Ermənistanın Qarabağ danışıqlarına yeni elementlər daxil etmək cəhdləri Azərbaycan üçün məcburi güc variantını aktuallaşdırır

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində Azərbayücanın işğalçı Ermənistan üçün indiyə qədər etdiyi ən böyük güzəşt, heç şübhəsiz ki, məsələnin sülh yolu ilə həllinə sadiq qalmasıdır. Bakı hərbi, iqtisadi, siyasi, diplomatik müstəvidə böyük üstünlüklərinə rəğmən, konflikti əlavə qan tökülmədən dinc yolla həll etməkdə maraqlı olduğunu bildirir.  Azərbaycanın xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov bu günlərdə Parisdə ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri və ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsi ilə görüşündə bir daha Bakının sülh danışıqlarında maraqlı olduğunu dilə gətirib.

Xatırladaq ki, bu görüşdə Azərbaycanda və Ermənistanda seçki prosesinin başa çatdığı nəzərə alınaraq, danışıqların intensiv şəkildə davam etdirilməsinin vacibliyi qeyd olunub. Nazir Elmar Məmmədyarov Azərbaycanın münaqişənin tezliklə həll edilməsi üçün intensiv danışıqlara hazırlığını bir daha ifadə edib. Ermənistan isə, görünür ki, Bakının bu jestlərindən hələ də lazımi nəticələr çıxara bilmir. Əksinə, yeni erməni rəhbərliyi Qarabağ məsələsində sərsəm mövqe sərgiləməkdə davam edir. Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi yenə Azərbaycanın Dağlıq Qarabağla danışıqlar aparmalı olduğunu bildirir. Bu isə Qarabağ münaqişəsinin danışıqlar yox, hərb müstəvsində çözüm ehtimalını artırır. Azərbaycan Xarici İşləri Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Hikmət Hacıyev də yaranmış vəziyyətin qeyri-qənaətbəxş bir duruma gətirib çıxardığını vurğulayır: “Ermənistanda siyasi böhran nəticəsində hakimiyyət dəyişikliyi baş verəndə Azərbaycan tərəfi bildirdi ki, bu ölkədə sağlam təfəkkürlü siyasi qüvvələr hakimiyyətə gələrsə, münaqişənin həllində irəliləyişə nail olmaq olar. Amma deyəsən, Ermənistanın oxlokratiya rejimi əvvəlki rejimin səhvlərini təkrarlamağa çalışır. Paris görüşündən sonra ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərinin bəyanatı və Azərbaycan xarici işlər nazirinin açıqlamasının fonunda Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi destruktiv mövqe nümayiş etdirməkdə davam edir. Əgər yeni xarici işlər nazirinin təlimatı ilə Sarkisyan rejiminin ünsürü olanlar belə sərsəm açıqlamanı verirsə, onda əminliklə deyə bilərik ki, Ermənistanı eyni aqibət gözləyir. Azərbaycan münaqişənin həlli prosesini irəli aparmaq üçün intensiv danışıqların tərəfdarıdır. Hər hansı qeyri-real yeni elementlərin daxil edilməsi cəhdləri bütün danışıqlar prosesini iflic edə bilər. Çox tezliklə Ermənistanın hansı yol tutduğunu görəcəyik. Amma hər kəs bilməlidir ki, Azərbaycanın səbrinin həddi vardır”.

Beləliklə, rəsmi Bakı növbəti xəbərdarlığını edir və bildirir ki, yeni erməni iqtidarı konstruktiv danışıqlaar gəlməsə, onda konfliktin güc yolu ilə həlli qaçılmazdır. Özü də burada bir məqamı xüsusi nəzəər almaq lazımdır ki, Prezident İlham Əliyev son Naxçıvan səfərində Ermənistana sərt hərbi mesaj verib. Onun sözəlrinə görə, Naxçıvanda yerləşdirilmiş uzaqmənzilli raketlər düşmənin istənilən hərbi hədəfini məhv edə bilər. Azərbaycan prezident qeyd edib ki, ilk növbədə, Naxçıvanın təhlükəsizliyi məsələləri ilə bağlı çox böyük işlər görülüb: “Əlbəttə ki, ilk növbədə, Naxçıvan Muxtar Respublikasının uğurlu inkişafı üçün təhlükəsizlik tədbirləri ön planda və prioritet məsələ olmalıdır. Biz bunu belə də qəbul edirik. Naxçıvanın hərbi potensialının gücləndirilməsində böyük işlər görülüb. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin tərkib hissəsi olan Naxçıvan ordusu ən müasir silahlar, texnika ilə təchiz edilmişdir. Biz son illər ərzində Azərbaycan ordusunu böyük dərəcədə gücləndirə bilmişik. Alınan müasir texnikanın demək olar ki, bütün növləri, yaxud da ki, əksər növləri Naxçıvana göndərilir. Naxçıvanın yerləşməsinə, coğrafi relyefinə uyğun şəkildə bütün müasir texnikalar göndərilir”. İlham Əliyev vurğulayıb ki, bu gün Naxçıvan ordusu böyük qüvvəyə malikdir və düşmənin istənilən təxribatının qarşısını ala bilər və eyni zamanda, uğurlu əks-hücum əməliyyatı keçirə bilər: “Naxçıvanda yerləşdirilmiş müasir silahlar, o cümlədən uzaqmənzilli raketlər düşmənin istənilən hərbi hədəfini məhv edə bilər. Yəni, təhlükəsizlik məsələləri tam təmin olunub. Bu məsələ daim diqqət mərkəzindədir”.

Ekspertlər dövlət başçısının Naxçıvanda səsləndirdiyi bu fikirlərin təsadüfi xarakter daşımadığını bildirir və Ermənistanın bundan lazımi nəticələr çıxarmasının vaciblyini qeyd edirlər. Bu fonda vur­ğu­la­yaq ki, Nax­çı­van­da yer­ləş­di­ril­miş çox­funk­si­ya­lı “Smerç” ra­ket sis­tem­lə­ri düş­mən əra­zi­sin­də­ki is­tə­ni­lən hə­də­fi məhv et­mə­yə qa­dir­dir. Onu da xa­tır­la­daq ki, 70-90 ki­lo­metr­lik mə­sa­fə­də hə­də­fi vur­maq qa­bi­liy­yə­ti­nə ma­lik “Smerç”lə­rin Nax­çı­van­da sax­lan­ma­sı tə­sa­düf de­yil. Çün­ki Nax­çı­van­la İrə­va­nın ara­sı cə­mi 80 ki­lo­metr­dir və bir “Smerç" sis­te­mi ilə han­sı­sa şə­hə­ri yer üzün­dən sil­mək müm­kün­dür. TOS-1A “Soln­tse­pek” və TOS-1S od­sa­çan sis­tem­lə­ri­ də burada xüsusi qeyd olunmalıdır. Bir ne­çə on ki­lo­metr­lik mə­sa­fə­də­ki hə­dəf­lə­ri məhv et­mək gü­cü­nə sa­hib olan bu sis­tem­lər lo­kal əra­zi­lər­də mü­ha­ri­bə­nin apa­rıl­ma­sın­da əvə­zo­lun­maz si­lah­lar­dır. Xa­tır­la­daq ki, Azər­bay­can Ru­si­ya­dan TOS-1A “Soln­tse­pek” və TOS-1S od­sa­çan sis­tem­lə­ri­ni alıb. Qeyd edək ki, TOS-1A “Soln­tse­pek” “Bu­ra­ti­no" TOS-1-in əsa­sın­da ya­ra­dı­lıb. “Bu­ra­ti­no”lar isə ilk də­fə Əf­qa­nıs­tan­da tət­biq olu­nub və ki­fa­yət qə­dər ef­fekt ve­rib. Bu si­lah­dan o dövr­də Əf­qa­nıs­tan­da mü­ca­hid­lə­rin giz­lən­di­yi ma­ğa­ra­la­rı da­ğıt­maq üçün is­ti­fa­də edi­lib. Elə hə­min il si­la­hın da­ha mü­kəm­məl və da­ha asan is­ti­fa­də olu­nan va­ri­an­tı sa­yı­lan TOS-1A “Soln­tse­pek" ya­ra­dı­lıb. Bu sis­tem atə­şin da­ha mü­kəm­məl ida­rə edil­mə­si sis­te­mi, ra­ket lü­lə­lə­ri­nin sa­yı­nın 30-dan 24-ə en­di­ril­mə­si, əla zi­reh mü­da­fiə­si və ye­ni sur­sat­la­rı ilə fərq­lə­nir. Ye­ni sis­tem­də atəş mə­sa­fə­si 6 ki­lo­met­rə qə­dər ar­tı­rı­lıb, hər ra­ke­tin da­ğı­dı­cı ra­diu­su ço­xa­lıb. Bir TOS-1A “Soln­tse­pek" qur­ğu­su 40 min kvad­rart­metr əra­zi­də bü­tün can­lı­la­rı məhv edir. Bü­tün ra­ket­lər cə­mi 24 sa­ni­yə ər­zin­də bu­ra­xı­lır. 

Azər­bay­can Er­mə­nis­tan­da nə­zər­də tu­tu­lan ob­yekt­lə­rin məh­vi­nə im­kan ve­rən di­gər si­lah­la­rın əl­də olun­ma­sı is­ti­qa­mə­tin­də də fə­al iş apa­rır. Mə­sə­lən, mə­lum­dur ki, öl­kə­miz Pa­kis­tan­dan uzaq mə­sa­fə­də hə­də­fi məhv et­mə­yə im­kan ve­rən ye­ni ra­ket sis­tem­lə­ri al­maq niy­yə­tin­də­dir. Bura ilk növbədə “Şa­hin” bal­lis­tik ra­ket­lə­ri daxildir. “Şa­hin” bal­lis­tik ra­ket­lə­ri­nin ra­diu­su 500-600 ki­lo­metr­dən 2300 ki­lo­met­rə qə­dər də­yi­şir. Ra­ket­lər 700-1230 ki­loq­ram ağır­lı­ğın­da müx­tə­lif mo­di­fi­ka­si­ya­lı dö­yüş baş­lıq­la­rı da­şı­ya bi­lir. Düş­mə­nin ha­va hü­cu­mun­dan mü­da­fiə sis­te­mi­ni dəf et­mək üçün ra­ket­lə­rin dö­yüş baş­lı­ğı hə­də­fə ya­xın­la­şan­da əsas blok­dan ay­rı­lır. Bu ra­ket­lə­rin əl­də olun­ma­sı ilə Azər­bay­can hərb­çi­lə­ri öl­kə­mi­zin is­tə­ni­lən əra­zi­sin­dən, hət­ta Ba­kı­dan be­lə Er­mə­nis­tan­da is­tə­ni­lən hə­də­fi məhv et­mək im­ka­nı qa­za­na­caq.

Ermənistanın isə mümkün cavab zərbələrini neytrallahırmaq üçün Azərbaycan bütün zəruri vasitələrə malikdir. Hətta Azər­bay­can əl­də et­di­yi ha­va hü­cu­mun­dan mü­da­fiə sis­tem­lə­ri ilə Ermənistanın malik olduğu “İs­gən­dər”lə­ri tam neyt­ral­laş­dır­maq gü­cün­də­dir. Öl­kə­mi­zin İs­ra­il­dən “Də­mir gün­bəz” və “Ba­rak-8” ra­ket­dən mü­da­fiə sis­tem­lə­ri al­ma­sı da bu­nun təs­di­qi­dir. Mə­lu­mat üçün bil­di­rək ki, bu komp­leks­lə­ri İs­rai­lin “Ra­fa­el" və İAİ hər­bi-sə­na­ye şir­kət­lə­ri bir­gə is­teh­sal edir. “Ba­rak-8”in bu­ra­xı­lış qur­ğu­su 8 ra­ket­lə və nəq­liy­yat-bu­ra­xı­lış kon­tey­ne­ri, ra­dio­lo­ka­si­ya stan­si­ya­la­rı ilə təc­hiz olu­nub. Bu, dün­ya­da ən mü­kəm­məl ha­va və ra­ket hü­cu­mun­dan mü­da­fiə komp­lek­si he­sab edi­lir. Sö­zü­ge­dən ra­ket­lə­rin əsas özəl­li­yi onun, mü­rək­kəb dö­yüş şə­rai­tin­də be­lə, bir ne­çə hə­də­fi ey­ni an­da vur­ma­sın­da­dır. Bu hə­dəf­lər səs­dən iti və səs sü­rə­ti­nə ya­xın uçan qa­nad­lı ra­ket­lər, həd­siz aşa­ğı­dan uçan bal­lis­tik və kva­zi­bal­lis­tik ra­ket­lər, ope­ra­tiv-tak­ti­ki ra­ket­lər, təy­ya­rə­lər, ver­tol­yot­lar, ida­rəo­lu­nan bom­ba­lar və di­gər­lə­rin­dən iba­rət ola bi­lər. Azər­bay­ca­nın İs­ra­il­dən al­dı­ğı “Ar­row-3" ra­ket hü­cu­mun­dan mü­da­fiə sis­te­mi də eti­bar­lı mü­da­fiə­nin təş­ki­lin­də mü­hüm əhə­miy­yət kəsb edir. Bu si­lah­lar Azər­bay­can əra­zi­si­ni “yer-yer" tip­li is­tə­ni­lən ra­ket­lə­rin hü­cum­la­rın­dan qo­ru­ma­ğa yüz fa­iz qa­dir­dir. Bu da o de­mək­dir ki, on­lar “İs­gən­dər” ra­ket­lə­ri­ni də zə­rər­siz­ləş­dir­mək iq­ti­da­rın­da­dır. Onu da xü­su­si vur­ğu­la­maq la­zım gə­lir ki, “Ar­row-3" ra­ket­dən mü­da­fiə sis­te­mi dün­ya­da “yer-yer" tip­li is­tə­ni­lən ra­ket­lə­ri zə­rər­siz­ləş­di­rə bi­lən ye­ga­nə sis­tem­dir. rusiyadan alınan S-300 və digər silahlar da etibarlı müdafiyə təminat verir. Di­gər tə­rəf­dən Er­mə­nis­tan­da hə­lə də mən­tiq­lə dü­şü­nən­lər yax­şı bi­lir ki, bu gün Azər­bay­can Si­lah­lı Qüv­və­lə­ri­nin təc­hiz edil­di­yi yük­sək də­qiq­li­yə və çox bö­yük məh­vet­mə gü­cü­nə ma­lik müa­sir si­lah­la­rı, dö­yüş və nəq­liy­yat he­li­kop­ter­lə­ri, təy­ya­rə­lə­ri, ha­va hü­cu­mu­na qar­şı ən müa­sir qur­ğu­la­rı, zi­reh­li ma­şın­la­rı, tank­la­rı, ar­til­le­ri­ya qur­ğu­la­rı və di­gər si­lah­la­rı var. Hə­min si­lah­la­rın is­ti­fa­də­si Er­mə­nis­tan­dan gə­lən is­tə­ni­lən təh­lü­kə­nin qar­şı­sı­nı al­maq­la bə­ra­bər, həm də bu öl­kə­nin al­tı­nı üs­tü­nə çe­vir­mək iq­ti­da­rın­da­dır. bu silahlarn bir qismi isə məhz Naxçıvvanda cəmləşdirilib. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, İlham Əliyevin Naxçıvanda İrəvaan etdiyi xəbərdarlıq fonunda buradakı Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun raket-artilleriya bölmələrinin döyüş atışlı taktiki təlimləri keçirilib. Təlimlərdə düşmənin qəfil hücumunun dəf edilməsi və müdafiənin əlverişli hədlər üzrə bərpası vəzifələri icra olunub.  Burada bütün tapşırıqlar uğurla yerinə yetirilib və qarşıya qoyulmuş məqsədlərə nail olunub.

Tapşırıqların uğurla yerinə yetirilməsi bir daha göstərir ki, bu gün özünün yüksək döyüş qabiliyyəti ilə seçilən və müasir hərbi texnikalarla tam təchiz edilən Əlahiddə Ümumqoşun Ordu regiondankənar digər hərbi birləşmələrin köməyi olmadan müstəqil şəkildə istənilən döyüş əməliyyatlarının koordinasiyasını həyata keçirmək və qarşıya qoyulan bütün vəzifələri dəqiqliklə yerinə yetirmək imkanına malikdir. İndi bütün bunlardan Ermənistanın dərs çıxarması olduqca önəmlidir. Əks təqdirdə düşməni sarsıdıcı zərbələr gözləyir.

Tahir TAĞIYEV

Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.