Cəbhə xəttində baş verən son insidentlər, ermənilərin təxribatçı mövqelərindən geri çəkilməməsi Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin hərbi müstəvidə həlli ehtimalını gedərək yüksəldir. Son proseslər həm də onu təsdiqləyir ki, vəziyyətin belə gərgin xarakter almasına görə məsuliyyət daşıyan tərəf yenə işğalçı Ermənistandır.
Hərb müstəvisində də Azərbaycanla müqayisədə kifayət qədər zəif olduğunu bilə-bilə, düşmən yenə təxribatlarına son qoymur və elə bu hal da Ermənistan rəhbərliyinin məntiqdən uzaq hərəkət etməsini növbəti dəfə aydın surətdə təsdiqləyir.
İndilikdə Qarabağ konfliktinin həllində vasitəçilik edənlər də cəbhə zonasında erməni tərəfinin təxribatları üzündən kifayət qədər gərgin bir vəziyyətin yarandığını aydın müşahidə edir. Amma bütün bunların qarşısının alınması üçün Ermənistana hansısa formada təzyiq mexanizmlərinin işə salınmaması vəziyyəti gərgin həddə saxlamaqda davam edir. Yaxın tezlikdə bu vəziyyətin dəyişməsi istiqamətində əməli addımlar atılmasa, müharibə qaçılmaz sayılır. Özü də bütün bunlara görə məsuliyyət daşıyan yeganə tərəf də yalnız və yalnız Ermənistandır. Artıq qeyd olunan xüsusda Azərbaycan qarşı tərəfə, eləcə də bütün dünya ictimaiyyətinə öz xəbərdarlığını edib. Düşmən tərəf isə həm ordusunda qeydə alınan itkiləri ört-basdır etmək, həm də yaranan gərginliyə görə məsuliyyətdən yaxasını qurtarmaq üçün baş verənlərdə Azərbaycanı günahlandırmağa çalışır. Lakin bu cəhdlərinin əbəs olduğunu da yaxşı bilir. Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyinin etdiyi xəbərdarlıq fonunda da bu məqam tam dəqiqliyi ilə vurğulanıb: “Son günlər Ermənistan hakimiyyətinin müxtəlif təbəqələrdən olan nümayəndələri, o cümlədən bu ölkənin xarici işlər naziri Edvard Nalbandyan guya Azərbaycan tərəfinin açdığı atəş nəticəsində erməni hərbi qulluqçusunun həlak olması barədə yalan və iftira dolu fikirlər səsləndirib. Həlak olan erməni hərbçisinin düşmən ordusunda tüğyan edən cinayətkarlıq nəticəsində öz xidmət yoldaşının açdığı atəşdən öldüyünü təsdiq edən məlumatların yayılması bu iddiaların əsassız olduğunu bir daha sübut edir. Bu cür üzdəniraq və məsuliyyətsiz bəyanatlar verməklə Ermənistan rəhbərliyi beynəlxalq ictimaiyyət və erməni xalqında qoşunların qarşıdurma xəttindəki vəziyyət barədə yanlış fikir formalaşdırmağa, törətdikləri təxribatlara haqq qazandırmağa və cavabdehlikdən yaxa qurtarmağa cəhd göstərir“. Nazirlik onu da vurğulayır ki, ordumuz silahlanmasında olan silah və döyüş texnikasını tətbiq etməklə öz gücünü növbəti dəfə sübut etməyə hazırdır.
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, müdafiə naziri Zakir Həsənovun Ali Baş Komandanın tapşırıqlarına əsasən Silahlı Qüvvələrin Mərkəzi Komanda Məntəqəsində keçirdiyi müşavirə və burada səsləndirdiyi fikirlər də düşmən tər əfindən ciddi narahatlıqla qarşılanıb. Xatırladaq ki, Zakir Həsənov hərbi hissələrin, xüsusilə ön xətdə yerləşən bölmələrin döyüş hazırlığı, xidməti döyüş fəaliyyəti, bölmələrin manevr imkanları, qoşunların döyüş qabiliyyətinin artırılması, eləcə də düşmənin təxribatlarının qarşısının dərhal və qətiyyətlə alınması ilə əlaqədar müvafiq tapşırıqları bütün kateqoriyalardan olan komandir və rəis heyətinin diqqətinə bir daha çatdırıb. Müdafiə nazirinin keçirdiyi müşavirə və orduya “Hazır ol!” tapşırığı isə Ermənistanı qorxudub. Məsələ ilə bağlı Ermənistanın “lragir” saytı yazır ki, Azərbaycan ordusu hər an tətikdədir: “Güman ki, rəqib Azərbaycan hərbidə və diplomatiyada yeni hücumlara hazırlaşır. Rəsmi Bakı artıq həm hərbi, həm də diplomatiya sahəsində ciddi addımlar atmaq, istədiklərinə nail olmaq səviyyəsindədir və müdafiə nazirinin keçirdiyi müşavirə də deməyə əsas verir ki, Ermənistan ciddi zərbələrlə üzləşə bilər”. Erməni siyasi şərhçi Sarkis Artsruni isə yazır ki, Azərbaycan məhvedici taktika seçib və bu yalnız erməni cəmiyyətinin itkilərlə üzləşməsi ilə nəticələnir: “Ermənistan cəmiyyətində ümidsizlik yaranır, çünki Azərbaycan öz qəti mövqeyindən geri çəkilmir, Ermənistan hakimiyyəti isə öz xalqını düşünmür. Serj Sarkisyan Qarabağ münaqişəsinin nizama salınması prosesindən öz hakimiyyətinin maraqlarına uyğun istifadə edir və bunun fonunda bəzən Azərbaycan haqlı görünür. Azərbaycanın apardığı əldən salan müharibə və Ermənistan ordusunun dəhşətli vəziyyəti erməni xalqı üçün qorxulu gələcək vəd edir. Bunun əsas günahkarı isə Serj Sarkisyan hakimiyyətidir”. Əslində belə fikir bütün erməni cəmiyyəti üçün xarakterikdir. Burada hesab edilir ki, Serj Sarkisyan Qarabağ münaqişəsinin nizama salınmasında indi başlıca əngələ çevrilib və məhz onun üzündən Qarabağ konfliktinin həlli gecikir ki, bu da Ermənistan xalqına böyük problemlər yaşadır.
Əslində, Serj Sarkisyan və onun komandasının Qarabağ münaqişəsinin həllində böyük maneə olması beynəlxalq müstəvidə də aydın görünür. Elə bir neçə gün bundan əvvəl Cenevrədə Azərbaycan və Ermənistan prezidentlərinin görüşündən sona cəbhədə gərginləşən vəziyyətin əsas günahkarı qismində də məhz Serj Sarkisyan göstərilir. Beynəlxalq münasibətlər sahəsində tanınmış israilli ekspert Arye Qut da bildirir ki, danışıqlar prosesinin nəticəsizliyi məhz Ermənistana və onun rəhbərliyinə görədir. Qutun fikrincə, ATƏT-in Minsk Qrupunun son danışıqlardan sonra verdiyi müsbət tonlu bəyanata baxmayaraq, substantiv danışıqlar baş tutmayıb: “Ermənistan prezidentinin hamını, o cümlədən Azərbaycanı, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərini və dünya birliyini aldatmaq üçün göstərdiyi cəhd uğursuz olub. Çünki onları aldatmaq prinsipcə mümkün deyil. Bununla belə, Ermənistan prezidenti “böyük erməni möcüzəsi”nə inanır, lakin onun bu “istedadı” artıq Azərbaycan tərəfə yönəlməyib, o, ağır mənəvi və iqtisadi kollaps vəziyyətində olan həmqəbilələrinə güclü “psixoloji təsir göstərməyə” davam edir”.
Xatırladaq ki, Qut bu fikirləri deyərkən Serj Sarkisyanın İsveçrədə erməni diasporu qarşısında çıxışını nəzərdə tutur. Burada Sarkisyan iddia etmişdi ki, Qarabağ Azərbaycanın tərkibində ola bilməz. Qut isə qeyd edir ki, Sarkisyanın bu bəyanatı və real hərəkətləri onun tamamilə məsuliyyətsiz və uzaqgörməz siyasətçi, Ermənistanın siyasi səhnəsinə təsadüfən gəlib çıxmış terrorçu olmasını bir daha sübut edir: “Sarkisyan özünün bütün çıxışlarında Ermənistanın təcavüzkar və işğalçı siyasətinə haqq qazandırmağa çalışır. Əslində isə o, özünün siyasi və diplomatik səviyyəsinin aşağı olmasını bir daha təsdiq edir. Cenevrədə danışıqlar hələ lazımınca təhlil edilməyib, Sarkisyan isə tez-tələsik belə bir bəyanatla çıxış edir ki, Qarabağ Azərbaycanın tərkibində olmayacaq. Tamamilə aydındır ki, Ermənistandakı indiki rejim Cənubi Qafqazda sülhün və sabitliyin bərqərar olmasında maraqlı deyil və onun üçün ölkənin gələcəyi barədə fikirləşmək, o gələcəyi təmin etmək əvəzinə dünya erməni diasporunun şıltaqlıqlarını təmin etmək daha vacibdir. Ermənistandakı bu cinayətkar klan sadəcə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin status-kvonun saxlanmasında maraqlıdır.
Antiazərbaycan və antisemit, şovinizm və millətçilik hisslərinin hökm sürdüyü, faşist canilərin və onların əlaltılarının şəxsiyyətinə pərəstişin dövlət siyasətinin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrildiyi bir ölkədə sülhə can atmaqdan söhbət belə gedə bilməz. Sarkisyanın bu bəyanatı və onun davranışı erməni separatçıların Azərbaycana qarşı öz təcavüzkar və işğalçı hərəkətlərinə haqq qazandırmaq məqsədi güdən növbəti blefidir. Aydındır ki, Ermənistanın indiki rəhbərliyi atəşkəs müddətində yaranmış əvvəlki status-kvonu nəyin bahasına olursa-olsun saxlamağa çalışır. Lakin regionda baş verən hadisələr bir daha sübut edir ki, rəsmi Bakı regionda mövcud status-kvo ilə heç vaxt razılaşmayacaq və Ermənistan başa düşməlidir ki, Azərbaycanın səbri tükənməz deyil. Hər bir məsələdə müəyyən qırmızı xətt var ki, həmin xətti keçəndən sonra geri qayıtmaq mümkün olmayacaq. Beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq Bakının həm özünü müdafiə etmək, həm də Azərbaycanın Ermənistan tərəfindən işğal olunmuş ərazilərini azad etmək hüququ var”.
Rəsmi Bakı da dəfələrlə ən yüksək səviyyədə bəyan edib ki, zəbt olunmuş ərazilərin güc yolu ilə geri qaytarılması hüqüqundan hər an istifadə edə bilər. Bunu erməni cəmiyyəti də yaxşı bilir və onu da görür ki, hadisələrin belə gərginliklə inkişaf etməsinin başlıca səbəbi Serj Sarksiyan və onun komandasıdır. Elə bu da erməni cəmiyyətində hakimiyyətdən narazılığı artırır. “Husisapail Network” adlı erməni nəşri də yazır ki, hakimiyyətin siyasətindən narazı qalanlar imkan tapan kimi ölkəni tərk edir: “Ermənistanın əhalisi sürətlə azalır, ilbəil daha fəlakətli miqyas alan mühacirət əhalinin ölkədən kütləvi şəkildə qaçması dərəcəsinə çatıb. Azərbaycanla münaqişə səbəbindən Cənubi Qafqaz regionunda təcrid olunmuş Ermənistan praktiki olaraq Xəzər dənizinin neft və qaz ehtiyatları ilə bağlı mühüm geosiyasi və geoiqtisadi layihələrdən kənarda qalıb. Azərbaycan və Gürcüstan Cənubi Qafqazda bir sıra sahələrdə sıx əməkdaşlıq edərək qarşılıqlı səmərə qazanırlar, amma Ermənistan üçün gələcəkdə də bu regionda icra ediləcək hər hansı geosiyasi layihənin iştirakçısı olmaq perspektivi görünmür”. Elə Arye Qut da vurğulayır ki, işğal siyasəti ilə Ermənistan özü özünü tələyə salıb və bu gün o, Cənubi Qafqazda ən zəif, ən asılı ölkədir: “Son vaxtlar biz bir tərəfdən Ermənistan rəhbərliyinin sosial-iqtisadi uğursuzluğunu, digər tərəfdən onun siyasətinin tam iflasa uğramasını müşahidə edirik. Erməni diasporu Ermənistanda xalqın dilənçi vəziyyətində yaşamasını, sərsəm “Böyük Ermənistan” ideyalarına görə övladları özgə torpağında həlak olan bu xalqın vəziyyətini vecinə də almır. ”Qızıl milyard” ölkələrindəki ermənilərin uşaqları “qızıl gənclik” kimi yaşadığı halda, Ermənistanda yaşayan sadə ermənilərin uşaqları onların uydurduğu ideyaların girovuna çevrilib və malik olduqları yeganə dəyəri – öz həyatlarını itirirlər. Axı Azərbaycan Ermənistan tərəfindən işğal edilmiş torpaqlarını gec-tez qaytaracaq, hər iki tərəfdən həlak olan gəncləri isə artıq heç kəs qaytarmayacaq. Onların ölümünün baiskarı Serj Sarkisyan kimi “siyasətçilər” və XIX əsrin sonuna aid “ideyalarla” yaşayan erməni diasporudur”. Hesab edilir ki, yaranmış durumda Serj Sarkisyan Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində real addımlar atmaqdan yenə yayınarsa, ölkə daxilində də ciddi təzyiqlərlə üzləşəcək. Eyni zamanda beynəlxalq müstəvidə də ona qarşı təzyiqlərin daha da artması gözlənir. Çünki Azərbaycan artıq bunun üçün müvafiq zəmin yaratmağı bacarıb.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
