Qabil Hüseynli: “Onun bu bəyanatı Bakıya edilən diplomatik jest kimi qəbul olunmalıdır”
Rusiya Federasiyası Avropa bazarına qaz tədarüklərinin diversifikasiyasını dəstəkləyir, belə ki, bu, iş üçün bazar şəraiti yaradır. Bu barədə Rusiya prezidenti Vladimir Putin Bolqarıstanın baş naziri Boyko Borisov ilə danışıqların yekunları üzrə mətbuat konfransında Azərbaycan tərəfindən “Cənub Qaz Dəhlizi”nin işə salınması haqqında danışarkən bildirib.
V.Putin deyib ki, onlar sözügedən layihənin reallaşmasına müsbət yanaşırlar: “Cənub Qaz Dəhlizi”nə gəldikdə, biz bu sahədə istənilən iqtisadi fəallığı alqışlayırıq, biz enerji daşıyıcılarının Avropa bazarına tədarükünün diversifikasiyasını alqışlayırıq, belə ki, bu, iş üçün bazar şəraiti yaradır. Biz isə məhz bazar şəraitinin yaranmasında maraqlıyıq”.
Putin, həmçinin, onu da qeyd edib ki, Rusiya bazar şərtlərinin təkmilləşməsində maraqlıdır.
Qeyd edək ki, mayın 29-da Bakıda “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin birinci mərhələsinin rəsmi açılış mərasimi keçirilib. Dünyanın bir sıra aparıcı dövlətləri sözügedən layihəyə ciddi siyasi dəstək verirlər.
O da məlumdur ki, qonşu Rusiya da dünyada böyük qaz ixracatçılarından biridir. Avropanın təbii qaza tələbatının təxminən 40 faizini Rusiya ödəyir. Rusiya öz qazını müxtəlif kəmərlərlə Avropa bazarına çıxarır. Həmçinin, yeni kəmərlər çəkilir. Bununla bağlı tikintisi gedən kəmərlərdən biri də “Türk axını” layihəsidir. Bu baxımdan V.Putinin “Cənub Qaz Dəhlizi” ilə bağlı səsləndirdiyi müsbət fikirlər böyük marağa səbəb olub. O baxımdan maraqlıdır, CQD həqiqətən V.Putinin dediyi kimidirsə, o zaman sözügedən layihə Rusiyanın iqtisadi maraqlarına nə dərəcədə uyğundur? Sözügedən məsələni dəyərləndirən politoloq Qabil Hüseynlinin fikrincə, V.Putin fərqindədir ki, Rusiya bütün Avropa ölkələrini qazla təmin etmək iqtidarında deyil: “Ona görə də Putinin bu bəyanatı Bakıya edilən diplomatik jest kimi qəbul olunmalıdır. Digər tərəfdən, Putin “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin dünyanın aparıcı dövlətləri tərəfindən ciddi surətdə müdafiə edilməsini də nəzərə alır. Belə şəraitdə CQD-ni təqdir etməkdən başqa fərqli fikir səsləndirmək Rusiya başçısı üçün xoş təəssüratlar oyatmazdı. Beləcə, Rusiya Avropada ölkəmizə verilən dəstəyin şahidi oldu. Digər tərəfdən, TANAP-ın gerçəkləşdirilməsində Türkiyənin göstərdiyi səylər danılmazdır. Çünki qazın əhəmiyyətli hissəsi həm də Türkiyənin ehtiyaclarını ödəyəcək. Rusiya “Türk axını” layihəsini həyata keçirdiyi üçün, sözügedən məsələdə Türkiyənin də maraqlarını nəzərə alır. Azərbaycanın qaz hasilatı imkanları artır. Çünki yeni potensial neft-qaz yataqları aşkarlanıb. Bu yataqların təxminən 2023-cü ilə qədər hasilatının təmin edilməsi istiqamətində gərgin işlər gedir. Bu fonda hesab edirəm ki, Azərbaycan qaz hasilatını Türkmənistanın köməyi olmadan da daha böyük miqdarda həyata keçirə bilər. Putin anlayır ki, Rusiya bütün Avropa ölkələrini qazla təmin etmək iqtidarında deyil. Məsələn, Rusiya ilk variantda Türkiyədən deyil, Bolqarıstandan Avropaya keçmək istəyirdi. Ancaq Bolqarıstan buna icazə vermədi. Yəni Azərbaycan qazı fonunda, Avropa ölkələrində də rus qazına qarşı bir müqavimət var. Monteneqro, Albaniya, İtaliya, Yunanıstan, eləcə də Türkiyə Azərbaycan qazını istəyirlər. Bu isə Rusiyanı reallıqla barışmağa məcbur etdi. Ona görə də Rusiya bu məsələdə təmkinli siyasət yeridərək öz iqtisadi maraqlarını nəzərə alır. Çünki belə olmasa, o zaman ölkənin iqtisadi maraqlarına xələl gələ bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
