Jurnalistlər dünyanın istənilən nöqtəsində öz peşə vəzifələrini həyata keçirmək hüququna malik olsalar da, bir sıra hallarda onlara qarşı müxtəlif növ zorakılıq halları baş verir. Bu neqativ hallar son illər özünü “demokratiya” deyib bağıran bəzi Avropa ölkələrində daha çox göstərir.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası (AŞPA) mətbuat azadlığı və Avropada jurnalistlərin təhlükəsizliyinə həsr olunmuş hesabat qəbul edib və həmin hesabatda bəzi Avropa ölkələrində jurnalistlərə qarşı həyata keçirilən zorakılıq halları rəqəmlərlə ifadə olunub.
"Report"un Fransa bürosu xəbər verir ki, hesabatda Avropa Şurasına üzv ölkələrdə jurnalistlərin öz peşə vəzifələrini həyata keçirdikləri zaman fiziki və verbal zorakılıq, polislər tərəfindən müdaxilə, akkreditələrinin əllərindən alınması kimi halların artdığı bildirilir.
Hesabata əsasən, Fransada 17 noyabr 2018-ci ildə "sarı jiletlilər"in etiraz aksiyaları başlayandan etibarən jurnalistlərə qarşı təhqir və təhdidlərin sayı artıb. Həmin tarixdən etibarən aksiyaları işıqlandıran 90 jurnalist polis zorakılığına məruz qalıb.
Almaniyada 2018-ci ildə 26 jurnalistə qarşı fərdi şəxslər tərəfindən zorakılıq olub. 7-8 iyul 2017-ci ildə Almaniyanın Hamburq şəhərində keçirilən G-20 toplantısı zamanı ən azı 32 jurnalistin əlindən akkreditə hüquqları alınıb. 2018-ci ilin avqust ayında Almaniyanın ZDF kanalının jurnalist heyəti polislər tərəfindən saxlanıb. Niderlandda 24 oktyabr 2019-cu ildə NOS TV-nin jurnalisti suallara cavab verməkdən imtina etdiyi üçün həbs olunub. Dövlət orqanları, polislər və mülki şəxslərin jurnalistlərə qarşı zorakılıq tətbiq etdikləri ölkələr arasında Malta, Avstriya, Bolqarıstan, İtaliya və digər ölkələr də var. AŞPA üzv dövlətləri jurnalistlərin təhlükəsizliyini təmin etməyə çağırıb.
Bütün bu halların yüzdə biri Azərbaycanda baş versəydi, AŞPA dayanmadan bəyanatlar verər, bunu bütün hesabatlara salardı, amma Avropada baş verdiyi üçün ona 2 ildən sonra münasibət bildirir.
Azər Həsrət: “Fransa, Almaniya kimi ölkələrdə jurnalistlərə qarşı kütləvi xarakter alan zorakılıq hallarına AŞPA kimi beynəlxalq qurumların gec reaksiya verməsi səbəbsiz deyil”
Siyasi şərhçi Azər Həsrət “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu həmin beynəlxalq qurumun və digər o cür təsisatların bu kimi məsələlərə ikili standartlarla yanaşmasından irəli gəlir. Onların jurnalistlərə qarşı Avropa ölkələrində baş verən zorakılıq hadisələrinə gec reaksiya vermələrinin də bundan doğduğunu deyən A.Həsrətin sözlərinə görə, Azərbaycan həmişə jurnalistlərə qarşı istənilən zorakılıq hallarını pisləyir: “Dünyanın istənilən yerində jurnalistlərə qarşı, xarakterindən asılı olmayaraq, bütün zorakılıq hallarını pisləyirik. İstənilən ölkədə hansısa jurnalistə qarşı bu cür zorakılıqlar olanda biz buna öz etirazımızı bildiririk və bu halı qınayırıq. Amma çox təəssüf ki, beynəlxalq insan haqları təşkilatları və beynəlxalq jurnalist qurumları bu kimi məsələlərdə bütün dövlətlərə eyni gözlə baxmırlar, fərqli yanaşırlar. Məsələn, Azərbaycanda kiçik bir problem baş verərsə, bütün beynəlxalq insan haqları təşkilatları və jurnalist qurumları ayağa qalxır və ölkəmizi müxtəlif məsələlərdə ittiham edirlər. Bu qurumlar əsassız olaraq “Azərbaycanda insan haqları pozulur, jurnalistlərə təzyiq edilir, mətbuat azadlığı tapdalanır və s.” deyə bağıraraq az qala bütün dünyanı ayağa qaldırırlar. Fransa, Almaniya, yaxud buna bənzər digər Avropa ölkələrində bir sıra hallarda onlarla jurnalist peşə vəzifəsini yerinə yetirərkən zorakılıq hallarına məruz qalır, amma həmin təşkilatlar tərəfindən isə heç bir bəyanat verilmir, hətta kiçik bir münasibət belə bildirilmir. AŞPA kimi qurumlar Avropa ölkələrində öz peşə vəzifələrini yerinə yetirərkən zorakılığa məruz qalan jurnalistlərin yaşantılarını susqunluqla müşahidə edirlər. Bu da, istər-istəməz, bizdə təəccüb və qəzəb doğurur. Dəfələrlə beynəlxalq tribunalardan həmin qurumların təmsilçilərinə sual vermişəm ki, necə olur Avropanın göbəyində jurnalistlərə qarşı zorakılıqlar baş verir, amma buna reaksiya vermirsiniz, susursunuz, amma Azərbaycanda təsadüfən bir hadisə baş verdikdə isə ittihamlar irəli sürürsünüz. Onlar bir qayda olaraq deyirlər ki, başqa ölkələr “demokratik” ölkələrdir, amma Azərbaycan demokratik deyil. Deyirəm ki, o ölkələr necə demokratik ola bilər ki? Bir ölkədə ki, jurnalistlər kütləvi olaraq zorakılığa məruz qalırsa, onda hansı demokratiyadan danışmaq olar?
Bu suala isə cavab vermirlər. Yəni Avropa ölkələrində baş verənlərə göz yuman beynəlxalq təşkilatlar bizim ölkəyə ikili standartlarla yanaşır, ayrıseçkilik edirlər. Fransa, Almaniya kimi ölkələrdə jurnalistlərə qarşı kütləvi xarakter alan zorakılıq hallarına AŞPA kimi beynəlxalq qurumların gec reaksiya verməsi səbəbsiz deyil”
Fransa kimi ölkələrdə yüzlərlə jurnalist və vətəndaşın döyülməsinə, zorakılığa məruz qalmasına göz yuman həmin qurumların bu münasibətinin ölkələr arasında ayrıseçkiliyə yol verilməsinin təzahürü olduğunu deyən A.Həsrət hesab edir ki, bunun qarşısının alınması üçün həmin beynəlxalq təşkilatlarla işləməyi bacaran insanlara meydan vermək lazımdır. Bu təşkilatlarla işləmək təcrübəsinə malik olduğunu deyən A.Həsrətin sözlərinə görə, o qurumlarla işləmək lazımdır, nəinki meydanı boş buraxmaq. O deyir ki, meydanı boş görənlər Azərbaycan əleyhinə müxtəlif yanlış, qərəzli qərarların qəbul edilməsinə nail olurlar.
İradə SARIYEVA
