Yeganə Hacıyeva: “Türkiyə və Pakistan müstəqilliyimizi hamıdan öncə tanıyan ölkələrdır”
Gələn ay Bakı yeni bir üçtərəfli formatda görüşə evsahibliyi edəcək. Bu barədə xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov bildirib. E.Məmmədyarov deyib ki, Bakıda keçiriləcək görüşə bizimlə yaxın strateji müttəfiqlik əlaqələrinə malik olan iki ölkə qatılacaq: "Bu ölkələr dünyada siyasi və iqtisadi nöqteyi-nəzərdən vacib oyunçulardır.
Ona görə xarici işlər nazirləri səviyyəsində bütün çağırış və təhdidlərin, imkanların müzakirə olunması, üçlü formatda müzakirəsi çox faydalıdır. Əgər ciddi təkliflər, məsələlər ortaya çıxarsa, üç ölkənin prezidentlərinin də görüşü mümkündür".
Məlumdur ki, Bakı ilk dəfə deyil ki, belə üçtərəfli formata evsahibliyi edir. Azərbaycan-Türkiyə-Gürcüstan, İran-Rusiya-Azərbaycan, Türkiyə-Azərbaycan-Rusiya kimi üçtərəfli formatlarda keçirilən görüşlərin ciddi nəticələri olub. Bu baxımdan, Azərbaycan-Pakistan-Türkiyə formatında baş tutacaq yeni görüş formatından hansı nəticələri gözləmək olar?
Politoloq Yeganə Hacıyeva qəzetimizə bildirdi ki, son illər dünyanın müasir siyasi müstəvisində kök atmış qlobal təşkilatlar və onların ölkələr üzrə, regionlararası çoxşaxəli iqtisadi, siyasi və təhlükəsizlik sahəsində alyans formasında əməkdaşlığı formatı çoxlu açıq suallar yaradır: “Təşkilatlar ümumi iqtisadi maraqları və siyasətlərini üzv ölkələrin dini, milli və mədəni keçmişini, tarixi əlaqələrini nəzərə almadan həyata keçirməyə can atırlar, bu isə, öz növbəsində, ölkələr üçün regional əməkdaşlıqda daha kiçik, bir neçə oyunçu iştirak edən beş, üç və ya ikitərəfli əməkdaşlıq formatlarını daha cazibədar edir .
Məhz bu kimi məqamlar üzündən son illər, digər ölkələr kimi, Azərbaycan da region və regionlararası, dövlətlərarası iqtisadi, siyasi və ya təhlükəsizlik sahələri üzrə üçtərəfli, ikitərəfli əməkdaşlıq formatlarının iştirakçısı və ya təşəbbüsçüsü olub.
Sırf Türkiyə-Azərbaycan-Pakistan üçtərəfli əməkdaşlıq formatı haqqında onu deyə bilərəm ki, bu ölkələr arasında əsrlər boyu tarixlə sınanmış, qarşılıqlı hörmət, dostluq, qardaşlıq və həmrəylik münasibətləri mövcud olub. Türkiyə və Pakistan müstəqilliyimizi hamıdan öncə tanıyan ölkələrdır.
Siyasi məqamlarda isə hər iki dövlət Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı ədalətli mövqeyindən çıxış edirlər. Pakistan isə hətta Ermənistanı dövlət kimi tanımır. Eyni zamanda biz Kəşmir məsələsində Pakistanın mövqeyini dəstəkləyirik. Beynəlxalq təşkilatlarda hər iki ölkə uzun illərdir maraqlarının qarşılıqlı müdafiəsi üçün uğurlu əməkdaşlıq edirlər.
Azərbaycanın hərbi sahədə ən mühüm tərəfdaşı qardaş Türkiyə Respublikasıdır. Respublikamızın əsas tərəfdaşı olan Türkiyə beynəlxalq arenada daim Azərbaycanın müdafiəçisi və tərəfdaşı kimi çıxış edir. İkitərəfli əlaqələr hərbi sahəyə də öz təsirini göstərib. Türkiyə Azərbaycan Ordusu üçün kadrların hazırlanması, hərbi texnika və silah təchizatçısı, eyni zamanda birgə müxtəlif hərbi təyinatlı proseslərin iştirakçısı kimi mühüm funksiyaları həyata keçirir. Silahlı Qüvvələrin müasir hərbi texnika və silahlarla təchizi məsələsində, terrorçuluq, ekstremizm və transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq və narkotik maddələrin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə məqsədilə sıx fəaliyyət göstərmək üçün ölkələrin bu sahədə qarşılıqlı təcrübəsi əhəmiyyətli ola bilər.
Bu əməkdaşlığın üçtərəfli formatda həyata keçirilməsinin region və dövlətlərimiz üçün xeyirli ölacağına inanıram.
İstər Pakistan, istərsə də Türkiyə yerləşdikləri regionlarda dərin dəyişikliklərə rağmən, stabillik faktoru kimi çıxış etdikləri üçün, regional və beynəlxalq proseslərdə ölkələrimiz arasında üst-üstə düşən baxışlar və maraqlar bu formatı iqtisadi baxımdan da çox cazibədar edir .
Digər iki ölkə də dinamik inkişaf mərhələsi keçən islam ölkələridir və onlar üçün dünyanın ən müasir, ən modern islam ölkəsi olmaqla yanaşı, regionlararası, xüsusilə Avropaya enerji tranzitində təşəbbüsçü və iştirakçı ölkə kimi Azərbaycanla əməkdaşlıq imkanları çox önəmlidir.
Bu üçtərəfli əməkdaşlıqdan doğan imkanlar üzv ölkələrin yerləşdiyi regionlar üçün də əhəmiyyətlidir. Belə ki, Yaxın Şərq, Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya iqtisadi üçbucağı ölkələrinin iqtisadi imkanları Avropa ilə Çini birləşdirəcək bir koridor formalaşdıra biləcək.
Məsələn, Bakı üçün dəmir yolu vasitəsilə yükdaşımalarda qitələrarası İstanul-İslamabad tranziti çox məhsuldar ola bilər, umumilikdə isə bu ittifaqın istər Azərbaycan, istərsə də Türkiyə üçün Pakistan-Çin dəhlizi ilə geniş imkanlar yarada biləcək səmərəli bir layihə olacağına inanıram”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
