“Avropa İttifaqı işğal edilmiş ərazilərdən heç bir məhsul və xidmət idxal etmir, çünki biz bu əraziləri müstəqil ölkə kimi tanımırıq”. Bunu Avropa İttifaqı-Azərbaycan Parlament Əməkdaşlıq Komitəsinin XV iclasının ikinci sessiyasında çıxış edən Avropa İttifaqının Şərq Qonşuluğunda Regional Proqramlar Bölməsinin rəhbəri Vassilis Maraqos deyib.
O qeyd edib ki, əsas problem mənşə ölkələrinin adından istifadə ilə bağlıdır: “Avropa İttifaqının Baş direktorluğu bununla əlaqədar olaraq ölkələrə müvafiq bildirişlər göndərib və onların nəzərinə çatdırıb ki, bu məsələyə diqqəti gücləndirsinlər. Düşünmürəm ki, bu məsələ ilə bağlı ikili standartlar tətbiq edilir. Avropa İttifaqı Dağlıq Qarabağ ərazisindən heç bir mal və xidmət idxal etmir”.
İclasda Azərbaycanın ərazi bütövlüyü barədə də önəmli bəyanatlar səslənib.
“Biz həmişə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımışıq və tanımağa da davam edəcəyik”. Bunu Avropa İttifaqı-Azərbaycan Parlament Əməkdaşlıq Komitəsinin XV iclasının ikinci sessiyasında çıxış edən Komitənin sədri, Avropa Mühafizəkarlar və İslahatçılar Qrupunun üzvü, Böyük Britaniyadan olan deputat Sayyad Kərim deyib.
S.Kərim bildirib ki, Cənubi Qafqaz regionunun təhlükəsizliyini təmin etmək üçün daha çox dinamikaya ehtiyac var: “Biz Cənubi Qafqaz regionunda yalnız demokratiyanı və inkişafı gücləndirən dinamikanı dəstəkləyəcəyik”.
“Əgər Ermənistandakı dəyişiklik bu ölkədə sülhpərvər qüvvələrin hakimiyyətə gəlməsinə səbəb olacaqsa, biz münaqişənin sülh yolu ilə həlli üçün aparılan danışıqların nəticə verə biləcəyinə, az da olsa, ümid edə bilərik”. Bunu isə Avropa İttifaqı-Azərbaycan Parlament Əməkdaşlıq Komitəsinin XV iclasının ikinci sessiyasında çıxış edən Komitənin həmsədri Cavanşir Feyziyev deyib.
O qeyd edib ki, təqribən 30 il ərzində məcburi köçkün kimi doğulmuş uşaqlar hələ öz vətənini görməyib. Buna baxmayaraq, öz doğma torpaqlarını görmək ümidlərini itirməyiblər: “Bütün qüvvələr münaqişənin sülh yolu ilə həllinə yönləndirməlidir. Bu günə qədər münaqişənin həlli üçün bir addım da atılmayıb. Biz münaqişənin həlli üçün bacardığımız qədər öz təkliflərimizi verməyə çalışırıq”.
"Avropa İttifaqı olaraq Dağlıq Qarabağla bağlı xüsusi nümayəndə təyin etdik. Bu onu göstərir ki, biz bu sahədə əlimizdə olan alətlərlə, vasitələrlə aktiv rol oynamaq istəyirik. Biz başa düşməliyik ki, regionda sabitlik çox vacibdir və Azərbaycan bu sabitliyin saxlanmasında mühüm rol oynayır". Avropa İttifaqı-Azərbaycan Parlament Əməkdaşlıq Komitəsinin XV iclasının ikinci sessiyasında çıxış edən Avropa Parlamentinin ümumi katibliyinin nümayəndəsi Florian Karmona belə deyib.
Nümayəndənin sözlərinə görə, Avropa İttifaqı qətnamələr qəbul etməklə siyasi mesaj verdiyini nəzərə çatdırıb: “Ancaq biz bu qətnamələri icra edə bilmirik. Biz etibarlı tərəfdaşa çevrilmək üçün ikili standartlara yol verməməliyik. Biz buna da çalışırıq”.
Səməd Seyidov iclasda Ermənistanın bir neçə dəfə Rusiyaya, Qazaxıstana Dağlıq Qarabağdan bəzi məhsullar çıxarmağa cəhd etdiyini vurğulayıb.
“Ermənistan bir neçə dəfə Rusiyaya, Qazaxıstana Dağlıq Qarabağdan bəzi məhsullar çıxarmağa cəhd edib, bunun üçün bəzi addımlar atıb” deyən S.Seyidov qeyd edib ki, Azərbaycan belə halların qarşısını ala bilib: “Bizə dərhal bu barədə məlumat verilib və dərhal da bəzi müsbət nəticələr ələ edə bilmişik. Bəzi hallarda bu mallar ümumiyyətlə bazardan çıxarılmışdı”.
O bildirib ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi dondurulmuş münaqişə deyil, davam edən münaqişədir: “Onun çox pis nəticələri var. Bu münaqişə tək region üçün deyil, bütün Avropa üçün təhlükəlidir”.
Ziyafət Əsgərov Avropadan demokratiya istəyərək daha sərt danışıb. O deyib: "Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün ATƏT-in Minsk Qrupu deyilən bir qrupu bizə sırıdılar". Bu gün Minsk Qrupu heç bir iş görmür. Onlar Ermənistana, Azərbaycana gəlirlər, gedirlər. Amma nə olsun? Nəticə yoxdur, çünki istək yoxdur”. Onun sözlərinə görə, dəfələrlə deyilib ki, Dağlıq Qarabağ probleminə beynəlxalq hüququn prizmasından yanaşılsaydı, bu cür problemlər yaranmazdı: “Avropa demokratiyadan danışır, amma işə gələndə demokratiya yoxdur. Mən Avropadan demokratiya istəyirəm”.
Z.Əsgərov Dağlıq Qarabağın Azərbaycanın əzəli torpaqları olduğunu bir daha nəzərə çatdırıb: “Ermənilər həmişə Dağlıq Qarabağ haqqında danışanda deyirlər ki, guya 1921-ci ildə Dağlıq Qarabağ Stalinin qərarı ilə Azərbaycanın tərkib hissəsinə verilib. Həmin vaxt heç Stalin hakimiyyətdə olmayıb. Belə olan halda bu necə mümkün ola bilər?! Tarixlə də sübuta yetirilir ki, Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın əzəli torpaqlarıdır. Məsələnin həllinin çox sadə yolu var. Bəs onda problem nədir? Bu problem 30 il də davam etməlidir?! Məcburi köçkünlər öz torpaqlarına qayıtmalıdır. 50 ildən sonra qayıdacaqlar? Məsləhət vermək çox asandır, amma siz o reallığı yaşamırsıınız!”
Z.Əsgərov qeyd edib ki, bu gün Avropa İttifaqı Azərbaycanın ən böyük ticarət tərəfdaşıdır: “Bu gün bəzi ölkələrə qarşı sanksiyalar tətbiq edilir. Lakin məsələ Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinə gəldikdə, Ermənistana heç bir sanksiya tətbiq edilmir”.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan dövlət müstəqilliyini əldə etdikdən, 1993-cü ildə Heydər Əliyev hakimiyyətə gəldikdən sonra qarşımızda duran əsas məsələ dünya və region ölkələri ilə əlaqələrin möhkəmləndirilməsi idi: “İlk növbədə, region ölkələri ilə münasibətləri tarazlaşdırmaq lazımdır. Biz bilirdik ki, bu əməkdaşlıq yollarında müəyyən çətinliklər olacaq. Bu gün Azərbaycan müstəqil siyasət aparan ölkə olaraq region dövlətləri ilə əlaqələrini genişləndirir. Bütün bunlar ona görədir ki, Azərbaycan müstəqil dövlətdir və müstəqil siyasət yürüdür. Son illər ərzində yeni boru kəmərlərinin çəkilməsi də bunun tərkib hissəsidir. Lakin çox təəssüflər olsun ki, biz bu məsələləri istədiyimiz qədər genişləndirə bilmirik, çünki regionda bu prosesin həyata keçirilməsinə mane olan bir dövlət var, o da Ermənistandır”.
Z.Əsgərov deyib ki, Ermənistan bu gün terror siyasəti ilə məşğuldur. Bu gün Ermənistanda dövlət siyasəti terror siyasətidir: “Sarkisyandan sonra sağlam düşüncəli insan gələ biləcəkmi? Onlar Ermənistan xalqını işğalçılıq siyasəti üçün girov qoyublar. Biz istəyirik ki, sülh, əməkdaşlıq olsun. Amma bir şərtlə ki, işğal olunmuş Azərbaycan torpaqları azad olunmalıdır, Ermənistan işğalçılıq siyasətindən əl çəkməlidir. Lakin Ermənistan bu gün beynəlxalq hüququ qulaqardına vurur”.
Birinci vitse-spiker vurğulayıb ki, bu gün Dağlıq Qarabağda terrorçu dəstələr hazırlanır: “Bu gün Avropa bazarlarında satılan narkotiklərin tam əksəriyyəti Dağlıq Qarabağdan aparılır. Bu təkcə Azərbaycanın deyil, hamının problemidir”.
Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinə indiyədək qanunsuz maliyyə qoyuluşları aparılıb və bu indi də davam etdirilir. Bu ərazilərdə yaradılmış qondarma rejimin fəaliyyətinə dəstək göstərilməsi Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllini yubadır. Bunu Avropa İttifaqı-Azərbaycan Parlament Əməkdaşlıq Komitəsinin XV iclasının ikinci sessiyasında çıxış edən Xarici İşlər Nazirliyinin idarə rəisi, səfir Kamil Xasıyev bildirib.
Onun sözlərinə görə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi regionda qeyri-sabitliyin əsas amillərindən biridir: “Belə münaqişələr regionlarda qeyri-sabitliyə gətirib çıxarır. BMT-nin qətnamələrinə görə, münaqişə həll olunmalıdır. Bu qətnamələrdə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü təsdiq edilib. Bu qətnamələrdə təkrarən təsdiqlənib ki, Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın tərkib hissəsidir”.
K.Xasıyev deyib ki, ümumilikdə beynəlxalq cəmiyyətin fikirlərinə, beynəlxalq hüquq normalarının pozulmasına baxmayaraq, Ermənistan işğalçı mövqeyindən geri çəkilməyib: “Ermənistan status-kvonu saxlamağın tərəfdarıdır. O, fiziki güclərini möhkəmləndirməyə çalışır, orada yaşayan azərbaycanlıların öz evlərinə qayıtmasının qarşısını alır. Son illər ərzində də təmas xətti boyunca Ermənistan-Azərbaycan qüvvələrinin dayandığı ərazilərdə Azərbaycan kəndlərinin atəşə tutulması davam etdirillib, Azərbaycan vətəndaşları da hədəf olub”.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan gözləyir ki, Avropa İttifaqı və ona üzv ölkələr, beynəlxalq öhdəliklərə uyğun olaraq, eyni vəziyyətlərdə tətbiq etdiyi müəyyən iqtisadi-siyasi tədbirləri işə salsın. Bu, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün pozulmasının qarşısını ala bilər: “Bu hər hansı malların, xidmətlərin Dağlıq Qarabağa satılmasının qarşısını ala bilər. Ümid edirik ki, bu addım qeyri-qanuni əməliyyatların qarşısını alacaq”.
K.Xasıyev deyib ki, müəyyən tədbirlər görülməlidir ki, Avropa İttifaqına daxil olan ölkələrdən olan fiziki və hüquqi şəxslər işğal olunmuş ərazilərdə iqtisadi fəaliyyətlə məşğul olmasın. O qeyd edib ki, əcnəbilər Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində qanunsuz fəaliyyətlə məşğul olur: “Bir daha vurğulamaq istərdim ki, Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir və status-kvo qəbuledilməzdir. Beynəlxalq normalar bunu aydın şəkildə elan edir. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, Ermənistan Azərbaycana qarşı ərazi iddiası irəli sürür. Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir”.
Sonda Avropa İttifaqı-Azərbaycan Parlament Əməkdaşlıq Komitəsinin XV iclasının yekun bəyanatı qəbul edilib. Avropa İttifaqı-Azərbaycan Parlament Əməkdaşlıq Komitəsinin həmsədri Cavanşir Feyziyev bildirib ki, bəyanatda komitənin iclasında səslənən təkliflər, müzakirə edilən məsələlər öz əksini tapıb.
Onun sözlərinə görə, bəyanatda Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin regionda vəziyyəti qeyri-stabil saxlamaqda rol oynadığı qeyd olunub. Bəyanatda, həmçinin, münaqişənin beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində həll olunmasına, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə dəstək ifadə olunur.
Yekun sənəddə həm də Dağlıq Qarabağ münaqişəsi nəticəsində öz yurdlarından qaçqın və məcbiri köçkün düşmüş insanların hüquqlarının qeyd-şərtsiz təmin olunması maddəsi də öz əksini tapır.
C.Feyziyev əlavə edib ki, bəyanatda diqqət çəkən digər məqam Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafı ilə bağlıdır: “Aİ ilə Azərbaycan arasında iqtisadi əlaqələr geniş müzakirə olundu. Bu müzakirələrdə həm Avropa Parlamentinin, həm də Milli Məclisin üzvləri hər iki tərəf arasında daha yüksək əməkdaşlıq haqqında müqavilənin imzalanması ilə bağlı fikir bildirdilər”.
