Ötən ilin yekunları Ermənistanda mövcud hakimiyyətdən narazılığın əsaslı surətdə artdığını, Nikol Paşinyan iqtidarının mövqelərinin xeyli laxladığını göstərir. Bu səbəbdən cari ildə Paşinyan iqtidarının böyük sosial narazılıqla üzləşməsi proqnozlaşdırılır.
Erməni iqtisadçı Vaaqn Xaçatryan “lragir.am”a açıqlamasında bildirir ki, ölkədə sosial narazılıq sürətlə artır. Bu isə hakimiyyət üçün ciddi siqnaldır. Onun sözlərinə görə, ötən il Ermənistana qoyulan investisiyaların həcmi heç 300 milyon dollara çatmayıb: “Ümumi iqtisadi yanaşma var. Belə ki, əgər kapital qoyuluşu – ÜDM nisbəti 25%-dən aşağıdırsa, bu, ölkənin inkişafı üçün potensialın olmaması anlamına gəlir. Bizdə bu nisbət 18%-21%-dir. Biz bu problemi həll etməliyik. İnvestisiyaların həcminin artmamasına əsas səbəb odur ki, hazırkı hakimiyyət iqtisadi siyasətini pis təqdim edir, hökumət nümayəndələri ziddiyətli bəyanatlar verirlər. Burada qeyri-müəyyən vergi siyasəti də rol oynayır”.
Digər proqnozlar da vəziyyətin müsbətə doğru dəyişməyəcəyini göstərir. Ermənistanın “Past” nəşri bu xüsusda yazır: “Ermənilər 2019-cu ilin ölkələri üçün bir dönüş ili olacağına böyük ümidlər bəsləyirdilər, ancaq keçən ili nəzərdən keçirdikdə insanların gözləntilərinin reallığa çevrilməkdən uzaq olduğu aydın olur. İl ərzində hakimiyyət real inkişafdan daha çox “inqilab şüarları”nı təbliğ edən populizmlə məşğul olurdu ki, bu da guya iqtisadiyyatın böyüməsinə, yaşayış səviyyəsini yüksəltməyə, investisiya cəlb etməyə, təhlükəsiz immiqrasiyaya və sair məsələlərə imkan yaratmalı idi”.
Bundan başqa o da bildirilir ki, ötən il əvvəlki illərlə müqayisədə iqtisadi cəhətdən əhəmiyyətli heç bir şeylə yadda qalmadı, ölkədən mühacirət davam etdi. Bu mühacirət nəticəsində Ermənistan əhalisi rəsmi rəqəmlərdə daha 12 min azalıb, 2019-cu ildə birbaşa xarici investisiyalarda ciddi azalma olub: “Bəlkə də bu, baş nazirin tərəqqi əldə edilməyən sahələrdəki rəqəmləri açıqlamaqdan yayınması, ancaq yalnız nail olduqları müəyyən rəqəmlərə yönəlmələri və onları “iqtisadi inqilab”ın nailiyyətləri kimi təqdim etməsidir. Ancaq hamıya aydındır ki, insanların sosial rifahında ciddi bir yaxşılaşma yoxdur, əmək haqqı və pensiyalar aşağı səviyyədə qalmaqda davam edir, iş yerlərinin əsaslı şəkildə artması və işgüzar şəraitdə yaxşılaşma yoxdur, bununla yanaşı əmtəə və məhsul qiymətləri artmaqda davam edir. Müsbət dinamika insanlar üçün deyil, yalnız hakimiyyət üçün müşahidə olunub. Dövlət idarəçiliyindən bir neçə kilometr uzaqda olan təcrübəsiz gənclər yüksək vəzifələrdə yer aldılar və baş nazirin qərarı ilə gizli olaraq verilən maaşların çoxu demək olar ki, iki dəfə artırıldı, çox sayda mükafat və sair verildi. Eyni zamanda, dövlət büdcəsi hesabına hökumət mətbuatda geniş yayılan lazımsız və bol xərclənmə ilə müşayiət olunan yolu tutdu. Əlbəttə ki, belə bir vəziyyət hakimiyyətin reytinqinə təsir etməyə bilməz. İnsanlar arasındakı hakim olan əhval-ruhiyyədən aydın olur ki, onların gözləntiləri əsaslı şəkildə doğrulmadı. 2019-cu ildə Paşinyan hakimiyyət dəyişikliyi ərəfəsində verdiyi müsbət vədləri təmin edə bilmədi və bu il vaxt artıq Paşinyanın xeyrinə işləməyəcək. İnsanlar artıq Paşinyanın təqdim etdiyi rəqəmlərə və korrupsiyaya qarşı mübarizənin ürəkaçan hekayələrinə inanmır, baş nazir ölkədə real dəyişikliklər etmək üçün səylərini ikiqat artırmalı olacaq”.
Ermənistanın “Reformasiya” partiyasının rəhbəri Vahan Babayan da ölkəni müsbət nəsə gözləmədiyini bildirir: “2018, 2019, indi də 2020-ci il, azad oldunuz, inkişaf etdiniz, zənginləşdiniz, oliqarxlar getdilər, investisiyalar başınıza töküldü, yoxsa Nikol yeni gəlib?”.
O qeyd edib ki, hakimiyyətin küçə ilə zəbt olunması heç bir inkişaf gətirməyəcək:
Başqa bir erməni ekspert Hakob Köçəryan isə bildirib ki, hakimiyyət yaranan vəziyyətdə daha günahlandırmağa da heç kimi tapmır. O bildirir ki, əvvəllər Ermənistan hökuməti “əks-inqilabçı” parlamentdən şikayət edirdisə, artıq bu problem olmayıb: “Əvvəlki 17 nazirlik əvəzinə 12 nazirlik yaradılıb. Ermənistan cəmiyyətinin etibarsız hissəsi “məxməri inqilab” meyvələrinin nəhayət onlara da çatacağına ümid etdiyi təqdirdə, siyasi elita hakimiyyət zövqlərinin dadına baxıb. Maşınlar alıb, şəxsi evini təmir etdirib, 55 milyon dollarlıq yeni təyyarə almağa hazırlaşır. Bundan başqa, Ermənistan parlamentinin rəhbərliyinə 10 ay əzrində 14 dəfə mükafat paylanmasına Paşinyan özü icazə verib”.
Onun sözlərinə görə, Ermənistanın dövlət sistemində mükafatların paylanması artıq normal hala çevrilib: “Siyasi hakimiyyət bu barədə danışmaqdan nəinki imtina etmir, həmçinin onun mövcudluğunu əsaslandırır. İctimaiyyətin sosial cəhətdən təhlükəsiz hissəsi isə aşağı maaş və pensiyalarla yaşamağa davam edir. Ermənistan daxili-siyasi vəziyyətin olduqca gərgin və investisiyalar üçün əlverişsiz ölkədərir, 2018-ci ildə belə investisiyalar hazırkından təxminən iki dəfə çox olub. Büdcə qabiliyyəti baxımından Ermənistan hökumətinin fəaliyyəti parlamayıb”.
Məhz belə vəziyyətdə ölkəni daha böyük problemlərin gözləməsi də qaçılmaz sayılır. Bu isə Paşinyan iqtidarının sonunu əhəmiyyətli dərəcədə tezləşdirə biləcək hal sayılır.
Nahid SALAYEV
