Azərbaycan və Ermənistan ordularının döyüş qabiliyyəti, maddi-texniki təminatı baxımından aralarında kifayət qədər fərqin olması heç kimə sirr deyil. Beynəlxalq miqyasda da açıq etiraf olunur ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli hərbi müstəviyə keçsə, Ermənistan kifayət qədər sərt zərbələr alacaq.
Əslində, qeyd olunan reallıq Ermənistanda da kifayət qədər aydın sezilir. Bu səbəbdən erməni cəmiyyəti Qarabağ münaqişəsinin yenidən hərbi müstəviyə keçə biləcəyindən çox narahatdır. Digər tərəfdən, erməni cəmiyyətinin narazılına daha bir səbəb, Azərbaycandan fərqli olaraq, Ermənistanda orduya kifayət qədər laqeyd münasibətin olmasıdır. Bunu hərbi qulluqçu Arayik Qazaryanın anası Karine Qazaryan da xüsusi olaraq vurğulayır. Qeyd edək ki, Arayik Qazaryan ötən ilin avqust ayında mövqelərimizə keçib. Karine Qazaryan bu fonda Ermənistanın dövlət strukturlarından narazılıq ifadə edir. Erməni fərarinin anası oğlu haqqında son məlumatı 2019-cu il dekabrın 13-də Qırmızı Xaç vasitəsilə aldığını, lakin Ermənistan Müdafiə Nazirliyi və ya Xarici İşlər Nazirliyinin hər hansı xəbər bildirmədiyini qeyd edib. Xatırladaq ki, bundan öncə Bakı Azərbaycanda həbs olunan Karen Qazaryan və Arayik Qazaryanın Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevlə dəyişdirilməsinə hazır olduğunu bildirib. Ermənistan tərəfi isə Bakının “hamının-hamıya” prinsipi üzrə dəyişdirilməsi təklifindən imtina edib. Qazaryanın anası bildirib: “Biz getsək də, eyni şeydir, heç nə demirlər. Müdafiə Nazirliyindən bizə deyirlər ki, gedin, yenilik olanda zəng edəcəyik, gözləyirik, lakin boş yerə. Arayik məktubunda hamımızın yeni ilini təbrik edirdi. Sağlamlığına gəlincə, deyir ki, zorakılıq izləri yoxdur”. Karine Qazaryan həmçinin bildirib ki, erməni xalqından narazıdır: “İki dəfə baş nazirə məktub yazmışam, qəbul etməyib. Ümumiyyətlə hamıdan narazıyam, öz əsgərlərini tez unudurlar”.
Karine Qazaryanla eyni fikirdə olanların sayı kifayət qədərdir. Onlar Nikol Paşinyanın orduya laqeyd münasibət bəsləməsindən, baş verənlər barədə həqiqətdən uzaq fikirlər səsləndirməsindən narazılıq edir. Bu arada Ermənistanın baş nazirinin ordu ilə bağlı yeni yalanı da üzə çıxıb. Belə ki, bu günlərdə Nikol Paşinyan “Facebook” səhifəsində Ermənistan ordusunda itkilər baxımından tarixi minimumun qeydə alındığını elan edib: “Ermənistan ordusunda 2019-cu ildəkindən daha az itki olmayıb”. Amma Helsinki Vətəndaş Assambleyası - Vanadzor (HCA) ofisi 2018-ci ildə rəsmi mənbələrə, kütləvi informasiya vasitələrinə və bəzi hallarda ölən hərbçilərin yaxınlarının da məlumatlarına əsaslanaraq, 1994-cü ildən bəri Ermənistan silahlı qüvvələrindəki itkilər barədə geniş hesabat dərc edib. Son on ildə Ermənistanda və Qarabağdakı silahlı birləşmələrdə hərbi və qeyri-döyüş itkilərinə dair məlumatlar araşdırıldıqda məlum olur ki, orduda itkilərin sayının ötənilkindən – 49 nəfərdən az qeydə alındığı illər də olub. Belə ki, 2013-cü ildə 31, 2014-cü ildə 45 ölüm faktı qeydə alınıb. Bunu “Faktların yoxlanılması” platforması yazıb. Bundan başqa, hesabata görə, 2000-ci illərin əvvəllərinin statistikası göstərir ki, 2003-2007-ci illərdə görünməmiş aşağı ölüm hadisəsi olub. Məlumatlar “Civilitas” Vəqfinin analitiki Tatul Hakobyan tərəfindən müxtəlif dövlət qurumlarının, həmçinin Helsinki Vətəndaş Assambleyası-Vanadzor ofisinin, Sülh Dialoq Təşkilatının, “Razminfo” xəbər saytının və digərlərinin məlumatları əsasında toplanıb. Tədqiqata görə, 2003-cü ildə 40, 2004-cü ildə 38, 2005-ci ildə 47, 2006-cı ildə 33 (hərbi prokurorluğa görə 36), 2007-ci ildə 31 (hərbi prokurorluqda 50) itki olub. Bütün bunlar onu göstərir ki, Paşinyanın ötən il erməni ordusunda yaşanan itkilərin azılğı ilə bağlı məlumatı həqiqəti əks etdirmir və o, bir daha ictimaiyyətə yalan məlumat verməklə Ermənistan vətəndaşlarını aldadır. Elə bu da Ermənistanda ciddi narazılıq yaradır.
Ermənistanın "Bizi istisna etməyin" ictimai təşkilatının sədri Satik Xlğatyan bu fonda qeyd edir ki, Paşinyan hökuməti, cəbhədə baş verənlərlə yanaşı, dinc dövrdə ölmüş hərbçiləri də görməzdən gəlir: "Hökumət onlara məhəl qoymur. Paşinyan böyük vədlər verdi, müəyyən məsələdən çıxış etdi, amma heç nə olmadı, o həqiqətən də yalançıdır. Rəhbərlər buraya gəlirlər, iki gül qoyurlar və qaçırlar, valideynlərlə də görüşmək istəmirlər. Belə davam etsə, biz yolu bağlayacağıq və qoymayacağıq ki, buraya gəlsinlər, qoy gəlməsinlər, bizə lazım deyil". Ölmüş erməni hərbi qulluqçuların valideynlərindən biri isə Paşinyan hökumətinin yardım edə biləcəyi halda yardım etmədiyindən şikayətlənib: "Oğlum ölkəsinə kömək edib, lakin onlar bizə yardım etmirlər, görməzdən gəlirlər, məhəl qoymurlar. İstəsələr, kömək edərlər, ancaq istəmirlər. Qoy vicdanları olsun, ölənlərin ailələrinə kömək etsinlər".
Tahir TAĞIYEV
