Yeganə Hacıyeva: “İƏT-in Banqladeşdəki sammitində qəbul edilən yeni qətnamələr də ədalətlidir, ölkəmizin mövqeyinə tam uyğundur”
2018-ci ilin 5-6 may tarixlərində Banqladeş Xalq Respublikasının Dəkkə şəhərində keçirilən İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına (İƏT) üzv ölkələrin Xarici İşlər Nazirləri Şurasının 45-ci sessiyası keçirilib. Ölkəmizi sözügedən tədbirdə xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarovun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti təmsil edib.
Sessiyada qəbul olunmuş Dəkkə bəyanatının 18-ci bəndində İƏT-ə üzv ölkələrdə olan münaqişə və böhranların BMT və İƏT-in nizamnamələrində təsbit olunmuş beynəlxalq hüquq normaları əsasında həlli, onların doğurduğu neqativ və dağıdıcı təsirlərin aradan qaldırılması zərurəti qeyd olunaraq, bu xüsusda Azərbaycanla qəti həmrəylik bir daha ifadə olunur və münaqişənin dövlətlərin ərazi bütövlüyü və suverenliyi prinsipləri əsasında həll edilməli olduğu vurğulanır. Sessiyada ölkəmizlə bağlı bir sıra mühüm qətnamələr, o cümlədən Ermənistanın ölkəmizə qarşı təcavüzünə və işğal olunmuş ərazilərimizdə dini-mədəni irsin dağıdılmasına dair qətnamələr qəbul edilib.
“Ermənistan Respublikasının Azərbaycan Respublikasına qarşı təcavüzü” adlı qətnamədə BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələrinin yerinə yetirilməsi tələb edilir və qətnamədə əks olunmuş tələblərin Ermənistan tərəfindən hələ də yerinə yetirilməməsinə dair narahatlıq ifadə olunur. Həmçinin, bütün dövlətlər Ermənistanın silah və hərbi təchizatlarla təmin edilməsinə və öz ərazilərindən bu kimi təchizatların ötürülməsi məqsədilə istifadə edilməsinə yol verməməyə çağırılır. Eyni zamanda, Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərindəki arxeoloji, mədəni və dini abidələrin dağıdılması, talan edilməsi və vandalizm aktları kəskin şəkildə pislənir.
“1992-ci il Xocalı qırğınının qurbanları ilə həmrəylik” adlı qətnamədə 1992-ci ilin fevral ayında Azərbaycanın Xocalı şəhərində və digər işğal edilmiş ərazilərində Ermənistan Respublikasının silahlı qüvvələri tərəfindən azərbaycanlı mülki əhali və hərbi şəxslərə qarşı törədilmiş kütləvi vəhşiliklər qəti şəkildə pislənir və üzv dövlətlər münaqişə dövründə Azərbaycanın Xocalı şəhəri və işğal edilmiş digər ərazilərində törədilmiş cinayətlərin müharibə cinayətləri, insanlıq əleyhinə cinayətlər və soyqırımı kimi yerli və beynəlxalq səviyyədə tanınması istiqamətində lazımi səy göstərməyə səslənir.
Qətnamədə, həmçinin, “Xocalıya ədalət” beynəlxalq təşviqat kampaniyasının fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilir və üzv dövlətlər kampaniyanı dəstəkləməyə və onun fəaliyyətində yaxından iştirak etməyə dəvət edilir.
İƏT-in Azərbaycanı dəstəkləyən növbəti qətnamələrini necə dəyərləndirmək olar?
Politoloq Yeganə Hacıyevanın sözlərinə görə, Azərbaycan Respublikasının İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) ilə münasibətlərinin inkişafı ölkəmizin xarici siyasət kursunda prioritet istiqamətlərdəndir və strateji əhəmiyyət kəsb edir: “Dövlətimiz öz müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra keçmiş sovet respublikalarından ilk olaraq İƏT-ə üzv olmaq barədə müraciət edib və 1991-ci ilin dekabrında üzv seçildi. Həmin dövrdə erməni təcavüzünə məruz qalmış, informasiya-təbliğat imkanları zəif və məhdud olan ölkəmiz üçün öz haqlı mövqeyinin islam dövlətləri tərəfindən dəstəklənməsi və onun vasitəsilə təcavüzün ağır nəticələrinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması çox vacib məsələlərdən idi. Artıq 1991-ci ildə İslam Konfransı Təşkilatının (İKT) nümayəndə heyəti problemi öyrənmək və münaqişəni sülh yolu ilə tənzimləmək imkanlarını araşdırmaq məqsədilə Azərbaycanda səfərdə olub. Rəsmi İrəvanın tutduğu qeyri-konstruktiv mövqe İKT-nin Ermənistanla bu məsələyə dair hər hansı məsləhətləşmələrinə son qoyub və təşkilat çərçivəsində Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü ilə bağlı İKT-nin yekdil və birmənalı mövqeyi formalaşıb. İƏT-in təşkilatın fəaliyyətinin proqramı (İƏT-2025), nizamnaməsi kimi əsas sənədlərində, müvafiq qətnamə və qərarlarında qeyd olunduğu kimi, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının bütün üzv dövlətləri mübahisəli məsələləri dinc yolla nizamlamalı və güc tətbiqinin istifadəsi və təhdidindən çəkinməlidirlər. Belə dinc yanaşma Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üçün də tövsiyə edilib. Lakin Ermənistanın ortaya qoyduğu qeyri-konstruktivlik ucbatından İƏT Azərbaycan Respublikasına qarşı erməni təcavüzünü qəti şəkildə pisləyir və mövqeyi bundan ibarətdir ki, Ermənistan qoşunları Azərbaycanın bütün işğal olunmuş ərazilərindən dərhal, qeyd-şərtsiz çıxmalıdır.
Dağlıq Qarabağ münaqişəsi 1992-ci ildən İƏT-in gündəliyindədir. İƏT-in tərkibində böyük nüfuza sahib olan ölkələr var. Niyə onlar bu münaqişədə vasitəçilik edə bilmirlər? Təşkilatın özü də belə bir təşəbbüsü dəstəkləyirsə, çox yaxşıdır. Necə olur ki, uzun illərdir biz bəzi xristian ölkələrinin vasitəçiliyini qəbul edirik, onlar isə müsəlmanlardan yan qaçırlar. Mən bu məsələnin dini müstəviyə gətirilməsinin tərəfdarı deyiləm, ancaq belə davamlı prinsipiallıq nümayiş etdirən qurumlar və orada təmsil olunan aparıcı ölkələrin səyindən münaqişənin həlli üçün istifadə olunmalıdır. İƏT-in Banqladeşdəki sammitində qəbul edilən yeni qətnamələr də ədalətlidir, ölkəmizin mövqeyinə tam uyğundur. Belə prinsipial münasibət sərgilədiklərinə görə həmin quruma dərin minnətdarlığımızı ifadə edirik. Qeyd edim ki, İƏT bütün mühüm tədbirlərində Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı obyektiv qərarlar qəbul edir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
