Seyid Camal Əzimbəyli: “Xüsusən də iqtisadi sahədə əlaqələrin daha da genişlənməsinə bunun müsbət təsir edəcəyi qənaətindəyəm”
“Azərbaycanın D-8 təşkilatına daimi üzv olmasını arzu edirik”. Xəbər verildiyi kimi, bunu D-8 ölkələri XİN rəhbərlərinin İstanbulda keçirilən görüşündə iştirak edən Pakistan İslam Respublikasının xarici işlər naziri Xoca Məhəmməd mətbuata açıqlamasında deyib: “Niyə olmasın? Azərbaycan bizə qardaş ölkədir. Təkcə bizə yox, təşkilata üzv ölkələrin hamısına qardaşdır. Siz bu təşkilatın müşahidəçi qismində üzvü olan ölkəsiniz. Tamhüquqlu üzvlük niyə olmasın? Həm bu zirvə toplantısında, həm də gələcək iclaslarda Azərbaycanın üzvlük məsələsinin gündəmə gələcəyinə inanıram”.
Məlumat üçün qeyd edək ki, D-8-in yaranması ideyası İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının 1996-cı il oktyabrın 22-də İstanbulda keçirilmiş toplantısı çərçivəsində meydana çıxıb. Təşəbbüsçüsü Türkiyənin o dönəmdəki baş naziri Nəcməddin Ərbakan olub və 1997-ci il iyunun 15-də İnkişaf Əməkdaşlıq Konfransı ilə qurulub. D-8 Türkiyə, İran, Pakistan, Malayziya, Banqladeş, İndoneziya, Misir və Nigeriyadan ibarətdir. Təşkilat ötən dövrdə böyük inkişaf yolu keçib. Hazırda təşkilat Zirvə, Şura və Komissiyalardan ibarət 3 əsas rəhbər struktur tərəfindən idarə olunur. Bu il iyulun 15-də D-8 İstanbulda 20 illiyini qeyd edib.
Onu da qeyd edək ki, D-8 dünyanın təxminən 15 faizini təşkil edən, gənc əhaliyə malik, zəngin təbii və bəşəri sərvətlərə sahib ölkələrdir. D-8 ölkələrinin xarici dünya ilə ticarəti təxminən 1,5 milyard dollardır. Türkiyə təşkilata ikinci dəfədir dövri sədrlik edir. Türkiyə xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu dövri sədrliyi Pakistandan təhvil alıb və görüləcək işlər barədə məlumat verib: “Daimi inkişaf məzmunlu mövzulara əhəmiyyət veririk. Xüsusilə enerji bu mövzuların başında gəlir. Ölkələrimiz arasında enerji ticarətini inkişaf etdirə bilərik”.
Ümumilikdə, Azərbaycan D-8-ə üzv olsa, nə əldə edəcək?
Məsələyə münasibət bildirən şərqşünas Seyid Camal Əzimbəyli buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “Əvvəla onu qeyd edim ki, Pakistanın dövlət siyasətində, birmənalı olaraq, hər zaman Azərbaycana açıq dəstək olub. Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan ikinci dövlət Pakistan olub. Qarabağda Ermənistanın işğalçılıq siyasəti başlayandan Pakistan, birmənalı olaraq, bunu pisləyib və işğalçı ölkə ilə heç bir diplomatik əlaqələrə malik deyil. Pakistanda kimin prezident olmağından asılı olmayaraq, bu dövlət hər zaman Azərbaycanı dəstəkləyib. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləməklə yanaşı, hər baxımdan bizə yardım edilməsi ilə bağlı İslam ölkələrinə çağırış edib. Ona görə də Pakistan rəsmisinin Azərbaycanın D-8-ə üzv olması ilə bağlı təklifi qardaşlıq münasibətinin göstəricisidir. Azərbaycan D-8-ə qoşulsa nə əldə edəcək? Birinci növbədə bu, həmin ölkələrlə əlaqələrin daha da genişlənməsinə müsbət təsir göstərəcək. Düzdür, Azərbaycan D-8-də təmsil olunan ölkələrin hamısı ilə ikitərəfli münasibətlərə malikdir. Eyni zamanda, həmin dövlətlərlə müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq var. Ancaq Azərbaycan təşkilata daxil olsa, o zaman bu əlaqələr daha da inkişaf edəcək. Xüsusən də iqtisadi sahədə əlaqələrin daha da genişlənməsinə bunun müsbət təsir edəcəyi qənaətindəyəm. Müşahidələr göstərir ki, enerji sahəsində əməkdaşlıq D-8-də təmsil olunan dövlətlər üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Ancaq bir şeyi də xüsusi olaraq vurğulamaq istəyirəm ki, Dağlıq Qarabağ məsələsində bütöv müsəlman birliyinin Azərbaycana yetərli dəstək verdiyini demək çətindir. Çünki elə İslam ölkələri var ki, Ermənistanla yaxşı əlaqələrə malikdirlər və Dağlıq Qarabağ faktoru o qədər də nəzərə alınmır. Onların içində D-8-də təmsil olunan dövlətlər də var. Hesab edirəm ki, Azərbaycan bu istiqamətdə də çalışmalıdır. Yəni sözügedən məsələ ilə bağlı bir sıra görüləsi işlər var. Bəzi müsəlman dövlətlərinin üzərinə bununla bağlı məsuliyyət düşür”.
Vidadi ORDAHALLI
