Vəfa Heydərli: “Lokal mahiyyət daşımayan, tam qloballaşan Dağlıq Qarabağ probleminin həlli bir ölkə və ya bir təsisatdan asılı ola bilməz”
Xəbər verildiyi kimi, erməni lobbisi və ermənipərəst konqresmen Kristofer Smitin birgə planı əsasında ABŞ-ın Helsinki Komissiyası “Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin yenidən başlanmasının mümkünlüyü, bu məsələdə ABŞ və ATƏT-in rolu” mövzusunda dinləmələr keçirib.
Bu dinləmələri təşkil edənlərin məqsədi aydındır: iqtisadi burulğanda boğulan Ermənistana yeni yardım imkanları yaratmaq. Nəzərə alsaq ki, ABŞ ATƏT-in Minsk Qrupunun üzvüdür və münaqişənin nizamlanmasında vasitəçilik missiyasını üzərinə götürüb, belə bir dinləmələrin məhz Amerikada keçirilməsi maraq doğurur. Çünki belə “qayğıkeşlik”, iştirakçıların erməni lobbisindən və ermənipərəst mövqeyini gizlətməyən konqresmendən, onun ətrafındakılardan ibarət olması münaqişənin nizamlanmasına heç bir kömək edə bilməz, əksinə, qarşıdurmanı daha da alovlandıracaq.
Həmin dinləmələrdə ekspertlər münaqişənin həlli prosesində işğal edilmiş torpaqların mütləq Azərbaycana qaytarılmasının zəruriliyindən danışıblar. Bunlar yaxşıdır və Azərbaycanın xeyrinədir. Ancaq münaqişənin həllinə birbaşa təsiri olan Rusiyanın mövqeyi barədə ayrıca dinləmələrin keçirilməsi də maraqlı və zəruridir. Sanki belə bir təəssürat yaradılıb ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli yalnız ATƏT və ABŞ-dan asılıdır. Yəni özləri deyib, özləri də eşidib. Bəs Rusiyanın mövqeyi nə vaxt dinlənəcək? Rusiyanın özünün də belə bir müzakirə keçirməsi nə qədər məqbul və zəruri sayıla bilər?
Politoloq Vəfa Heydərli mövzu ilə bağlı qəzetimizə açıqlamasında bunları dedi: “Artıq maraqlı tərəflərin hər birinə aydındır ki, Dağlıq Qarabağla bağlı beynəlxalq sülhyaratma missiyasının mandatına sahib olan ATƏT-in hansısa müstəqil qərarlar qəbul edərək problemi nizamlaması real deyil. ATƏT-in həmsədr dövlətlərindən ABŞ və Rusiyanın münaqişənin həllinə baxışında nəzərəçarpacaq fərqlər var. Bu hal problemin həllinə öz təsirini göstərir. Helsinki Komissiyasında keçirilən dinləmələri də münaqişənin nizamlanması ilə bağlı Rusiyanın artmaqda olan təşəbbüslərinin nəticəsi saymaq olar.
Rusiyanın bu problemlə bağlı mövqeyi aydındır. Rusiya kənar təsirləri tamamilə azaltmağa və problemi öz nüfuz dairəsinə tam almağa çalışır. Hətta Azərbaycan və Ermənistan hökumətlərinin rəsmi siyasəti də nizamlama prosesində Rusiyanın təşəbbüslərindən qəti şəkildə imtinaya maraq göstərmir. Biz heç də iddia etmirik ki, Rusiya bu problemin xilaskarı ola bilər. Əksinə, əksər situasiyalarda onların mövqeyi Ermənistanla daha yaxındır. Ancaq danılması mümkün olmayan faktdır ki, artıq lokal mahiyyət daşımayan, tam qloballaşan Dağlıq Qarabağ probleminin həlli bir ölkə və ya bir təsisatdan asılı ola bilməz. Rusiyasız isə bu qeyri-mümkündür. Bu baxımdan da daha konstruktiv və təsirli qərarlar münaqişənin həllinə təsir imkanları olan ölkələrin ümumi toplantısında qəbul oluna bilər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
