Parlament seçkilərinin təbliğat-təşviqat dönəmində maraqlı hallarla rastlaşırıq. Artıq bir neçə namizədlə bağlı ortaya konkret faktlar qoyulub ki, onların xarici ölkələr qarşısında öhdəlikləri var və həmin adamlar millət vəkili seçilə bilməzlər.
Biz mövzunu fərdiləşdirmək istəmirik. Ancaq bu məsələyə ümumi kontekstdən yanaşıb, bilmək istəyirik, xarici ölkələr qarşısındakı öhdəlik necə müəyyən olunur, bununla bağlı hansı hallar üzə çıxmalıdır və Azərbaycan qanunvericiliyi belə şəxslərin millət vəkili olmasına imkan verirmi?
Mehman Muradlı: “Onların arasında elə vəzifələr var ki, təqaüdə çıxanda belə öhdəlik şəxsin üzərində olur”
Hüquqşünas Mehman Muradlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, bütün bunlar qanunvericilikdə öz əksini tapıb: “Seçki dairəsi üzrə namizədləri siyasi partiyalar, siyasi partiyaların blokları, həmin seçki dairəsində daimi yaşayan, seçki hüququ olan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları irəli sürə bilərlər.
Namizəd öz təşəbbüsü ilə və ya aktiv seçki hüququ olan seçicilər tərəfindən irəli sürülə bilər, o şərtlə ki, ərazisində namizədin dəstəklənməsi üçün zəruri olan imzaların yığıldığı və namizədin qeydə alınmasının nəzərdə tutulduğu müvafiq seçki komissiyasına bu barədə bildiriş göndərilsin.
Namizəd və ya namizədi irəli sürən seçicilərin təşəbbüs qrupu bu barədə Dairə Seçki Komissiyasına (DSK) yazılı bildiriş verir. Bildirişdə namizədi irəli sürən hər bir təşəbbüsçünün və namizədin soyadı, adı, atasının adı, doğum tarixi, yaşayış yerinin ünvanı, şəxsiyyət vəsiqəsinin və ya onu əvəz edən sənədin seriya və nömrəsi, bundan başqa, irəli sürülən namizədin əsas iş və ya xidmət yeri, tutduğu vəzifə (bu olmadıqda fəaliyyət növü) göstərilməlidir.
Namizəd, eyni zamanda, seçkili vəzifəyə seçiləcəyi halda həmin vəzifə ilə uzlaşmayan fəaliyyətə xitam verəcəyinə dair yazılı öhdəliyi olan ərizə də verir. Namizəd öz ərizəsinə siyasi partiyaya mənsubiyyəti barədə təsdiq olunan sənəd əsasında məlumatları daxil edə bilər.
DSK təqdim edilmiş sənədlərə 5 gün müddətində baxır və namizədə, onun səlahiyyətli nümayəndəsinə namizədliyin bu dairədən irəli sürülməsini təsdiq edən qərar təqdim edir. DSK təqdim olunmuş sənədlərin qəbul edilməsindən imtina edə bilməz”.
Ekspertin sözlərinə görə, dövlət orqanlarının, bələdiyyə qurumlarının, mülkiyyət formasından asılı olmayaraq, hüquqi şəxslərin imza toplanmasında iştirakına yol verilmir: “İmza toplanması prosesində seçiciləri imzalamağa məcbur etmək, imza atmağa imkan verməmək və ya buna görə onları hər hansı formada mükafatlandırmaq qadağandır. Həmin qadağana əməl olunmaması müvafiq məhkəmə tərəfindən təsdiqlənərsə, bu, toplanmış imzaların etibarsız sayılması və namizədin qeydiyyatından, qeydə alınmış namizədlərin qeydiyyatından imtina üçün əsas ola bilər”.
Hüquqşünasın sözlərinə görə, bir sıra müddəalar var ki, onlara əsasən, şəxs millət vəkili seçilə bilməz: “İkili vətəndaşlığı olan, başqa dövlətlər qarşısında öhdəliyi olan, icra və ya məhkəmə hakimiyyəti sistemlərində qulluq edən, elmi, pedaqoji və yaradıcılıq fəaliyyəti istisna olmaqla, başqa ödənişli fəaliyyətlə məşğul olan şəxslər, din xadimləri, fəaliyyət qabiliyyətsizliyi məhkəmə tərəfindən təsdiq edilən, ağır cinayətlərə görə məhkum olunmuş şəxslər, məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü ilə azadlıqdan məhrumetmə yerlərində cəza çəkən şəxslər Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə deputat seçilə bilməzlər”.
Göründüyü kimi, başqa ölkələr qarşısında öhdəliyi olan şəxslərin millət vəkili olması bizim qanunvericiliklə qadağandır. Bunun da yaranması üçün hallar müəyyən edilib. Məsələn, başqa ölkədə müəyyən vəzifələr daşımış və daşıyan şəxslər. Onların arasında elə vəzifələr var ki, təqaüdə çıxanda belə öhdəlik şəxsin üzərində olur. Belə şəxslərin gəlib deputat olmaq istəməsi yalnız saxtakarlıqla mümkün ola bilər ki, bunun da üstü açılsa, məsuliyyət yaradır. Amma faktı sübuta yetirmək üçün ortaya dəlil qoyulmalıdır, yalnız sözə görə şəxsin namizədliyi ləğv edilə bilməz.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
