Seçkinin həlledici mərhələsində yaşanan maraqlı proseslərdən biri də bəzi saytların keçirdikləri virtual səsvermədir. Bunu bir qədər detallı izah edək. Hansısa bir sayt elə də çətin olmayan proqram təminatını tətbiq etməklə belə bir sorğu keçirmək elanını verir. Bu xəbər namizədlər arasında yayılan kimi onlar bütün qohum-əqrəbanı, dost-tanışı girib hansısa saytda ona səs verməyə çağırırlar.
Araşdırdıqda məlum olur ki, istənilən şəxs bir neçə dəfə istədiyi namizədə səs verə bilər. Proses təhlükəsizlik baxımından da şəffaf aparılmır. Səsverməyə cəlb edilən adamlardan hansısa fin kod və ya şəxsiyyət vəsiqəsinə aid başqa məlumatlar tələb olunmur. Bir sözlə, sanki bazar açılıb. Buradan ən uduşlu çıxan sorğunu təşkil edən saytlar olur. Çünki proses ərzində sayta çoxlu ziyarətçi cəlb edə bilirlər ki, bu da reklam almaq üçün önəmli vasitədir. Hətta namizədlərdən elələri olur ki, sayt rəhbərinə onları önə çıxarmaq üçün şirnikləşdirici təkliflər də edirlər. Araşdırmalar göstərir ki, bunu texniki cəhətdən etmək mümkündür. Yəni prosesə sadə müdaxilə ilə istənilən namizədin səsini artırmaq və ya azaltmaq olar. Ən maraqlısı isə budur ki, virtual səsvermənin nəticələrinə hamıdan çox inanan elə namizədlərin özü olur. Çünki əhalini səsverməyə məhz onlar səsləyirlər. Ancaq bir faktı da unudurlar ki, hətta səsvermə şəffaf keçirilsə belə, bunun onların seçki prosesinə heç bir təsiri ola bilməz. Götürək ki, bir namizədə dünyanın hər yerində onlayn səslər verilir və o, həddən artıq böyük səs topladı. Ancaq həmin adam namizədliyini, məsələn, Göyçaydan verib. İndi Sankt-Peterburqdan həmin namizədin lehinə verilmiş virtual səs Göyçayda qutudan çıxacaqmı? Təbii ki, yox! Onda namizədlər bu fırıldağın təsirinə niyə düşüb, enerjilərini seçicilərlə görüşə deyil, belə lüzumsuz yarışmalara sərf edirlər?
Bizi isə sadəcə olaraq bir məqam maraqlandırır. Azərbaycanda mövcud seçki mühitindən istifadə edərək parlamentə seçilmək əvəzinə, kiməsə 5-10 manat verib virtual olaraq özünü birinci etməyin mənası nədir? Əslində, bunun sadə bir cavabı var: təcrübəsizlik. Amma əgər kimsə özünü virtual olaraq deputat görmək istəyirsə, o zaman bu adamlara mane olmaq lazım deyil. Qoy “seçilsinlər”. Sonra da gedib mövcud olmayan seçicilərinin problemləri ilə məşğul olarlar. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 308.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş əməllər ağır nəticələrə səbəb olduqda və ya seçkinin (referendumun) nəticələrinə təsir məqsədilə törədildikdə 3 ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə, əmlakı müsadirə olunmaqla 3 ildən 8 ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. Göründüyü kimi, belə mövzularda edilən saxta əməllər həm də cinayət tərkibi yaradır. Diqqətli olmaq lazımdır...
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
