Azərbaycan MSK-nın Dağlıq Qarabağ ərazisində yaşayan erməni vətəndaşlarımıza seçki ilə bağlı etdiyi müraciət qondarma qurumun “seçki komissiyası”nı ciddi narahat edib.
Həmin bəyanatın məzmunu belə idi ki, Dağlıq Qarabağda yaşayan erməni əsilli Azərbaycan vətəndaşları səsvermə hüququndan sərbəst şəkildə istifadə edə bilərlər. Qondarma qurumdan isə bildiriblər ki, bu bəyanat çox komik mahiyyət daşıyır və Dağlıq Qarabağ ərazisində yaşayan ermənilərin Azərbaycan hakimiyyəti ilə heç bir siyasi, hüquqi əlaqə bağlamır. Bəs bu barədə ekspertlər nə düşünür?
Beynəlxalq məsələlər üzrə ekspert Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, beynəlxalq hüquqa görə, Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın qədim yaşayış və mədəniyyət mərkəzlərindən biri kimi ümumilikdə Azərbaycanın ərazi vahidinə aid olan subyektdir: “ATƏT-in Minsk Qrupunun nizamlamağa çalışdığı Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi və bu ərazilərin işğalı 1988-ci ildə ermənilərin Azərbaycanın tarixi torpaqlarına açıq formada ərazi iddiaları və etnik zəmində təxribatları ilə başlanıb.
Azərbaycan ərazisi olan Dağlıq Qarabağın işğal faktının təsbiti BMT-nin, Avropa Birliyinin, çoxsaylı BMT üzvü dövlətlərin sənədlərində əksini tapıb. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü il 30 aprel 822 saylı, 29 iyul 853 saylı, 14 oktyabr 874 saylı, 11 noyabr 884 saylı qətnamələrində erməni qoşunlarının Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərindən dərhal, tam və qeyd-şərtsiz çıxarılması, Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünün təmin olunması ilə münaqişənin beynəlxalq hüquq çərçivəsində, siyasi və humanitar aspektlərinin nəzərə alınması ilə həlli prinsiplərini əhatə edir. Bu qətnamələrin məqsədlərindən biri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi ilə Dağlıq Qarabağdan didərgin düşmüş əhalinin öz doğma torpaqlarına qayıtmasına kömək göstərməkdir.
BMT Baş Assambleyasının 2008-ci il martın 14-də qəbul etdiyi qətnamə münaqişənin hüquqi, siyasi və humanitar aspektlərini əhatə edir və həlli prinsiplərini yenidən təsdiqləyir. Bu prinsiplər yenə də Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörməti, erməni qoşunlarının Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərindən dərhal, tam və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını, işğal edilmiş ərazilərdən məcburi köçkün düşmüş insanların öz doğma yurdlarına qayıtmaq hüququnu, hər iki icmanın Azərbaycanın tərkibində muxtar idarəetmə formasına malik ərazidə birgəyaşayış şərtlərinin təmin edilməsini və ərazilərin işğalı nəticəsində yaradılmış siyasi, qondarma qurumların qeyri-qanuniliyini vurğulayır.
Avropa İttifaqı BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin yerinə yetirilməsinə, Ermənistan qoşunlarının işğal edilmiş ərazilərdən çıxarılmasına, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə, beynəlxalq sərhədlərinə hörmət göstərilməsinə və heç bir beynəlxalq legitimliyi olmayan, güc yolu ilə yaradılmış vəziyyətdən imtina edilməsinə çağırır.
2017-ci il noyabrın 24-də Brüsseldə keçirilən Şərq Tərəfdaşlığı sammitində qəbul edilən birgə bəyannamədə Avropa İttifaqı bütün tərəfdaşların ərazi bütövlüyünü, suverenliyini və müstəqilliyini dəstəkləməklə bu məsələdə qətiyyətlə qərarlı olduğunu nümayiş etdirib.
Yuxarıda sadaladığım beynəlxalq hüququn bütün subyektləri Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin Azərbaycanın beynəlxalq sərhədləri və ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll edilməsini, Dağlıq Qarabağın Azərbaycan ərazisi, Daglıq Qarabağın erməni əhalisinin Azərbaycan vətəndaşları olmasını təsbit edir.
Bu o deməkdir ki, Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ bölgəsinin erməni icması da azərbaycanlı icması kimi Azərbaycan Respubilkasının Konstitusiyasının tanıdığı, Azərbaycan hökumətinin təşəbbüs göstərdiyi bütün dövləti əhəmiyyətli siyasi tədbirlərdə iştirak etmək, seçkidə səs vermək kimi hüququ var. Bu icmanın ancaq və ancaq Azərbaycan Respubilkasının Konstitusiyasının tanıdığı, Azərbaycan hökumətinin təşəbbüsü ilə baş tutan dövləti əhəmiyyətli siyasi tədbirlərdə iştirakı legitimdir.
Dağlıq Qarabağda Ermənistanın siyasi və texniki dəstəyi ilə baş tutan bütün seçkilər nə beynəlxalq hüquq nə də onun subyektləri tərəfindən tanınmır, Azərbaycanın Dağlıq Qarabağdakı erməni vətəndaşlarını ancaq və ancaq Azərbaycan Konstitusiyasında təsbit olunmuş qanunlar və bu qanunların legitimlik verdiyi instansiyalar təmsil edə bilər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
