Dünyanın çox nüfuzlu Davos İqtisadi Forumunun rəsmi saytında Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycanın vahid və dayanıqlı dünyada rolu” sərlövhəli məqaləsi yerləşdirilib.
Məqalədə ölkə başçısı bir sıra məqamlara toxunub. Məqalədə qeyd edilib ki, “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsi Avropaya qazın nəqlinə alternativ kimi deyil, regionun qaz təchizatının şaxələndirilməsi məqsədilə həyata keçirilib: “Azərbaycan enerji layihələrini də uğurla həyata keçirməyə davam edib. Avropaya qaz təchizatının şaxələndirilməsi istiqamətində Avropanın səylərinə dəstək verən Azərbaycan “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin reallaşmasına nail olub. Uzunluğu 3500 kilometr olan bu layihə Xəzər regionundan qaz təchizatını Avropa bazarlarına birləşdirməklə bütün regionun enerji xəritəsini dəyişəcək. Bu layihə Avropaya qazın nəqlinə alternativ kimi deyil, Avropaya qaz təchizatının şaxələndirilməsi məqsədilə həyata keçirilib”.
Yazıda qeyd edilib ki, ümumi kapital qoyuluşu 40 milyard ABŞ dolları olan sözügedən layihə 4 hissədən ibarətdir: “Layihənin birinci hissəsi - “Şahdəniz-2” fazası üzrə bütün işlər tamamlanıb. Şahdəniz qazı 2500 metr hündürlüyə qalxaraq və dəniz dibindən 800 metr dərinliyə enərək 3500 kilometr məsafə boyunca nəql ediləcək.
Layihənin ikinci hissəsi - Cənubi Qafqaz Boru Kəməri artıq istismara verilib. Azərbaycanı Gürcüstandan keçərək Türkiyə ilə birləşdirən bu kəmərin uzunluğu 691 kilometr təşkil edir.
Layihənin üçüncü hissəsi - Trans-Anadolu Boru Kəməri (TANAP) Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin davamı olaraq Türkiyə Respublikasının qərb sərhədinə qədər davam etməklə, uzunluğu 1850 kilometr təşkil edir. Azərbaycan qazını Türkiyəyə və Avropaya çatdıran Trans-Anadolu Boru Kəməri Türkiyə-Gürcüstan sərhədində Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinə, Türkiyə-Yunanıstan sərhədində isə Trans-Adriatik Boru Kəmərinə (TAP) birləşib.
Layihənin dördüncü hissəsi - Trans-Adriatik Boru Kəməridir (TAP). Boru kəmərinin uzunluğu 878 kilometrdir. Tikintisinin 90 faizdən çoxunun başa çatdığı bu layihə əsasında qaz kəməri Yunanıstandan Albaniyaya, oradan da Adriatik dənizinin altından keçməklə İtaliyaya çatacaq. 2019-cu il noyabrın 30-da TANAP-ın TAP ilə birləşən hissəsinin açılış mərasimi keçirilib”.
Həqiqətən də Azərbaycan sözügedən layihəni reallaşdırmaqla Avropanın qaz təchizatına öz töhfəsini vermək istəyir. Bunda məqsədi o deyil ki, hansısa qaz təchizatçısı ilə rəqabət aparsın. Azərbaycanın məqsədi qaz təchizatının şaxələndirilməsində iştirak etmək və bu işə fayda verməkdir. Həyata keçirilən uğurlu enerji strategiyasının kökündə dayanan əsas faktorlardan biri də budur. Bunun nəticəsidir ki, Azərbaycan qarşısına qoyduğu bütün hədəflərə çatır.
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimovun sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyevin məqalədə ortaya qoyduğu yanaşma tamamilə reallığı əks etdirir: “Azərbaycan bu layihəni alternativ, rəqib variant kimi həyata keçirmir. Azərbaycan eneji daşıyıcılarının şaxələndirilməsinə yaxından kömək edir. Nəzərə almaq lazımdır ki, Avropa nəhəng iqtisadi regiondur. İlbəil enerji daşıyıcılarına olan tələbat artır. O cümlədən, qaza olan tələbat yüksəlir. Bu il TAP layihəsi işə düşəcək və Azərbaycan qazı Avropa bazarına daxil olacaq. Zaman-zaman Azərbaycana qarşı olan bəzi dairələr “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsini digər qaz kəmərlərinə alternativ kimi təqdim etməyə çalışdılar. Bunda məqsədləri o idi ki, digər ölkələrlə Azərbaycanın münasibətlərində müəyyən gərginlik yaransın. Ancaq Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi uğurlu siyasət bütün bunların qarşısını aldı. Bunun nəticəsidir ki, enerji resurslarının ixracında mühüm çəkiyə malik olan ölkələr Azərbaycanla yaxından əməkdaşlıq edir. Azərbaycanın malik olduğu enerji və nəqliyyat layihələrinin imkanlarından istifadə edirlər. O baxımdan heç şübhə etmirəm ki, vaxt gələcək “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin imkanlarından digər qaz ixrac edən ölkələr də istifadə edəcək. Bu Rusiya da ola bilər, Türkmənistan da. Eyni zamanda digər ölkələrin də bundan faydalanacağı istisna olunmur. Ona görə də bu sahədə Azərbaycanın növbəti yeni-yeni uğurlara imza atacağı gözlənilir”.
Vidadi ORDAHALLI
