Ötən dövr ərzində Azərbaycanın nəqliyyat sahəsində yaratdığı infrastruktur artıq ölkəyə böyük dividendlər gətirməkdədir. Söhbət konkret olaraq Azərbaycan üzərindən yükdaşımaların çoxalmasından, ölkəmizlə bu sahədə əməkdaşlığı dərinləşdirmək istəyənlərin sayının artmasından gedir. Qeyd edilən istiqamətdə Azərbaycan üçün ən önəmli addımlardan biri də budur ki, baş verənlər işğalçı Ermənistanın təcridinin daha da dərinləşməsinə rəvac verir. Belə ki, Azərbaycana artan maraq Ermənistanı tam arxa plana keçirir.
Hazırda bu xüsusda diqqət çəkən məqamlardan biri qonşu İranın Azərbaycanla dərinləşən işbirliyidir. Belə vəziyyət Ermənistanda xüsusi narahatlıqla qarşılanır. Bu ölkənin “tert.am” portalı yazır ki, İranın Azərbaycanla əməkdaşlığını genişləndirməsi Ermənistanın, yumşaq şəkildə deyilsə, yaddan çıxması ilə müşayiət olunur:“İran üçün indi daha çox Azərbaycanla işbirliyini genişləndirmək prioritetdir. Ermənistanla əvvəl imzalanmış layihələrdən isə hələ də bir xəbər yoxdur. Bu gedişlə həmin layihələr, əvvəllər olduğu kimi, sadəcə kağız üzərində qalacaq”. Ekspertlər də bildirir ki, erməni tərəfinin narahatlığı əbəs deyil. Çünki İran üçün həqiqətən də Azərbaycanla əməkdaşlıq ön planda yer alır. İranın yollar və şəhərsalma naziri Məhəmməd İslaminin bu fonda açıqlamaları qeyd edilənləri əyani surətdə təsdiqləyir. Nazirin sözlərinə görə, yaxın gələcəkdə İranla Azərbaycanı yalnız dəmir yolu deyil, həmçinin avtomobil yolu da birləşdirəcək. O bildirib ki, Ərdəbil-Astara magistral yolu hazırda genişləndirilir və yaxın günlərdə başa çatacaq. Bundan başqa, Ənzəli limanından da Astaraya çəkilən yolun inşası davam etdirilir. Bu yollar Azərbaycanla İran arasındakı nəqliyyat əlaqələrini inkişaf etdirəcək. İki ölkə arasında nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsi ticarət dövriyyəsinin artmasına və tranzit imkanlarının genişlənməsinə böyük imkanlar yaradır. Nazir nəzərə çatdırıb ki, “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinə daxil olan bu yollardan təkcə İranla Azərbaycan deyil, regionun digər ölkələri də faydalanacaq.
Qeyd edək ki, Azərbaycan 204 kilometrlik Bakı-Astara yolunu yenidən quraraq 2018-ci ildə istifadəyə verib. Hazırda bu yol vasitəsilə İran Rusiyanın Dağıstan respublikası ilə ticarət əlaqələrini davam etdirir. Qarşıdakı dövr ərzində bu istiqamətdə əməkdaşlığın daha da dərinləşməsi nəzərdə tutulur. Belə ki, bir neçə gün əvvəl İranın Mazandaran vilayətinin Ticarət və Sənaye Palatası ilə Rusiyanın Samara vilayətinin administrasiyası arasında əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalanıb. Buna müvafiq olaraq İran və Rusiya birbaşa Azərbaycan üzərindən ticarət, kənd təsərrüfatı və sənaye məhsullarının istehsalı sahəsində əməkdaşlığı daha da dərinləşdirəcək.
Qeyd edək ki, Astara (Azərbaycan)-Astara (İran) dəmir yolu xətti istismara verildikdən sonra İranla Rusiya arasında ticarət əlaqələri daha da intensiv xarakter alıb. İmzalanmış müqaviləyə əsasən, yenə bütün idxal-ixrac əməliyyatları Azərbaycan üzərindən həyata keçiriləcək ki, bu da ölkəmizin tranzit gəlirlərinin artmasına səbəb olacaq. Xatırladaq ki, “Şimal-Cənub” dəhlizinin tərkib hissəsi olan Qəzvin-Rəşt-Astara (İran)-Astara (Azərbaycan) dəmir yolu xəttinin Qəzvin-Rəşt hissəsi artıq istifadəyə verilib. Yolun Rəşt-Astara hissəsində isə inşaat işləri davam edir. Bu layihə başa çatdıqdan sonra İrandan Rusiyaya və əks istiqamətə yükdaşımanın həcmi də artacaq.
Bu arada daha bir maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, Hindistanın Mumbay, Şri-Lankanın Kolombo və Banqladeşin Çittaqonq limanlarının nümayəndələrindən ibarət tədqiqat qrupu iki ay ərzində Azərbaycana məxsus “ADY Konteyner” MMC-də tədqiqat işləri aparıb. Tədqiqatın məqsədi Azərbaycanın da iştirakçısı olduğu “Şimal-Cənub” dəhlizinin imkanlarının araşdırılması, bu dəhlizə əlavə yüklərin cəlb edilməsi perspektivlərinin öyrənilməsi olub. Tədqiqatçılar xüsusi olaraq həmin limanlardan seçilib. Belə ki, bu limanların yerləşdiyi ölkələr “Şimal-Cənub” dəhlizinə əlavə yük dövriyyəsinin cəlb olunması baxımından böyük önəm kəsb edir. Missiyanın yekun tədbiri zamanı tədqiqatçılar öz araşdırmalarının nəticələrini təqdim edərək “Şimal-Cənub” dəhlizinin imkanlarının genişləndirilməsi üzrə tövsiyələrini veriblər. Belə vəziyyət Azərbaycan üzərindən yükdaşımaların həcminin artırılması istiqamətində daha bir mühüm addım sayılır. Hindli ekspert Şoaib Xan da vurğulayır ki, sözügedən nəqliyyat dəhlizi enerji cəhətdən məhdud olan Hindistan kimi, həmçinin enerji istehsal edən ölkələrə və tranzit ölkələrə də böyük fayda verəcək: “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi quru və dəniz yolu ilə çox multimodal nəqliyyat şəbəkəsidir. Bu şəbəkə Hind okeanını Fars körfəzi, Xəzər dənizini, Rusiyanı Şimali Avropa ilə birləşdirəcək. “Şimal-Cənub” Hindistanı Avrasiya regionunda strateji və iqtisadi məqsədlərində oyun dəyişdiricisi edəcək. Hindistan bu nəqliyyat dəhlizi vasitəsilə Orta Asiyaya bağlantısının uzadılması ilə bağlı imkanları araşdırır”. Bütün bunlar qarşıdakı dövr ərzində Azərbaycanla yükdaşımalar sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığın miqyasının daha da genişlənəcəyini bəri başdan deməyə əsas verir.
Nahid SALAYEV
