Azərbaycan Ordusunun arsenalına daxil edilən yeni “Polonez” və “Lora” raket sistemləri Ermənistanda əsl şok effekti yaratmaqdadır. Erməni mediası yazır ki, hadisələrin gedişi İrəvanın həm mütəffiqlərsiz qaldığını, həm də dalana dirənmiş vəxiyyətdə olduğunu üzə çıxarır. Bu da Azərbaycanın uğurlu hərbi və diplomatik gedişləri ilə əsaslandırılır.
Baş verənlərlə əlaqədar “Lragir” saytı yazır ki, Belarus və İsrail Ermənistana zərbə vurub: “Belarus və Azərbaycan arasında əməkdaşlıq əvvəldən var, lakin “Polonez”lərin satışı yeni strateji münasibətlərin başlanğıcı hesab oluna bilər. Hərçənd, Belarus Ermənistanla eyni ittifaqlarda təmsil olunur. İsrail də son vaxtlar Türkiyəyə qarşı “erməni soyqırımı” kartından istifadə edir. Lakin onun Azərbaycanla münasibətləri Ermənistana münasibətlərin mövsümi xarakter daşıdığını göstərir. Azərbaycanın nümayiş etdirdiyi yeni silahlar Belarus və İsrailin Ermənistana ciddi zərbəsi hesab oluna bilər”.
Erməni siyasi ekspert Sarkis Artsruni də bildirib ki, ölkəsi ilə müqayisədə Azərbaycanın sözü daha çox eşidilir, onunla müttəfiqliyə xüsusi diqqət yetirilir: “Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı və Avrasiya İqtisadi İttifaqında Ermənistanın vəziyyəti çox mərhəmətsizdir. Yeni hakimiyyətin birinci şəxslərinin təminatlarına baxmayaraq, bu, Ermənistan-Rusiya münasibətlərində keyfiyyətcə yeniliyə gətirib çıxarmayıb”. Onun sözlərinə görə, Ermənistanın nominal müttəfiqləri yalnız ictimai bəyanatlar səviyyəsində deyil, həm də işdə Azərbaycanı dəstəkləyir: “Artıq məlum oldu ki, Belarus Azərbaycana müasir silahları çatdırıb”. Artsruni qeyd edir ki, Rusiya da Azərbaycana daha çox diqqət yetirir, nəinki Ermənistana. Buna sübut kimi o göstərir ki, erməni sürücülərinin hüquqları məsələsi həll olunmamış qalır, hərçənd, Putin istəkdən asılı olaraq bu problemi günlər ərzində həll edə bilərdi. Onun sözlərinə görə, Nikol Paşinyan hökumətinin bir ay ərzində həyata keçirdiyi siyasət, faktiki olaraq, xarici siyasətin birtərəfli, yalnız Rusiya istiqamətində aktivləşəcəyini göstərir. Qeyd edilir ki, Brüsselə Paşinyanın ehtimal edilən səfərinin müddətləri haqqında ilkin danışıqlar yoxdur: “Halbuki, Nikol Paşinyan dəfələrlə bildirib ki, hədəfi Avropa modeli üzrə dövlətin qurulmasıdır. Problem ondadır ki, Ermənistanın yeni hakimiyyətinin birinci şəxslərindən yalnız Ermənistan-Rusiya münasibətləri haqqında eşidirik və faktiki olaraq, onlar Ermənistanın Avropa siyasətinin hansı məzmuna malik ola biləcəyi barədə məlumatlandırılmayıb. Yeni hakimiyyətin rəhbər şəxsləri daim bəyan edirlər ki, Ermənistanın xarici siyasət vektorlarında dəyişikliklər olmayacaq. Bütün yollar Moskvaya aparır: Robert Köçəryan və Serj Sarkisyan hakimiyyəti illərində də belə idi, “məxməri inqilab”dan sonra da belədir. Xarici siyasətdə tək yol mütləq dalana aparır. Hesab edirik ki, bu, yeni hakimiyyətin birinci şəxslərinə də yaxşı məlumdur. Digər tərəfdən, Ermənistandan fərqli olaraq, Bakı həm Rusiya, həm də Qərblə yaxşı münasibətlər qurub. Bu səbəbdən Azərbaycanın manevr imkanları daha genişdir. Elə ona görə də istədiyi ölkədən istədiyi silahı alır. Ermənistan isə bu imkanlara malik deyil”.
Baş verənlər, əslində Ermənistanda rəsmi səviyyədə də ciddi rezonans doğurub. Ermənistan xarici işlər nazirinin müavini Şavarş Köçəryanın açıqlamaları da bunun təsdiqidir. O vurğulayır ki, Ermənistanın mütəffiqi olan Belarusun Azərbaycana “Polonez” tipli raket kompleksləri satması İrəvanda narahatlıq doğurmaya bilməz. Onun sözlərinə görə, Belarus Ermənistanla müqavilələr bağlayır və Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının üzvüdür, bu isə Minskin qarşısına bəzi öhdəliklər qoyur: “Bu öhdəliklər təşkilatın bütün üzvlərinə aiddir. KTMT-də bağlanan müqavilədə təşkilata üzv olmayan ölkələrə silah satışını qadağan edən bənd olmasa da, təşkilat tərəfdaşlarının maraqlarına zərər vura biləcək bu cür addımları qadağan edən amillər var. Problemin həlli yolu ölkənin özündədir. Dövlətlər ilk növbədə öz maraqlarını rəhbər tutur. Bir ölkənin digərinin maraqlarını pozmaması üçün sonuncunun daha nüfuzlu olması gərəkdir”. Amma Azərbaycan XİN-in mətbuat xidmətinin rəhbəri Hikmət Hacıyev Bakı tərəfindən "Polenez" və “Lora” tipli uzaqmənzilli raketlərin əldə edilməsinin Ermənistanda ciddi narahatlıq yaratmasına dair İrəvanda deyilənlərə cavab olaraq bildirir: “Azərbaycan ərazilərini işğal altında saxlamaq azmış kimi, Ermənistan ianə olaraq qəbul etdiyi “İsgəndər” taktiki-operativ raketləri ilə dövlət başçısı səviyyəsində Azərbaycanın şəhərlərini vurmaqla təhdid edir və bununla öyünməkdən utanmırdı. Ermənistanın işğal siyasətinin davam etməsi şəraitində Azərbaycan müdafiə qabiliyyətini artırmağa davam edəcək. Ermənistanın qeyri-sivil, təcavüzkar və militarist siyasəti, Azərbaycan ərazilərini işğal altında saxlamaqda davam etməsi, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə hörmətsizliyi və Ermənistanın bu kimi əməllərinə ikili standartların mövcudluğu şəraitində Azərbaycan özünün müdafiəsi və vətəndaşlarının təhlükəsizliyi üçün müdafiə qabiliyyətini və imkanlarını artırır və bundan sonra da artırmaqda davam edəcək. Ermənistan Azərbaycanın hərbi imkanlarının artmasından narahat olmaq istəmirsə, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin tələblərinə uyğun olaraq Azərbaycana qarşı başladığı müharibəni dayandırmalı, işğal olunmuş ərazilərdən öz qoşunlarını çıxarmalı və azərbaycanlı məcburi köçkünlərin öz doğma torpaqlarına geri qayıtmasını təmin etməlidir. Yalnız bu halda regionda sülh və təhlükəsizlik bərqərar ola və hərtərəfli regional əməkdaşlıq üçün imkanlar yarana bilər”.
Ermənistanın “1-in. am” saytı isə yazır ki, İrəvanın bu qədər hay-küy salmasına baxmayaraq, onun mövqeyini nəzərə alan yoxdur. Bakıya gəlincə, sayt Azərbaycana fərqli münasibətin olduğunu yazır və bunu Ermənistanın məğlubiyyəti kimi dəyərləndirir. Qeyd olunan xüsusda sayt yazır: “Azərbaycanın keçən ilin sonunda aldığı 10 ədəd “Polonez” reaktiv yaylım atəşi sistemi Bakıda Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevə böyük təntənə ilə təqdim olunub. “Polonez” sistemi nişan mənzili planında Rusiyanın, yeri gəlmişkən, Azərbaycanın çoxmilyonluq silah alqısı müqaviləsi çərçivəsində Rusiyadan əldə etdiyi “Qasırğa”sından daha təhlükəli sistemdir.
Bu sistemlərin Bakıda təqdimatının bir neçə təyinatı və ünvanı var. Birincisi, Almatıda Ermənistan xarici siyasət idarəsinin başçısı Zohrab Mnatsakanyanın da qatıldığı KTMT-yə üzv ölkələrin XİN başçılarının görüşü olub. Azərbaycan hökuməti “Polonez”lərin təqdimatı ilə göstərir ki, heç bir hərbi-siyasi bloka üzv olmamaq silah əldə etməkdə onun üçün maneə deyil. Ermənistan, Belarus, Rusiya KTMT üzvüdür, lakin hərbi-siyasi müttəfiqlik müttəfiqlərimizin bizim düşmənimizə silah satışı məsələsində faktiki olaraq hər hansı maneə olmamağı davam etdirir. “Polonez” sistemlərinin nümayişi başqa bir məqsəd də güdür. Azərbaycan son həftə ərzində Azərbaycan-Ermənistan sərhədinin Naxçıvan istiqamətində yetərincə müntəzəm əməliyyatlara əl atır. Azərbaycan tərəfi bu istiqamətdə öz mövqelərini kifayət qədər irəlilədib.
Yəni Azərbaycan göstərmək istəyir ki, KTMT, Ermənistanın KTMT-yə üzvlüyü onun hətta Ermənistan Respublikası istiqamətində hərbi əməliyyatlara başlamasından ötrü əsla “dəli köynəyi” deyil. Azərbaycan Naxçıvan istiqamətində KTMT-ni sınayır və bu sınaqlar hələlik uğurla gedir: KTMT hətta bəyanat səviyyəsində də susur, KTMT-nin görkəmli üzvlərindən biri isə Azərbaycana silah tədarük edir. Bu, ən şübhəli olmasa da, ən problemli və indiyədək həll edilməmiş məsələlərdən biridir. Hələ köhnə hakimiyyətin idarəçiliyi dönəmində hətta Serj Sarksiyan səviyyəsində birinci növbədə Rusiya silahının Azərbaycana tədarükü ilə bağlı narahatlıq səsləndirilib. Lakin bu səslənişin tətbiqi əhəmiyyəti olmayıb, çünki silah satıcıları eyni tərzdə hərəkəti davam etdirib, ən yaxşı halda parlament diplomatiyası və yaxud ekspert səviyyəsində təəssüf sözləri ifadə ediblər.
İndi isə eyni şey Avrasiya İqtisadi İttifaqı və KTMT üzrə başqa müttəfiqimiz – Belarusla bağlı baş verir. Və rəsmi İrəvanın, çox ehtimal ki, Zohrab Mantsakanyan tərəfindən Almatada səsləndirilən narahatlığı yenə də heç bir rol oynamır. Ermənistan diplomatiyası bu məsələdə etirafçı rolunda çıxış edir: növbəti silah partiyası satışı baş verir, Ermənistan diplomatiyası bundan sonra etiraz notası, yaxud başqa formatda narahatlıq ifadə edir, lakin silah satışı postfaktum etibarsız elan edilmir, Azərbaycana göndərilən partiyalar geri çağırılmır. Avrasiya tərəfdaşlarımızın belə gedişləri Ermənistan üçün qəliz vəziyyət yaradır, xüsusən də Rusiya ilə bağlı: Rusiya hər iki tərəfə silah satmaq yolu ilə yönəldilən münaqişəni saxlamaq taktikasını sürdürür. Belarusa gəldikdə, onun liderinin prezident İlham Əliyevlə şəxsi münasibəti var. Nəhayət, vəsait kasadlığı olan Ermənistan üçün təkcə öz cəbbəxanasını doldurmaq deyil, həm də imkan daxilində düşmənimizə silah satışını önləmək mühümdür. Belə ki, Azərbaycana silah satışının qarşısının alınması Ermənistan XİN-in prioritetlərindən biri olmalıdır. Lakin İrəvanda bu vəzifənin öhdəsindən hələ də gələ bilmirlər. Nəticədə Azərbaycan hərbi və diplomatik müstəvidə güclənir. Konkret olaraq Belarusun “Polonez” sistemlərinə gəlincə, onun Azərbaycana satışı məsələsində həm də hansısa bir daxili-siyasi lay, yaxud komponent var. Məlum olduğu kimi, Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko “Çiçəklənən Ermənistan” Partiyasının lideri Haqik Tsarukyanın yaxın dostudur. Hər halda bu, uzun illər boyunca belə təqdim olunub və məsələn, Belarusun Ermənistandakı səfirliyi bu dostluğun əlaməti kimi Avan-Arinçdə Tsarukyanın malikanəsinin yanında yerləşir. Lukaşenko Azərbaycana silah sataraq təkcə KTMT xətti üzrə Ermənistanla müttəfiqlik münasibətlərini deyil, həm də Tsarukyanla dostluğunu pozur. Çünki belə çıxır ki, Tsarukyanın dostu onun və Ermənistanın düşmənini silahlandırır”. Bütün bunlar Azərbaycanın “Polonez” və “Lora” gedişlərinin Ermənistan üçün ciddi hərbi və diplomatik zərbə olduğunu aydın şəkildə nümayiş etdirir.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
