Rusiyanın "Rossiya 1” telekanalında nümayiş olunan "İmperiyanın əsgəri” sənədli filmində məşhur rusiyalı yazıçı və jurnalist Aleksandr Proxanov Qafanda azərbaycanlıların necə təhqirlərə, işgəncələrə məruz qalmaları və doğma torpaqlarından qovulmaları faktlarından söhbət açıb.
Onun sözlərinə görə, ermənilərin bu vəhşiliyindən sonra Qarabağ hadisələri başladı: “Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsindən bir müddət əvvəl mənə Ermənistana, daha dəqiq desəm, azərbaycanlıların kompakt yaşadığı Qafan şəhərinə getmək nəsib oldu. Məhz orada mən erməni vəhşiliklərini öz gözlərimlə gördüm. Ermənilər azərbaycanlıları incidir, hətta onlara sudan belə istifadə etməyə imkan vermirdilər. Onları döyə-döyə, öldürə-öldürə Qafandan qovdular. Bu faciə ilk etnik təmizləmə idi. Azərbaycanlılar – uşaqlar, hamilə qadınlar, yaşlı insanlar, kişilər – ayaqyalın, ac-susuz qarın üstündə qalaraq donmuşdular. Onlar öz doğma yurd-yuvalarından, torpaqlarından, kəndlərindən, bağlarından qovuldu”.
O bildirib ki, bundan sonra Qarabağ müharibəsi başlayıb, ermənilər Azərbaycandan ayrılmaq, bu Azərbaycan ərazisini ələ keçirmək qərarına gəliblər: “Qorbaçov demişdi ki, qoy bu ziddiyyətləri müharibə gedən respublikalar və xalqlar özləri həll etsinlər. Bu, çox böyük bir səhv və cinayət idi”.
Bu aralar erməni mətbuatında saxta silsilə yazılar yayılır ki, guya 1990-cı ilin 13-19 yanvarında ermənilər Bakıda qırğına məruz qalıb, ondan əvvəl Sumqayıt hadisələri olub. Ancaq Qafanda törədilən vəhşiliklər isə 1987-ci ilin sonları və 1988-ci ilin əvvəllərində baş verib. Hansı ki, onda hələ Qarabağ hadisələri baş verməmişdi. Bunu təkcə biz yox, Rusiya telekanalları da deyirlər. Bu isə saxta erməni ideologiyasına ciddi zərbədir.
“Həqiqətən də ilk əvvəl ermənilər azərbaycanlıları Qafan rayonundan sıxışdırıb qovdular”
Məsələyə münasibət bildirən keçmiş diplomat, politoloq Fikrət Sadıqovun sözlərinə görə, Rusiya telekanallarında bununla bağlı verilişlərin getməsi erməni yalanlarının ifşa edilməsi baxımından əhəmiyyətli hadisədir: “Bu onu sübut edir ki, əslində, ermənilər genosidlə məşğul olublar. Dinc insanları öz doğma yurdlarından qovublar, insanları qətlə yetiriblər. Özü də Qafan hadisələri 1988-ci ilin əvvəllərində başlayıb. Bunu təkcə biz demirik. Bunu Rusiya mənbələri də etiraf edirlər. Ermənilər, adətən, bütün hadisələri təhrif etmək istəyirlər. Ancaq real faktlar ermənilərin dediyi kimi deyil. Həqiqətən də ilk əvvəl ermənilər azərbaycanlıları Qafan rayonundan sıxışdırıb qovdular. Bu proseslər 1987-ci ilin sonundan başladı. 1988-ci ilin fevral ayından sonra isə azərbaycanlılar kütləvi şəkildə Ermənistandan qovuldular. Geniş miqyasda azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmələr başlandı. Nəticədə Ermənistandan 200 mindən çox azərbaycanlı öz dədə-baba yurdlarından qovuldu. Bir çox rayonda, o cümlədən, Qafanda azərbaycanlılar vəhşicəsinə qətlə yetirildi. Hərdən Paşinyan özündən uydurur ki, guya azərbaycnlıları dinc yolla oradan çıxarıblar. Belə təəssürat yaratmağa çalışır ki, guya çox sivil qaydada azərbaycanlılar oradan uzaqlaşdırılıblar. Ancaq faktlar bunun tam əksini göstərir. Qaçqınların bir çoxu qarlı dağları keçə bilməyib həlak olub. Deməyim odur ki, bütün hadisələrin başında ermənilər dayanırlar. Hadisələri ermənilər birinci törədərək etnik təmizləməyə start veriblər. Daha sonra keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətindən azərbaycanlılar qovuldular. Ondan sonra üçüncü mərhələdə Qarabağın ətrafında yerləşən rayonlar işğal edildi”.
Vidadi ORDAHALLI
