Homerin “İliada” və “Odisseya” əsərlərindən tutmuş saysız-hesabsız filmlərə və dünyanın aparıcı mədəniyyət ocaqlarına qədər Troya haqqında hekayələr əsrlər boyu müxtəlif qitələrdə maraq doğurmağa davam edir. Türkiyənin Şimali Egey bölgəsində yerləşən və UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilən bu qədim şəhər təkcə tarixin canlı şahidi deyil, həm də ədəbiyyat, incəsənət, kino və elmi araşdırmalar üçün ilham mənbəyi kimi öz əhəmiyyətini qoruyur. Bu gün Troya irsi dünyanın müxtəlif ölkələrində keçirilən beynəlxalq mədəni tədbirlər vasitəsilə yeni auditoriyalara təqdim olunur.
İyunun 11-də Romadakı Kolizeydə açılan Troya artefaktları sərgisi son illərin ən nüfuzlu beynəlxalq mədəni layihələrindən biri hesab edilir. Qədim şəhərin zəngin irsini dünyanın ən tanınmış mədəni məkanlarından birinə daşıyan sərgidə Türkiyənin 19 muzeyindən, o cümlədən Çanaqqaladakı Troya Muzeyindən seçilmiş 221 eksponat nümayiş olunur. Onlardan 50-si İtaliyada ilk dəfə sərgilənir. Bundan əlavə, İtaliya muzeylərinin kolleksiyalarından 80 eksponat da sərgiyə daxil edilib. Beynəlxalq ictimaiyyətin böyük marağına səbəb olan bu tədbir Troya arxeoloji irsinin zənginliyini nümayiş etdirməklə yanaşı, qədim şəhərin ümumbəşəri mədəni sərvət statusunu bir daha təsdiqləyir.
Bu möhtəşəm sərgi ilə yanaşı, müxtəlif ölkələrdə keçirilən mədəni və elmi tədbirlər də Troya irsini daha geniş auditoriyaya çatdırmağa davam edir. Nyu-Yorkdakı Türk Evində təşkil olunan konfrans və foto sərgisindən sonra növbəti tədbirlər Niderlandda baş tutacaq. İyunun 28-də Amsterdamdakı Yunus Əmrə İnstitutunda Troya mövzusunda xüsusi foto sərgisi açılacaq. Ardınca, iyunun 29-da Troya qazıntılarının rəhbəri professor Rüstəm Aslan Leyden Universitetində konfransla çıxış edəcək.
Troya ilə bağlı beynəlxalq tədbirlərin coğrafiyası getdikcə genişlənir. Dünyanın müxtəlif ölkələrində keçirilən sərgi və konfranslar qədim şəhər haqqında məlumatlılığı artırsa da, Troya həvəskarları üçün bunlar yalnız kiçik bir tanışlıq imkanı yaradır. Bu unikal irsi bütün zənginliyi ilə hiss etmək istəyən səyahətsevərlər isə Türkiyəyə, Çanaqqala şəhər mərkəzindən cəmi 30 kilometr məsafədə yerləşən qədim Troya şəhərinə dəvət olunurlar.
Təbiət, tarix və əfsanələrin qovuşduğu səyahət
Egey bölgəsinin şimal qapısı hesab olunan Çanaqqala, Dardanel boğazının girişində yerləşən və ziyarətçilərinə fərqli təcrübələr vəd edən sahilyanı şəhərlərdən biridir. Günəşli çimərliklər, su idmanı növləri, mənzərəli düşərgə məkanları, velosiped marşrutları və butik şərab yolları Çanaqqalanı Türkiyənin ən cəlbedici istiqamətlərindən birinə çevirir.
Şəhərə gələn qonaqlar Birinci Dünya müharibəsinin ən mühüm səhifələrindən biri sayılan Çanaqqala döyüşlərinin izləri ilə tanış ola, Gelibolu cəbhəsinin tarixi məkanlarını ziyarət edə, hətta sualtı dünyasına baş vuraraq müharibə dövrünə aid batmış gəmiləri kəşf edə bilərlər. Kazdağlarının yaşıllıqlarla örtülü təbiəti, Assosun büllur kimi şəffaf suları, həmçinin Bozcaada və Gökçeadanın özünəməxsus ada atmosferi bölgəyə xüsusi rəng qatır.
Lakin Çanaqqalanın ən dəyərli xəzinəsi, şübhəsiz ki, Troya şəhəridir. Şəhər mərkəzində ucaldılan nəhəng taxta at Troya əfsanəsinin simvoluna çevrilərək ziyarətçilərə bu sirli qədim məkan haqqında ilk təəssüratı bəxş edir. Əsrlər keçsə də, Troya öz sehrini itirməyib və dünyanın dörd bir yanından gələn səyahətsevərləri valeh etməyə davam edir.
Troya: Sivilizasiyaların izlərini yaşadan qədim şəhər
Çanaqqala şəhərindən qısa məsafədə yerləşən Troya tarix və mədəniyyət həvəskarlarını minilliklərə yayılan zəngin keçmişi ilə tanış olmağa dəvət edir. Tevfikiyə kəndində yerləşən bu qədim yaşayış məskəni daha çox Homerin məşhur “İliada” dastanına ilham vermiş şəhər kimi tanınır. Troya müharibəsi şəhərin adını əfsanəyə çevirsə də, bu torpaqlar həmin hadisələrdən çox əvvəl müxtəlif mədəniyyətlərə ev sahibliyi edib.
UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilən Troya bu gün erkən Tunc dövründən Şərqi Roma imperiyası dövrünədək uzanan, təxminən 5 min illik fasiləsiz yaşayış tarixini özündə əks etdirir. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində müəyyən edilmiş on fərqli mədəni təbəqə şəhərin əsrlər boyu davam edən inkişafının canlı sübutu hesab olunur.
Qədim şəhərin girişində ziyarətçiləri nəhəng Troya atı qarşılayır. Tarixi səyahətə buradan başlayan qonaqlar Troya ərazisində yaxşı qorunub saxlanılmış daş divarları və küçələri gəzərək, əfsanələrdə adı çəkilən qəhrəmanların izlərini hiss etmək imkanı əldə edirlər.
Troya eyni zamanda Roma imperiyasının yaranması ilə bağlı rəvayətlərdə mühüm yer tutur. Vergilinin “Eneida” əsərində əbədiləşdirilən əfsanəyə görə, şəhərin süqutundan sonra Troya şahzadəsi Eney yeni bir Troya qurmaq məqsədilə uzun səyahətə çıxır. Bu gün “Eney marşrutu” kimi tanınan və Avropa Şurası tərəfindən Mədəni Marşrut statusu verilən yolun sonunda o, Latium sahillərinə çatır. Rəvayətə əsasən, onun nəslindən gələnlər eramızdan əvvəl 753-cü ildə Romanın əsasını qoyurlar.
Əfsanələrin fövqündə isə dəyişməz bir həqiqət dayanır: Troya minilliklər boyu fasiləsiz məskunlaşmanın davam etdiyi, dünya mədəniyyətinə təsir göstərən qədim Anadolu şəhərlərindən biri olub. Qərb ədəbiyyatının formalaşmasına ilham verən bu mühüm mədəni mərkəzin qalıqları arasında gəzmək, Tunc dövrünə aid istehkamları, Roma dövründən qalan Odeon və Bulevterion tikililərini görmək tarix həvəskarları üçün əvəzsiz təcrübədir.
Qədim şəhərdən kənara uzanan təcrübə: Troya Muzeyi
Troya ilə tanışlıq yalnız qədim şəhərlə məhdudlaşmır. Ərazinin girişində yerləşən və memarlıq üslubu ilə diqqət çəkən, beynəlxalq mükafatlara layiq görülmüş Troya Muzeyi ziyarətçilərə tarixi səyahətlərini daha da zənginləşdirmək imkanı təqdim edir.
Sadə, lakin təsirli memarlıq konsepsiyası ilə seçilən muzeydə Troya ərazisində aparılan qazıntılar zamanı aşkar edilmiş qiymətli arxeoloji tapıntılar nümayiş olunur. Üç mərtəbədən ibarət ekspozisiyada qədim şəhərin minilliklərə söykənən tarixi müasir təqdimat üsulları ilə ziyarətçilərə çatdırılır və Troya irsi yeni nəsillərlə yenidən qovuşur.
Troya səfərini planlaşdıranlar üçün faydalı məlumatlar
Troya şəhərinə necə getmək olar?
İstanbul Hava Limanından Çanaqqalaya hər gün müntəzəm aviareyslər həyata keçirilir. Bundan əlavə, İstanbuldan avtomobillə yola çıxaraq bir neçə saat ərzində Troya qədim şəhərinə çatmaq mümkündür. Yolboyu Egey mənzərələri isə səfəri daha da yaddaqalan edir.
Harada qalmaq olar?
Çanaqqala müxtəlif büdcələrə uyğun geniş yerləşdirmə imkanları təqdim edir. Şəhərdə beynəlxalq hotel şəbəkələri ilə yanaşı, butik hotellər də fəaliyyət göstərir. Daha fərqli və yerli atmosferi hiss etmək istəyənlər üçün Troya ərazisinə ən yaxın yaşayış məntəqəsi olan Tevfikiyə kəndi ideal seçimdir. Burada fəaliyyət göstərən ailəvi qonaq evləri ziyarətçilərə bölgənin qonaqpərvərliyini yaxından yaşamaq imkanı yaradır.
Bölgədə nələri kəşf etmək olar?
Troya qədim şəhəri eyni zamanda Troya Şərab Marşrutunun mühüm dayanacaqlarından biridir. Geliboludan başlayaraq Eceabat və Troya üzərindən Bozcaada adasına qədər uzanan bu marşrut səyahətsevərlərə bölgənin zəngin üzümçülük və şərabçılıq ənənələrini yaxından tanımaq imkanı verir. Mənzərəli marşrut boyunca yerli istehsalçılar və unikal dadlar ziyarətçiləri gözləyir.
Çanaqqalada hansı dadları sınamaq lazımdır?
Çanaqqala zəngin mətbəxi ilə də seçilir. Bölgənin məşhur Ezine pendiri, yerli zeytun yağından istifadə edilərək hazırlanan tərəvəz yeməkləri və təzə dəniz məhsulları qonaqlara unudulmaz qastronomik təcrübə bəxş edir. Xüsusilə Dardanel boğazı və Saros körfəzindən ovlanan sardina balığı bölgənin ən məşhur ləzzətləri sırasında yer alır. Bu dadlar Çanaqqalanın məşhur şərabları ilə birlikdə bölgənin kulinariya mədəniyyətini daha da zənginləşdirir.
SAMİRƏ
