Ermənilərin daim başqa ərazilərə iddia etməsi heç kimə sirr deyil. Əvvəl bunlar ictimai institutlar, siyasi partiyalar tərəfindən edilirdisə, hazırda Ermənistanın rəsmi qurumları belə iddiaları etməkdən çəkinmirlər.
Ermənistan mediasının məlumatına görə, həmin ölkənin Xarici İşlər naziri Zöhrab Mnatsakanyan Van zəlzələsindən ölənlərlə əlaqədar başsağlığında Türkiyənin adını çəkib, Vanı Ermənistan ərazisi sayıb. Aydındır ki, ermənilər Türkiyə ərazilərinə daim iddialı olublar. Yeni bir iddianı isə İsrailə qarşı qaldırıblar. Z.Mnatsakanyan Slovakiyanın Xarici İşlər naziri ilə bərabər verdiyi mətbuat konfransında İsrailin Yerusəlim şəhərinə iddialı olduqlarını elan edib. Yerusəlimin gələcək statusu ilə bağlı verilən suala Mnatsakanyan belə cavab verib: “Ermənistan Yerusəlimin statusu ətrafında baş verən hadisələri xüsusi diqqətlə izləyir, bu, ermənilərin müqəddəs şəhərdə çoxəsrlik mövcudluğu, zəngin erməni tarixi və mədəni irsi, həmçinin, Erməni Apostol Kilsəsinin bu müqəddəs yerlərin kilsələrindən biri olması ilə bağlıdır. Ermənistan hesab edir ki, Yerusəlimin son statusu maraqlı tərəflər arasında aparılan danışıqlar nəticəsində müəyyən edilməlidir və o maraqlı tərəf həm də Ermənistandır”.
Erməni şərhçilər isə buna haqq qazandırmağa çalışırlar: “Erməni Məhəlləsi köhnə Yerusəlim şəhərinin dörd ən kiçik məhəllələrindən biridir və köhnə şəhərin bütün ərazisinin 14%-ni təşkil edir. Erməni Patriarxlığı VII əsrdə qurulmuşdur. Yerusəlimdəki Müqəddəs İlahi məbədin idarə edilməsi hüququ Yunan Pravoslav Yerusəlim Patriarxlığına, Erməni Apostol Kilsəsinin Yerusəlim Patriarxlığına və Fransiskanların Katolik ordeninə aiddir.
Yerusəlimin statusu erməni amili nəzərə alınmadan müəyyən edilə bilməz - bu, Ermənistan Xarici İşlər nazirinin cavabında əksini tapıb. Bu mesaj Yaxın Şərqdəki hadisələrin fonunda son dərəcə aktualdır. Xüsusilə ABŞ Konqresi və Suriya parlamenti erməni soyqırımını tanıdıqdan sonra erməni amili bölgədə əsas amilə çevrilməkdədir.
Z.Mnatsakanyanın Van və Yerusəlimlə bağlı istinadları erməni etnosunun sərhədlərini müəyyən edir və indiki formal sərhədlər ermənilər üçün az əhəmiyyət kəsb edir”.
Bu cür iddialar İsrail-Ermənistan münasibətlərinə hansı formada təsir edə bilər?
Hatəm Cabbarlı: “Əminəm ki, ərazi iddiası irəli sürülən ölkələr Ermənistana lazımi cavabı verəcəklər”
Siyasi elmlər doktoru Hatəm Cabbarlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, son illər Ermənistanın xarici siyasətində müəyyən dəyişikliklər müşahidə olunur: “Ermənilər əvvəlki illərdən fərqli olaraq, sadəcə, regiona yönəlik deyil, həm də regiondan kənarda da guya aktiv siyasət həyata keçirməyə çalışırlar. Onların Xarici İşlər naziri Türkiyədə baş verən zəlzələyə maraqlı münasibət bildirib. O, türkiyəlilərə yox, vanlılara xitab edib. Bunun özü diplomatik skandaldır. Onu göstərir ki, Ermənistan hökuməti Türkiyənin torpaq bütövlüyünü tanımır. Ənənəvi olaraq Türkiyənin şərq əyalətlərinə “Böyük Ermənistan”ın bir parçası kimi baxır. Mənə elə gəlir ki, Türkiyəyə yönəlik bu ərazi iddialarına rəsmi Ankara lazımi səviyyədə cavab verməlidir. Bundan başqa, Ermənistan həm də başını Yaxın Şərqdə baş verən hadisələrə də soxmaq istəyir. XİN rəhbəri Qüdsün statusunun müəyyənləşməsində Ermənistanın da söz haqqının olduğunu vurğulayıb. Bunu da onunla əsaslandırırlar ki, oradakı kilsələrdə ermənilər söz sahibidirlər. Belə münasibət İsrailin və Fələstinin daxili işlərinə birbaşa müdaxilədir. Ermənistanın bu təşəbbüsü heç də İsrail və Fələstinin arasında olan münaqişədə barış mövqeyi tutmağa yönəlməyib. Ermənilər orada olan kilsələri vasitəsilə öz mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışırlar. Bu tələb İsraillə Ermənistanın münasibətlərinin korlanmasına yol aça biləcək səviyyədədir. Bu baxımdan da İsrailin məsələyə münasibət bildirəcəyi gözlənir. Ermənistan potensialından çox artıq iddialar ortaya qoyur. Bu siyasətin təməlinin olduqca zəifliyi üzə çıxır. Müşahidə edirik ki, populist iddialar rəsmi şəxs tərəfindən səslənir. Bir çıxışda dünyanın iki böyük ölkəsinə qarşı açıq ərazi iddiası ortaya qoyulur. Əminəm ki, ərazi iddiası irəli sürülən ölkələr Ermənistana lazımi cavabı verəcəklər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
