Rusiya və NATO arasında gərginləşən münasibət yenidən Qafqazda növbəti gərginliyə yol aça bilər. Hər halda, hadisələrin inkişaf axarı məhz bu istiqamətdə gedir. Məsələ bundadır ki, NATO bu il Gürcüstanda hərbi kontingent yerləşdirmək niyyətindədir. Hərbi qüvvələrin 2020-ci ildə həyata keçiriləcək "Avropanın müdafiəçisi – 2020” təlim layihəsi çərçivəsində Gürcüstana gətiriləcəyi gözlənir.
Məlumata görə, layihə çərçivəsində NATO Gürcüstandan əlavə Baltikyanı ölkələrə, Almaniya və Polşaya da hərbi qüvvələr yerləşdirəcək. Qeyd edilir ki, təlimlər NATO-nun hərbi gücünün yoxlanması məqsədi daşıyır. Təlimlərlə əlaqədar ABŞ Avropaya 20 min hərbçi göndərəcək. Bu, ABŞ-ın son 25 ildə Avropa ölkələrinə göndərdiyi sayca ən böyük qüvvə olacaq. Ən böyük kontingentin isə Polşa ərazisində yerləşdiriləcəyi bildirilir. Ümumilikdə "Avropanın müdafiəçisi – 2020” hərbi təlimlərində 18 ölkədən 37 min hərbi qulluqçunun iştirakı gözlənir.
Bundan başqa, NATO Gürcüstan kimi Rusiyaya yaxın ölkələr vasitəsilə Rusiyaya nəzarəti də gücləndirməyə çalışır. NATO baş katibi Yens Stoltenberq bildirir ki, bu məqsədlə NATO-nun ilk pilotsuz hava kəşfiyyatı sistemi Rusiyanın daxili ərazilərinə nəzər yetirməyə imkan verəcək. O bu dronların Rusiyanın 200 kilometrliyinə qədər daxil olmaq imkanına sahib olduğunu bildirib. Stoltenberq bu sistemlərin NATO-ya qonşu ölkələrdə baş verənləri görməyə imkan verəcəyini açıqlayıb. Yens Stoltenberq onu da vurğulayır ki, NATO ilin sonuna qədər Rusiyanın “İsgəndər” komplekslərini yerləşdirməsinə cavab verəcək: “İsgəndər”lərə gəlincə, biz hava hücumundan müdafiə və raket əleyhinə sistemlər, ənənəvi silahlar, döyüş hazırlığı vəziyyətinin yüksəldilməsi üzərində çalışırıq. NATO müdafiə nazirləri artıq belə işlərin şərtləri barədə razılaşıblar”. Rusiyanın Xarici Əlaqələr Şurasının eksperti Dmitri Stefanoviç Yens Stoltenberqin Rusiyanın “İsgəndər” raketləri ilə bağlı açıqlamasını şərh edərkən deyib ki, NATO “adi silahlar” adı altında Avropada yeni qanadlı və ballistik raketlər yerləşdirə bilər. O bildirib ki, belə silahlara misal olaraq ATAMKS kompleksini əvəz edəcək “Presişn Strayk Misl” sistemini göstərmək olar. Ekspert bu raketlərin mənzilinin 500 kilometrə çatacağını istisna etməyib: “Vaşinqton aktiv şəkildə bu tip silahın modernləşdirilməsi ilə məşğuldur”. Ekspert NATO qüvvələrinin, xüsusən tez-tez Gürcüstanda peyda olmasının da Rusiyanı qıcıqlandırdığını bildirir. Vaşinqtonda qeyd edirlər ki, təhlükəsizlik sahəsində Gürcüstanla münasibətlər ABŞ-ın Cənubi Qafqaz siyasətində ən mürəkkəb elementidir. Vaşinqton, həmçinin, ölkənin NATO-ya üzv olmasına dəstək olacağını bəyan edib. ABŞ Gürcüstanın NATO üzvlüyündə qətiyyətlə israr edir və dəfələrlə Alyans Gürcüstanı inandırmağa çalışıb ki, təşkilatın qapıları onun üzünə həmişə açıqdır. Amma keçmiş SSRİ respublikalarının NATO-ya qoşulmasının qarşını almaq məqsədilə Rusiyanın müharibəyə başlamağa hazır olduğunu nümayiş etdirməsi məsələni qəlizləşdirir. Hər halda, 2008-ci ildə Gürcüstanla, 2014-cü ildə Ukrayna ilə baş verən savaşlar bunun real təsdiqidir. Rus hərbi ekspert Aleksandr Xrolenko da qeyd edir ki, bu fonda yeni təlimlər gürcü tərəfinə baha başa gələ bilər: “Şimali Atlantika Alyansının Gürcüstanda keçirməyə hazırlaşdığı təlimlər növbəti dəfə ABŞ-ın Gürcüstanı Rusiya ilə hərbi münaqişəyə itələdiyini nümayiş etdirir. Təlimlərin bəyan edilmiş məqsədi üzv ölkələr arasında birlikdə işləyə bilmək qabiliyyətini artırmaq, əməliyyatların planlaşdırılması və icrasında əməliyyat qabiliyyətlərinin gücləndirilməsidir. Belə təlimlər ümumilikdə çiçəklənən dinc bölgədə sabitliyin pozulmasına xidmət edir. Təlimlərdə regional sabitliyin ciddi qarantı olan ölkələrin iştirak etməməsi təsadüfi deyil. ABŞ və Gürcüstanın da Qafqaz regionunda yeganə düşməni Rusiya və onun müttəfiqləridir. Bu fonda NATO-nun Gürcüstan təlimləri son dərəcə qeyri-müəyyən görünür və hərbi oyunların bütün iştirakçıları üçün fəsadlarla nəticələnə bilər. Əslində isə Tiflisə "əzələ nümayişi" praktiki olaraq mövcud deyil: respublikanın qərbindən şərqinədək olan məsafə 400 kilometrə qədərdir, şimalından cənubuna qədər olan məsafə isə 200 kilometrə qədər. Poliqonlarının imkanları isə yalnız hərbi-polis əməliyyatlarını həyata keçirməyə imkan verə bilər. Tiflisdə revanşist siyasət tərəfdarları reallıqdan kənara çıxa bilməzlər. "Üsyançı" gürcü qonşularının təhlükəsizliyi Rusiya Federasiyasının, başda nüvə silahları olmaqla, bütün iqtisadi və hərbi gücünə bağlıdır. Gücrücstanda təlimlərin iştirakçıları bu faktı nəzərə alırmı? Lazım gəldiyi təqdirdə Rusiya Federasiyası öz ərazisindən yüzlərlə kilometr uzaq məsafədə, məsələn, Suriyada terrorçularla mübarizədə gücünü effektiv şəkildə yönləndirməyi bacarır. Bir gün alyansın "əzələləri" Gürcüstanda Rusiya sərhədləri yaxınlığında keyfiyyət dəyişikliyinə uğrasa, gürcülər yalnız möcüzəvi xilasa ümid edə bilərlər. Rusiya dəfələrlə Gürcüstanın NATO-ya üzvlüyü ilə onunla yaxşı münasibətlərin bərpasının bir araya sığmadığını bəyan edib. Qərblə hərbi manevrlər Gürcüstan dövlətinin uçuruma qədərki addımlarıdır. Bir daha xatırladıram ki, 2008-ci ilin avqustunda Gürcüstana Birləşmiş Ştatlar kömək eləmədi". Bütün bunlar Qafqazda gərgin vəziyyətin hökm sürəcəyini istisna etmir.
Tahir TAĞIYEV
