Hərbi müstəvidə Azərbaycanın istənilən an işğalçı Ermənistan ordusunu darmadağın edə biləcəyi hamı tərəfindən qəbul edilən həqiqətdir. Bu mənada, erməni tərəfinin hansısa yeni silah aldıqda öyünməyə başlamasını düşmən ölkənin özündə belə istehza ilə qarşılayanların sayı kifayət qədərdir. Qeyd olunan fonda Ermənistanın Rusiyadan aldığı Su-30SM qırıcı təyyarəsi və “Tor-M2KM” zenit-raket kompleksləri hesabına guya öz ordusunun silahlanmasını gücləndirməsi da məsxərə obyektinə çevrilib.
Əvvəla diqqət buna yönəlir ki, həmin qırıcı təyyarənin alınması Ermənistana heç bir üstünlük qazandırmır. Çünki Azərbaycanın buna qarşı effektiv mübarizə sistemi mövcuddur. Ekspertlər də bildirir ki, bu gün Azərbaycan müasir dərin eşelonlaşdırılmış hava hücumundan müdafiə sistemlərinə malikdir. Xüsusən də ötən il İspaniyadan alınan və “İndra” şirkəti tərəfindən istehsal olunan yeni hava hücumundan müdafiə sisitemi ölkəmizin bu sahədə üstünlüyünü daha da artırıb. Bu sistem düşmənin bütün mövcud hava hücumu vasitələrinin aşkar edilməsinə imkan verir. Hava düşməninin təhdidlərini aradan qaldırmaq məqsədilə Azərbaycanın hava hücumundan müdafiə qoşunlarında yeni rəqəmsal element bazasına malik, özünütuşlayan aktiv başlıqlı raketlər, eləcə də təyyarə, helikopter, PUA, qanadlı və ballistik raketləri məhv etmək üçün müasir alqoritmlərlə təchiz edilmiş “Favorit”, “Barak-8” və digər uzaqmənzilli zenit-raket sistemləri döyüş növbəsindədir. Ordumuz düşməni yalnız havada deyil, hətta onların daimi dislokasiya yerlərində də məhv etməyə qadirdir. Məsələn, 2019-cu ildə Azərbaycan və Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinin birgə təlimləri zamanı icra edilən bir ssenariyə əsasən Türkiyə hava qüvvələrinin F-16 qırıcıları Azərbaycanın hava müdafiə sistemini aşa bilmədi və şərti olaraq məhv edildi. Su-30SM isə heç də F-16-dan üstün deyil.
Erməni politoloq Suren Sarkisyan isə bildirir ki, Su-30SM qırıcısı alınsa da, onu Ermənistanda istənilən şəkildə idarə edə bilən pilotlar hələ hazırlanmayıb. Digər tərəfdən o da bəllidir ki, cari il ərzində Azərbaycan xaricdən texnika alınmasına 1 milyard dollar vəsait ayırmağı planlaşdırır. Bu halda Bakının Su-30SM-dən dəflərlə üstün olan və beşinci nəsil döyüş təyyarəsi sayılan Su-57 alması da gündəmdədir. Elə bir müddət əvvəl də Rusiyanın “Vedomosti” nəşri yazırdı ki, Azərbaycan Rusiyadan beşinci nəsil Su-57 qırıcılarını almağa maraq göstərir. Rusiyanın müdafiə sənayesi şirkətlərindən birinin iki top-meneceri “Vedomosti”yə bildirmişdi ki, Su-57 qırıcılarının Azərbaycana satılmasına dair danışıqlar prosesinə yüksək siyasi səviyyədə yaşıl işıq yandırılıb: “Bakı və Moskvanın silah sövdələşmələrinin aviasiya hissəsi ancaq Mi-17 və Mi-35 vertolyotları ilə məhdudlaşıb, hərçənd, Azərbaycan özünün döyüş aviasiya parkının yenilənməsinə də ciddi ehtiyac duyur. Çünki döyüş aviasiyasının əsasını modernləşdirilmiş MiQ-29 sovet qırıcıları təşkil edir. Azərbaycan çoxdandır JF-17 Pakistan-Çin qırıcılarını almağa maraq göstərir və artıq Pakistandan MFI-395 “Super Mushshak“ yüngül təlim-məşq təyyarələrini alıb”. “Vedemosti” əlavə edirdi ki, Azərbaycanın Su-57 qırıcılarına maraq üçün dönüş nöqtəsi Ermənistanın Rusiyadan 4 Su-30SM qırıcısı alması, daha 8 təyyarə almağa hazırlaşması olub. “Silah ixracı” jurnalının baş redaktoru Andrey Frolov hesab edir ki, Azərbaycanla Su-57 qırıcılarına dair danışıqlar Bakı tərəfdən bəzi şərtlərlə müşayiət oluna bilər. İlk növbədə maliyyələşmə mexanizmi barədə şərtlərlə. Ekspert hesab edir ki, Azərbaycan ən uzağı bir eskadrilya Su-57 qırıcısı almaq istərdi. Bu təyyarələri almaq istəyi bir tərəfdən də Ermənistanın Su-30SM qırıcıları əldə etməsi ilə bağlı yaranıb:“Hesab edirik ki, Azərbaycan daha üstün təyyarə almağı lazım bilir. Digər tərəfdən, Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri keyfiyyət və miqdarca müəyyən yenilənməyə ehtiyac duyur, ona görə də seçim təkcə Su-57 qırıcıları ilə bağlı deyil. Qiyməti xeyli ucuz olan Çin-Pakistan qırıcıları da diqqət mərkəzindədir”.
“Valday” Beynəlxalq Diskussiya Klubunun eksperti, politoloq Fərhad İbrahimov isə bildirir ki, hər şey Azərbaycanın yeni silahları satın almaqda nə dərəcədə maraqlı olmasından asılı olacaq: “Rusiya dünya bazarında yüksək tələbatın olduğu Su-35 təyyarələrini təklif edə bilər, nəzərə alsaq ki, Azərbaycan və Rusiya arasında ticarət dövriyyəsi 2019-cu ildə 2018-ci illə müqayisədə 500 milyon dollar artıb. Bu cür artımı bu il də gözləmək olar. Sirr deyil ki, ticarət dövriyyəsinin strukturunda mühüm yeri hərbi-texniki əməkdaşlıq müqavilələri tutur. Eyni zamanda, hərbi-texniki məsələdə Rusiya və Ermənistan arasında əməkdaşlığı müqayisə etsək, İrəvan 2018-ci ildə 200 milyon dollar məbləğində kredit sazişi əsasında silahların tədarükünü başa çatdırıb. Ermənistanın hərbi xərcləri artır, amma bu rəqəmlər o qədər də yüksək deyil, iqtisadi cəhətdən Ermənistan öz xərclərini müstəqil şəkildə qarşılaya bilmir və silahı kreditlə almağa məcburdur. Azərbaycanla bağlı vəziyyət isə kökündən fərqlənir. Ölkə maliyyə baxımından çətinlik yaşamır və iri hərbi sazişlər bağlamaq gücündədir. Bu isə Azərbaycanı ABŞ, İsrail və Avropa İttifaqı tərəfindən silah satışı üçün cəlbedici edir”.
Nahid SALAYEV
