Türkmənistanın yeni parlamenti Məclis və Xalq Maslixatı olmaqla ikipalatalı sistemə keçəcək. Yeni sistemə keçid Prezident Qurbanqulu Berdiməhəmmədov tərəfindən Xalq Maslixatının iclasında irəli sürülüb. Bununla da Türkmənistanın birpalatalı Məclisi ikipalatalı parlamentə çevriləcək. Məclis və Xalq Maslixatı müxtəlif səlahiyyətlərə malik olsalar da, parlamentə bərabər hüquqla daxil olacaqlar. Türkmənistanda aparılan Konstitusiya islahatı məhz bu dəyişiklikləri nəzərdə tutur.
Yeni parlament Milli Şura adlanacaq. Onun qanunverici palatasının Məclis, nümayəndələr palatasının isə Xalq Maslixatı adlandırılması təklif olunur. Qeyd edək ki, artıq bir sıra MDB ölkələrində ikipalatalı parlament sistemi var. Rusiya və Qazaxıstanı da buna misal göstərə bilərik. Əvvəl bu sistemin Rusiyada tətbiq edilməsi belə fikirləri formalaşdırır ki, bu amil digər ölkələrə də təsirsiz ötüşməyib. Məlumatlara görə, yaxın vaxtlarda MDB ölkələri arasında ikipalatalı parlamentə keçid edənlərin sayı arta bilər. Belə olan təqdirdə bunun Azərbaycan üçün nə kimi təsirləri ola bilər. Bilirik ki, Azərbaycanda birpalatalı parlament mövcuddur. Bu, ikipalatalı sistemə keçən ölkələrlə bizim parlamentlərarası münasibətlərimizin qurulmasına necə təsir göstərə bilər? Bütün bunların fonunda, Azərbaycanın da deyilən sistemə keçidi məqbul sayıla bilərmi?
Əhəd Məmmədli: “Bizə ikipalatalı yox, daha güclü parlament lazımdır”
Politoloq Əhəd Məmmədli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, MDB ölkələri arasında bu sistem ilk olaraq Rusiyada mövcuddur: “Rusiyanın yaxın ətrafında olan ölkələrə təsiri danılmazdır. Azərbaycana isə iki ölkənin - Türkiyə və Rusiyanın təsir gücü birmənalıdır. Bunu həm müsbət, həm də mənfi anlamda başa düşmək olar. Mən şəxsən Azərbaycanın tam parlamentar sistemə və xüsusən də ikipalatalı sistemə keçidinin əleyhinəyəm. Niyə? Çünki bizim ərazi bütövlüyü məsələmiz hələ tam həll edilməyib. Azərbaycan elə də çoxmillətli və çoxkonfessiyalı ölkə deyil. Nisbətən kiçik ölkələr üçün bu modeli məqbul saymıram. Düzdür, bizdə də müxtəlif din və millətlərin nümayəndələri yaşayır. Ancaq onlar arasında aşkar üstünlük uğrunda ciddi rəqabət yoxdur. Proposional seçki sisteminin bərpasının isə tərəfdarıyam. Mojaritar sistem, ümumiyyətlə, götürülməli və proporsional sistem olmalıdır. Belə olacağı halda, partiyaların cəmiyyətdəki rolu artacaq. Siyasətlə peşəkarlar məşğul olacaqlar. Bunun əsasında da formalaşacaq parlament daha da demokratikləşəcək. Bizə ikipalatalı yox, daha güclü parlament lazımdır. Bunun da formalaşmasının ən optimal variantı parlamentdəki deputat sayını artırmaq və proporsional sistemlə deputatları seçməkdir. Parlamentlərarası münasibətlərin qurulmasına isə bu amilin heç bir təsiri ola bilməz. Dünyada bir çox ölkə var ki, onların fərqli parlament quruluşları olsa da, qanunverici təsisatları arasındakı əməkdaşlıq yüksək səviyyədədir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
