İlham Şaban: “O ölkələr istifadə edə biləcək ki, həmin dövlətlərin qazı yalnız Avropa bazarı üçün nəzərdə tutulsun”
Azərbaycanın əsas ideya müəllifi olduğu “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsi, demək olar ki, reallığa çevrildi. Ekspertlər bunu iki qitədə və bir neçə ölkədə həyata keçirilən kifayət qədər mürəkkəb bir meqalayihə adlandırırlar. Bu möhtəşəm layihə başa çatmaq üzrədir: 4 seqmentdən 3-ü artıq istifadəyə verilib.
Bu layihələrdən həm region ölkələri, həm də müxtəlif şirkətlər bəhrələnirlər. Yeni qaz nəqli marşrutuna malik olduqdan sonra Azərbaycan öz maye qazını istədiyi istiqamətdə realizə edəcək. Bu isə ölkənin iqtisadi müstəqilliyini və beynəlxalq mövqeyini gücləndirəcək. Həmçinin, Azərbaycan “Cənub Qaz Dəhlizi”ni açmaqla 3-cü tərəflərin bu layihəyə qoşulmasına, xarici tərəfdaşlarımızın da maliyyə gəlirlərini artırmasına əlverişli şərait yaradıb. Region ölkələri olan Gürcüstan və qardaş Türkiyə də bu nəhəng layihədən mənfəət əldə edəcək, həm də tranzit ölkə olaraq beynəlxalq mövqelərini möhkəmləndirəcəklər. Ərsəyə gələn layihə region ölkələrinin enerji ehtiyatlarının dünya bazarına çıxarılmasında yeni mənbə rolunu necə oynayacaq?
Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycanın artıq belə bir təcrübəsi var: “Biz bunu Bakı-Tiflis-Ceyhan neft kəmərində sınaqdan çıxardıq. Sözügedən layihə Xəzəryanı ölkələrə öz ehtiyatlarını bazara çıxarmaq kimi imkan açdısa, bununla da bağlı mümkündür. Amma bunun bir qədər zamana ehtiyacı var. Vaxt gələr ki, “Cənub Qaz Dəhizi” də belə imkanlara sahib olar. Bunun üçün boş yer olmalıdır. Bu mümkün olanda bəzi ölkələr borunun imkanlarından istifadə edib, öz kommersiya maraqlarını həyata keçirə bilər. Hazırkı şəraitdə bu hələ ki, mümkün deyil. Çünki hələlik bu layihə çərçivəsində ölkəmiz 2018-ci ildə Türkiyəyə, 2020-ci ildə isə Avropa bazarına öz qazını çıxarmağı hədəfləyib. Bu müddət ərzində heç bir kubmetr də başqa ölkə üçün yer yoxdur. Region ölkələrinin enerji ehtiyatlarını dünya bazarına çıxarmaq baxımından bu olduqca əhəmiyyətli layihədir. Ancaq bir qədər zamana ehtiyacı var. Gələcəkdə isə bundan yalnız elan olunan şərtlərə cavab verən ölkələr istifadə edə bilər. Bunun üçün vacib olan şərtləri vaxtilə SOCAR rəsmisi açıqlayıb. O ölkələr istifadə edə biləcək ki, həmin dövlətlərin qazı yalnız Avropa bazarı üçün nəzərdə tutulsun. İkincisi isə, həmin ölkənin özü qaz istehsal etməlidir. Bu baxımdan da dediyiniz məsələnin reallaşması üçün bir qədər zaman lazımdır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
