyü barədə suallar yarada bilərdi.
Digər tərəfdən, seçkilərin keçirilməsi onların legitimliyi ilə bağlı müzakirələri tam aradan qaldırmır. Müxalif qüvvələrin böyük hissəsinin seçki prosesindən kənarda qalması, elektron səsvermə mexanizmləri ətrafında mübahisələr və Rusiyanın nəzarətində olan Ukrayna ərazilərində səsvermənin təşkili Qərb ölkələri və beynəlxalq müşahidəçilər tərəfindən tənqid mövzusu olaraq qalacaq. Buna görə də seçkilərin vaxtında keçirilməsi daxili sabitlik mesajı versə də, beynəlxalq legitimlik məsələsində bütün sualları aradan qaldırmayacaq.
Dmitri Medvedevin mümkün siyasi ambisiyaları və gələcəkdə Dövlət Dumasında daha mühüm rol oynamaq istəyi barədə müxtəlif fərziyyələr səslənsə də, hazırda bunu təsdiqləyən açıq faktlar yoxdur. Bununla belə, seçkilər ərəfəsində müxtəlif siyasi qrupların gələcək hakimiyyət balansında mövqelərini gücləndirməyə çalışması Rusiyanın siyasi sistemi üçün qeyri-adi hal hesab edilmir.
Ümumilikdə, hazırkı mərhələdə seçkilərin təxirə salınmasından daha çox onların necə keçiriləcəyi, hakimiyyətin seçki vasitəsilə hansı siyasi mesajları verməyə çalışacağı və seçkilərdən sonra elita daxilində qüvvələr nisbətinin necə formalaşacağı daha vacib məsələ kimi görünür. Bu baxımdan sentyabr seçkiləri təkcə parlamentin tərkibini müəyyənləşdirməyəcək, həm də Rusiyanın müharibə dövründəki siyasi modelinin davamlılığı üçün mühüm test rolunu oynayacaq.
Politoloq Murad Sadəddinov Rusiyada daxili siyasi gərginliyin artdığını bildirib. "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında ekspert qeyd edib ki, Rusiyada hakimiyyət daxilində müxtəlif məsələlər üzrə qapalı fikir ayrılıqlarının mövcudluğu yeni hal deyil: "Bu, əvvəllər də olub, indi də davam edir. Lakin məsələ ondadır ki, Rusiyanın daxilindəki vəziyyət getdikcə mürəkkəbləşir".
Sadəddinovun sözlərinə görə, Ukraynanın Rusiyanın enerji infrastrukturuna endirdiyi zərbələr ölkədə, xüsusilə yanacaq təminatı sahəsində ciddi problemlər yaradıb. Politoloq vurğulayıb ki, Rusiyanın geniş coğrafiyası və yay mövsümündə nəqliyyata artan tələbat bu problemi daha da kəskinləşdirir.
Ekspert, həmçinin, qarşıdakı seçkilər məsələsinə toxunub. O hesab edir ki, seçkilərin təxirə salınması yalnız fövqəladə vəziyyət elan edildiyi halda mümkün ola bilər, Kreml isə bu addıma getmək istəməyəcək: "Çünki bu, ölkənin müharibə şəraitində ciddi problemlərlə üzləşdiyini açıq etiraf etmək anlamına gələr. Rusiya hakimiyyəti seçkiləri nəyin bahasına olursa-olsun keçirməyə çalışacaq - həm daxili auditoriyaya, həm də dünyaya siyasi sabitliyin qorunduğunu nümayiş etdirmək üçün".
Bununla belə, Sadəddinov seçkilərin ədalətliliyi ilə bağlı sual işarələrinin qaldığını da qeyd edib. Onun fikrincə, Rusiyanın nəzarəti altındakı Ukrayna ərazilərindəki həssas vəziyyət seçki prosesinə əlavə çətinliklər yarada bilər. Politoloq, həmçinin, hakimiyyətin çoxgünlük səsvermə, elektron sistemlər və digər inzibati mexanizmlərdən istifadə edərək seçki nəticələrinə nəzarət imkanlarını maksimum səviyyədə saxlamağa çalışdığını vurğulayıb.
Ümumilikdə isə, ekspert qarşıdakı ayları Rusiya üçün həm seçkilər, həm də daxili siyasi vəziyyət baxımından müəyyənedici mərhələ kimi dəyərləndirərək qeyd edib ki, yekun qərarların hansı istiqamətdə veriləcəyini indidən dəqiq proqnozlaşdırmaq mümkün deyil.
Dəniz NƏSİRLİ
