Hələ də mövqeyini qoruyub saxlamağa çalışan “Qarabağ klanı” ilə Nikol Paşinyan iqtidarı arasında çəkişmə davam edir. Bunun təsir göstərdyi əsas məqamlardan biri isə birbaşa Dağlıq Qarabağ münaqişəsidir. Belə görünür ki, tərəflər niyyətlərinə çatmaq üçün bu konfliktdən hələ də siyasi məqsədlər üçün istifadə edir. Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, “Qarabağ klanı”nın əsas rəhbərlərini sıradan çıxarmaq üçün Paşinyan inzibati metodları işə salıb. Bu fonda Ermənistanın sabiq prezidenti Serj Sarkisyana qarşı cinayət işi üzrə ibtidai istintaq da artıq başa çatıb.
Sarkisyanın vəkili Aram Makinyanın sözlərinə görə, ilkin istintaq başa çatıb və müdafiə tərəfinə tanış olmaq üçün cinayət işinin materialları təqdim olunub. Xatırladaq ki, 2019-cu il dekabrın əvvəlində Xüsusi İstintaq Xidməti Sarkisyana qarşı mənimsəmə və ya oğurluq ittihamı irəli sürüb. Keçmiş prezident 2013-cü il yanvarın 25-dən fevralın 7-dək 1 milyon dollar dövlət vəsaitini oğurlamaqda təqsirli bilinir. Xüsusi İstintaq Xidmətinin sözçüsü Marina Ohancanyan istintaq orqanının əldə etdiyi sübutların ittiham elan etmək və işin məhkəməyə göndərilməsi üçün yetərli olduğunu bildirib:"İş materialları tanış olmaları üçün təqsirləndirilən şəxslərə və onların nümayəndələrinə təqdim edilib". Ermənistanın ikinci prezidenti Robert Köçəryana qarşı açılmış cinayət işi üzrə məhkəmə prosesi də davam edir. Ermənistanda, demək olar ki, “Qarabağ klanı”nın mövqeləri sarsılıb. Amma Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində onlar hələ də mövqelərini qoruyub saxlayır. Bu fonda diqqət çəkən daha bir məqam Ermənistan Xüsusi İstintaq Xidmətinin qondarma rejiminin “milli təhlükəsizlik şurasının” keçmiş “katibi”, general-mayor Vitali Balasanyanı istintaqa dəvət etməsidir. Bunun üçün İstintaq Xidməti qondarma rejimin “prokurorluq” orqanlarına müraciət edib. 10 nəfərin ölümü ilə nəticələnən 2008-ci il 1 mart hadisələri ilə bağlı cinayət işində şahid kimi ifadə verməli olan Balasanyan 2 dəfə istintaqın dəvətini qəbul etməyib. Amma onun Paşinyan hakimiyyətinə qarşı son vaxtlar etdiyi sərt çıxışlar rəsmi İrəvanda narahatlıqla qarşılanır. Belə ki, 2020-ci ildə işğal alıtndakı torpaqlarda keçirilməli olan “prezident seçkilərin”nə namizədliyini irəli sürən Balasanyan “Qarabağ klanı”nın əksər üzvlərinin açıq demədiyi etirazları dilə gətirir. Onun Nikol Paşinyan və radikal “Sasna Tsrer” qruplaşması barədə sərt çıxışı isə ölkə cəmiyyətində böyük əks-səda doğurmuşdu: “Nikol Paşinyan və bu terrorçu qruplaşma bir-birinin tayıdır. Biri silahla, digəri isə hakimiyyəti ələ keçirməklə məşğuldur. Qoy Nikol Paşinyanın tərəfdarları bizi eşitsin və addım atsınlar”. Son olaraq Balasanyanın həbsdə saxlanan Robert Köçəryanın xeyrinə öz ofisi qarşısında imzatoplama kampaniyasına başlaması Paşinyanın qəzəbinə səbəb olmuşdu. Faktiki olaraq, Qarabağdakı rejimin müdafiə etdiyi generalı İrəvana gətirmək Ermənistan hakimiyyəti üçün müşkül sayılır. ABŞ-ın Azərbaycandakı sabiq səfiri, ATƏT-in Minsk Qrupunun keçmiş həmsədri Metyu Brayza isə “Qarabağ klanı” ilə Nikol Paşinyan iqtidarı arasında çəkişmənin Qarabağ konfliktinə təsir göstərdiyini bildirir: “2019-cu il Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üçün perspektivli bir il kimi başladı. Nikol Paşinyanın Ermənistanın baş naziri seçilməsi rəsmi İrəvan tərəfindən münaqişəyə yeni baxış olacağı kimi görünürdü. Bakıda keçirdiyim görüşlərdən, danışıqlardan çıxış edərək deyə bilərəm ki, rəsmi şəxslər optimist idilər. Onlar Paşinyanın Ermənistanın Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə ənənəvi yanaşmasını dəyişdirə, bu münaqişədə hər hansı irəliləyişin əldə olunmasına təsir göstərə biləcəyini hesab edirdilər. Bu optimizmin sübutlarını prezident İlham Əliyevlə baş nazir Nikol Paşinyan arasında keçirilən görüşlərdən, eləcə də iki ölkənin XIN başcılarının apardıqları danışıqlardan da görmək olardı. Bu görüşlər çərçivəsində tərəflər xalqların sülhə hazırlanması üçün etimad tədbirlərinin qurulması barədə razılaşdılar. Ancaq optimizm o zaman yoxa çıxdı ki, "Qarabağ klanı" Paşinyanın münaqişəyə konstruktiv yanaşmasına negativ reaksiya verdi. Paşinyan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması istiqamətində yeni, güclü addımlar atmaq üçün öz siyasi gücünü toplamağı bacarmadı”.
Sabiq diplomat "azvision" portalına açıqlamasında Ermənistan baş nazirinin ötən il səsləndirdiyi “Qarabağ Ermənistandır və nöqtə” kimi təxribatçı bəyanatlarına da toxunub. Onun sözlərinə görə, “Qarabağın müstəqil olması, yaxud Ermənistanın bir hissəsi olması” barədə açıqlamalar münaqişənin həlli üçün yüksək səviyyədə sarsıdıcıdır: “Belə bəyanatlar əvvəllər heç vaxt nə Ermənistan, nə başqa ölkə tərəfindən səsləndirilib. Və bu açıqlamalar Paşinyanın 2019-cu ilin başlanğıcında sərgilədiyi yanaşmaya uyğun deyil. Beləliklə deyə bilərəm ki, Paşinyan "Qarabağ klanı"nın möhkəm təzyiqi altındadır. Hansı ki, bu klan Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasında irəliləyişin əldə olunmasını istəmir. Amerikada fəaliyyətdə olan “Daşnaksütyun” nümayəndələri, onlar eyni zamanda Amerikanın erməni icmasının üzvləridir, Amerika Senatına mənim Azərbaycanda səfir kimi fəaliyyətimi davam etdirməməyim, namizədliyimin təsdiqlənməməsi üçün təsir göstərdilər. Amerikada yaşayan “Daşnaksütyun” üzvləri Azərbaycan və Türkiyəyə nifrət bəsləyirlər. Onlar münaqişənin həll olunmasını istəmirlər, çünki inanırlar ki, davam edən münaqişə onlara Amerikada daha çox pul qazanmağa yardım edir. Onlar münaqişənin siyasi həllini istəmirlər və Dağlıq Qarabağ, ətraf 7 rayonu mənimsəmək niyyətindədilər. Onların, eləcə də Türkiyədəki torpaqlara iddiaları var, çünki məqsədləri “Böyük Ermənistan” yaratmaqdır". Brayza həmçinin 2020-ci ildə münaqişənin nizamlanmasında gözləntilərini də açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, hazırda optimizm üçün səbəb görmür: “Paşinyan 2019-cu ilin əvvəlində tutduğu konstruktiv yanaşmadan uzaqlaşmaqda davam edir. Düşünürəm ki, o, "Qarabağ klanı"nın təsiri altında qalmaqda davam edir. Beləliklə, Paşinyan istənilən bir konstruktiv addımı ata bilməyəcək. Hesab edirəm ki, hazırda baş verən Dağlıq Qarabağ və ətraf 7 rayonda qanunsuz məskunlaşma prosesi dayandırılmalıdır. Ümid edirəm ki, ATƏT-in Minsk Qrupu, üzv ölkələr, BMT bu cür məskunlaşmaların qanunsuz olduğu barədə öz münasibətini ortaya qoyacaq. Bu proses BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə ziddir. İnanıram ki, ATƏT MQ, üzv ölkələr, BMT-nin bu barədə bəyanatları Paşınyanın daha əvvəl tutduğu konstruktiv mövqeyə qaytmasına yardım edə bilər".
Tahir TAĞIYEV
