Azərbaycan və Türkiyənin ortaq maraqlarına, strateji hədəflərinə qarşı addım atan müəyyən qüvvələrin olması danılmaz həqiqətdir. Bu xüsusda son dövrlərdə diqqət çəkən başlıca məqamlar Türkiyədən olan bəzi şəxslərin qanunsuz olaraq işğal altındakı Azərbaycan ərazilərinə səfər etməsi, eyni zamanda Avropa Şurası Parlament Assambleyasının (AŞPA) payız sessiyasında ölkəmiz əleyhinə olan qətnamələrin bəzi türk deputatlar tərəfindən dəstəklənməsi oldu.
Bu problemlərin ortada olduğu bir vaxtda yenə bəzi Türkiyə deputatları tərəfindən Azərbaycana qarşı xoş olmayan addımlar atılıb. Belə ki, Türkiyədə ilk dəfə olaraq Ermənstanın müstəqillik ildönümü qeyd edilib.
Məlumatlara görə, tədbiri Qara dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı nəzdində Ermənistanın daimi təmsilçisi Arsen Avakyan təşkil edib. İstanbulun Beşiktaş səmtində yerləşən Fulya sənət mərkəzindəki tədbirdə həm Türkiyədən, həm də Ermənistandan xeyli sayda dəvətlilər olub. Tədbirdə CHP millət vəkili, erməni əsilli Selina Doğan və HDP millət vəkili, erməni əsilli Garo Paylan da iştirak edib. Müstəqillik gecəsinə Rusiya, Belarus, İran və Almanyanın İstanbuldakı diplomatik təmsilçiləri də qatılıb. Türkiyəli deputatlar çıxışlarında Ermənistanla əməkdaşlığın qurulmasının vacibliyini bildiriblər.
Bundan başqa, kürd partiyası HDP-dən olan millət vəkili, Türkiyənin AŞPA-dakı nümayəndə heyətinin üzvü Ertoğrul Kürkçü elə bu günlərdə xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğluna məktub yazaraq, onu Avropa Şurasının Nazirlər Komitəsində Azərbaycanda həbsdə olan REAL lideri İlqar Məmmədova dəstək verməyə çağırıb. Halbuki, İlqar Məmmədov real cinayətə görə həbsdədir və bunu həmin deputat da yaxşı bilir. Bununla belə, kürd millət vəkili İlqar Məmmədovu “müxalif siyasi lider” adlandırır, onun barəsində Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinin 2014-cü ildə çıxardığı qərarın hələ də yerinə yetirilmədiyini və “günahsız yerə həbsdə saxlanmaqda davam etdiyini” bildirir.
Ertoğrul Kürkçü Çavuşoğluna yazır: “Avropa Şurasının baş katibi Turborn Yaqland qarşıdakı günlərdə sizin də üzv olduğunuz Nazirlər Komitəsinə İlqar Məmmədovun məsələsi ilə bağlı Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinə müraciət edilməsi çağırışı edəcək. Baş katib istəyir ki, Nazirlər Komitəsi məhkəmədən Azərbaycanın Avropa Şurasına üzv olduğu halda həmin qərarı yerinə yetirməməsinin üzvlük öhdəliklərinə nə dərəcədə uyğun olduğu barədə qərar çıxarmağı xahiş etsin. Nazirlər Komitəsinin məhkəməyə bu müraciəti etməsi üçün üzvlərin üçdə ikisinin səsi lazımdır. Məsələ komitənin gündəliyinə gələndə baş katibin təklifini dəstəkləməklə həm Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinin qərarlarının qeyd-şərtsiz yerinə yetirilməli olduğunu, həm də beynəlxalq razılaşmaların üzv ölkələr üçün daxili hüquqla eyni dərəcədə keçərli olduğunu vurğulamış olacaqsınız. Qərarınız yalnız bir ölkədə ədalətin təmin edilməsinə yardım etməklə qalmayacaq, eyni zamanda Türkiyədə ifadə azadlığına sadiqliyi də göstərəcək”.
Xatırladaq ki, bundan əvvəl də bəzi türk deputatlar tərəfindən heç də xoş olmayan addımlar atılıb. Belə ki, AŞPA-da Azərbaycanın tənqidinə həsr olunmuş qətnamələrin qəbulu zamanı Türkiyə nümayəndə heyətinin CHP-dən olan üzvləri Deniz Baykal, İlhan Kesici və Ayşe Gülsün Bilgehan həmin qətnamələrin lehinə səs verib. Bu da Bakıda haqlı narazılığa səbəb olub. Bir müddət əvvəl də dörd Türkiyə vətəndaşı Ermənistan ərazisindən keçməklə Azərbaycanın işğal edilmiş Dağlıq Qarabağ ərazisinə səfər edib. Bu insanlar ölkələrinə geri qayıtdıqdan sonra Türkiyənin kütləvi informasiya vasitələrinə səfərlərinin nəticələri haqqında geniş müsahibələr də veriblər. Müsahibələrində onların həmin səfərlərindən məmnun qaldıqları ifadə olunub. Bununla yanaşı, onlar öz səfərlərinin nəticələri haqqında danışarkən əslində həm Ermənistanı, həm də qondarma rejimi müdafiə edib, onların işinin haqq işi olduğu qənaətinə gələn fikirlər səsləndiriblər. Hətta qondarma rejimdəki ermənilərin qonaqpərvərliyi ilə bağlı fikirlər bildiriblər. Bu hadisələr haqlı olaraq Azərbaycan cəmiyyətində ciddi narazılığa səbəb olub. Çünki bu səfəri başa düşmək çox çətindir. Ən azı ona görə ki, bu səfəri edənlər dost, qardaş olan Türkiyənin vətəndaşlarıdır. Qondarma rejimə səfər əslində Azərbaycan dövlətinin işğal edilmiş torpaqlarımıza qanunsuz səfər edilməməsi ilə bağlı tələblərinə məhəl qoyulmaması deməkdir. Azərbaycan Baş Prokurorluğu həmin şəxslərlə bağlı cinayət işi açıb və Türkiyənin müvafiq qurumlarına bu haqda məlumat verilib. Lakin təəssüf ki, indiyə qədər Türkiyənin müvafiq qurumları tərəfindən bu istiqamətdə heç bir adekvat addım atılmayıb. Elə bunun nəticəsidir ki, indi Türkiyədə Ermənstanın müstəqillik ildönümü belə qeyd edilir. Bütün bunlara qarış zəruri ölçülər götürülməsi isə olduqca vacibdir. Əks halda belə hallar ikitərəfli əlaqələrə müəyyən zərbə vurur.
Tahir TAĞIYEV
