Məhəmməd Əsədullazadə: “Bərzani və digər separatçıların fəaliyyətə başlaması üçün münbit siyasi zəmin yaradıb”
Məlum olduğu kimi, ABŞ Dövlət Departamentinin rəhbəri Reks Tillerson Bağdada səfər edib. Səfər çərçivəsində Tillerson İraq baş naziri Heydar əl-İbadi ilə görüşüb. Bundan başqa, dövlət katibi ölkə prezidenti Fuad Masumla da görüş keçirib.
Tillersonun səfər etməsində əsas məqsədi son vaxtlar rəsmi Bağdadla Kürd Muxtariyyəti arasında yaranan gərginliyin qarşısını almaqdır. Belə ki, o, Bağdadı kürdlərlə dialoq aparmağa çağırıb. Hökumət rəhbəri ilə görüşdə R.Tillerson İraqın şimalında baş verənlərlə bağlı narahatlıq ifadə edib. O, Kürd Muxtariyyəti rəhbərliyi ilə rəsmi Bağdadı problemi danışıqlar masası arxasında həll etməyə dəvət edib: “Biz son hadisələrdən – mərkəzi İraq hökuməti ilə Kürdüstan regional hökunəti arasında baş verənlərdən məyus olmuşuq. Bizim həm Bağdadda, həm də Ərbildə dostlarımız var. Onların arasında münaqişənin davam etməsini istəmirik”.
O vurğulayıb ki, əgər tərəflər ölkə Konstitusiyasına hörmətlə yanaşsa, o zaman heç bir münaqişədən söhbət gedə bilməz və qanunlar işləyər.
Məlum məsələdir ki, Kürd Muxtariyyətində sentyabrın 25-də keçirilən “referendum” qanunsuz və İraqın ərazi bütövlüyünə qarşı qəsd idi. Bunu nəinki İraq, o cümlədən dünya dövlətləri və ABŞ qəbul etmədi. Əvvəlcədən də xəbərdarlıq etdilər ki, Bərzani buna getməsin. Buna baxmayaraq, edilən xəbərdarlıqlar nəzərə alınmadı. Nəticədə İraq hökuməti ölkənin ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün Kərkük şəhəri və digər bir neçə yaşayış məntəqəsini güc yolu ilə azad etdi. Eyni zamanda, Türkiyə, İran haqlı olaraq sərhədləri bağladılar, bölgəyə havadan gediş-gəlişi dayandırdılar. Nəzərə almaq lazımdır ki, dünyanın harasında olmasından asılı olmayaraq separatizm qəbuledilməzdir. Ancaq ABŞ sona qədər separatizmə qarşı qətiyyətli mövqe sərgiləmək əvəzinə, mərkəzi İraq hakimiyyətini kürdlərlə dialoqa çağırır. Nəzərə almır ki, bu cür çağırış dünyadaki digər separatçı regionlarda da analoji tendensiyanın yaranmasına yol aça bilər. O baxımdan ABŞ-ın kürdlərlə dialoq aparılması ilə bağlı çağırışı hansı zərərli proseslərə yol aça bilər?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən politoloq Məhəmməd Əsədullazadənin sözlərinə görə, separatçı tərəfə bu yöndə güzəştlərin edilməsi qəbuledilməzdir: “ABŞ dövlət katibi R.Tillersonun gözlənilmədən Bağdada səfər etməsi təsadüfi deyil. Son günlər bu ölkədə davam edən siyasi-hərbi qarşıdurma fonunda Kürd Muxtariyyəti ilə Bağdad arasında ciddi problemlər yaranıb. ABŞ-ın yarıgizli Bərzaninin separatçı referendumuna dəstək verməsi İraqın parçalanmasına xidmət edir. Bu, Yaxın Şərq planının bir hissəsidir. İraq mərkəzi hakimiyyətinin qəti qərarlılığı, Bərzaninin nəzarətində olan Kərkük və digər mübahisəli əraziləri geri qaytarması separatçı tərəfi fakt qarşısında qoydu. Artıq Kürd Muxtariyyəti çıxılmaz vəziyyətə salınıb. Tillersonın Bağdad səfəri Bərzanini küncdən çıxarmaq, Bsğdadla dialoga hazırlamaqdır. Tillersonun separatçı kürdlərlə mərkəzi hakimiyyətin danışıqlar aparmasını istəməsi birbaşa İraqın ərazi bütövlüyünü sual altına qoyur. Bərzanini yenidən tərəf kimi Bağdadın önünə çıxarmaq istəyir. Ərbil yönətimi regionda separatizmə xidmət edir, İraqın ərazi bütövlüyünə qəsd edir. Separatçılarla dialoqla deyil, güclə danışmağı ortaya qoyan Bağdadın siyasəti beynəlxalq qanunlara əsaslanır. Görünür, ABŞ Bərzanini ayaqda tutmaqla Bağdada təzyiq rıçaqlarına malik olmasını saxlamaq istəyir. Hesab edirəm ki, ABŞ İraq siyasətində ciddi səhvlərə yol verməklə, regionda böyük xaosa yol açıb. Bərzani və digər separatçıların fəaliyyətə başlaması üçün münbit siyasi zəmin yaradıb. Ona görə də belə hallara yol vermək doğru deyil”.
Vidadi ORDAHALLI
