Ramil Hüseynov: “Bu, Azərbaycanın tanıdılması və iki ölkə arasında əlaqələrin daha da genişləndirilməsi baxımından müəyyən əhəmiyyətə malikdir”
Bu günlərdə ABŞ-ın bir neçə ştatı və şəhəri 28 May tarixini rəsmi olaraq Azərbaycan Milli Günü elan edib. Belə ki, ABŞ-ın Nebraska ştatında qubernator Pit Rikets Azərbaycan Demokratik Respublikasının 100-cü ildönümü ilə əlaqədar bəyannamə imzalayaraq, 2018-ci ilin 28 May tarixini rəsmi olaraq Azərbaycan Milli Günü elan edib və ştat sakinlərini bu əlamətdar günü qeyd etməyə çağırıb.
Bundan bir müddət əvvəl Birləşmiş Ştatların Pitsburq şəhərinin meri Uilyam Peduto da analoji qərar qəbul edib. Bununla yanaşı, ABŞ-ın tanınmış turizm mərkəzlərindən biri olan Mayami-Deyd dairəsinin meri Karlos Ximenes Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin 100 illiyi ilə əlaqədar rəsmi bəyannamə imzalayıb.
Amerikanın Meyn ştatının ən böyük şəhəri və Kamberlend dairəsinin inzibati mərkəzi olan Portlend şəhərinin meri Etan Strimlinq Azərbaycan Demokratik Respublikasının 100-cü ildönümü ilə əlaqədar olaraq rəsmi bəyanat verib. Bəyanatda 1918-ci il 28 may tarixində Müsəlman Şərqində ilk dünyəvi parlamentli respublika olan Azərbaycan Demokratik Respublikasının qurulması və dünyanın digər demokratik dövlətləri, o cümlədən ABŞ tərəfindən tanınması qeyd olunur. Sənəddə bildirilir ki, Azərbaycan Demokratik Respublikası müstəqilliyinin qısa müddəti ərzində irqi, cinsi, etnik və ya dini mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, bütün vətəndaşlara bərabər seçki hüququnu tanımaqla yanaşı, İslam dünyasında ilk dəfə olaraq qadınlara seçki hüququnun verilməsini təmin edib. Eyni zamanda sənəddə Azərbaycan Demokratik Respublikasının 1920-ci ildə öz müstəqilliyi uğrunda mübarizə aparmasına rəğmən, onun Sovetlər Birliyinin tərkibinə daxil edildiyi və 1991-ci ildə yenidən öz müstəqilliyini bərpa etməyə nail olduğu vurğulanır.
Ən son ABŞ-ın Nyu-Meksika ştatının paytaxtı Santa Fe şəhəri 28 Mayla bağlı bənzər qərar qəbul edib. İlk dəfə 2015-ci ildə ABŞ-da belə bir qərar qəbul edilmişdisə, görünən odur ki, artıq bunun ABŞ ştatlarında qeyd olunması ənənəsi yayılır. Çox güman ki, qarşıdakı günlərdə daha bir neçə ABŞ ştatı belə bir qərar verəcək. Cumhuriyyətin 100 illiyinin qeyd olunmasına hələ bir neçə günün qaldığını nəzərə alsaq, bununla bağlı gözləntilər var.
Ümumən, ABŞ ştatlarında 28 May tarixinin Azərbaycan Milli Günü elan edilməsini ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən VİP-in sədr müavini Ramil Hüseynovun sözlərinə görə, bu çox əlamətdar haldır: “Əlamətdar haldır ki, ABŞ ştatları 28 Mayla bağlı belə qərarlar qəbul edirlər. Bunun simvolik və digər aspektlərdən baxanda əhəmiyyəti böyükdür. O üzdən çalışmaq lazımdır ki, daha çox sayda ABŞ ştatı bununla bağlı analoji qərar qəbul etsin. Bu həm Azərbaycanın Birləşmiş Ştatlarda tanıdılması, həm də iki ölkə arasında əlaqələrin daha da genişləndirilməsi baxımından müəyyən əhəmiyyətə malikdir. O üzdən, nə qədər çox sayda ABŞ ştatı, şəhəri belə bir qərar versə, bu bir o qədər bizim xeyrimizədir. Nəzərə almaq lazımdır ki, 1918-ci ildə Müsəlman Şərqində ilk demokratik respublika Azərbaycanda yaradılıb. O vaxta qədər heç bir müsəlman ölkəsində belə respublika yox idi. ADR 23 ay yaşasa da, öz adını tarixə qızıl hərflərlə yazdı. Məsələ ondadır ki, ADR-də qadınlara seçki hüququ verilmişdi. Halbuki, 20-ci əsrin ortalarına qədər bir sıra Avropa ölkələrində, o cümlədən ABŞ-da bu yox idi. ADR-i təmsil edən dövlət xadimlərinin gərgin əməyinin sayəsində aparıcı dövlətlər 1920-ci ilin yanvarında ADR-i tanıdılar. Belə ki, yanvarın 11-də I Dünya Müharibəsinin yekunlarına həsr olunmuş Paris Sülh Konfransının Ali Şurasında Böyük Britaniyanın xarici işlər naziri Corc Kerzonun təklifi ilə ADR-in tanınması barədə qərar qəbul olunub. ADR parlamentinin sədri Əlimərdan bəy Topçubaşovun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti Qərb dairələri ilə aparılan birillik gərgin danışıqlardan sonra buna nail olub. Paris Sülh Konfransının rəsmi qərarı yanvarın 15-də Azərbaycan nümayəndə heyətinə təqdim olunub”.
Vidadi ORDAHALLI
