Yaxın Şərqdə hadisələrin inkişaf axarı burada növbəti və daha dəhşətli qanlı savaşın başlanmasının an məsələsi olduğunu göstərir. Özü də budəfəki savaşda ölkəmizin əsas müttəfiqi olan Türkiyə, eləcə də İranın daha yaxından iştirakı gözlənir. Digər tərəfdən, bu prosesdə ABŞ, Rusiya kimi böyük güclər də yer alacaq. Söhbət İraqın şimalında gözləinlən dəhşətli hərbi əməliyyatlardan gedir.
Real vəziyyət göstərir ki, rəsmi Bağdad İraqın parçalanmasına yol verməmək üçün artıq kürd separatçılarına qarşı qəti şəkildə hərəkətə keçməyə hazırlaşır. Hətta İraq məhkəməsi İraq Kürdüstanında müstəqillik referendumunu təşkil edənlərin həbsi barədə order verib. İraq Ali Məhkəmə Şurasının açıqlamasında bununla bağlı deyilir: “Məhkəmə Şimali İraq Kürd Muxtariyyətində referendumu təşkil edən komissiya rəhbərləri və üzvlərinin həbsi barədə qərar qəbul edib”.
Xatırladaq ki, sentyabrın 25-də Şimali İraq Kürd Muxtariyyətində referendum keçirilib. Referendumun nəticələrini heç bir dövlət və beynəlxalq təşkilat tanımayıb. Amma kürd rəhbərliyi müstəqillik niyyətlərindən vaz keçməyəcəklərini bildirir. Elə bu səbəbdən məsələnin güc yolu ilə çözülməsi qaçılmaz sayılır. Son məlumatlara görə, İraq ordusu Şimali İraq Kürd Muxtariyyətinin nəzarəti altında olan Dayrabun və Bacid bölgələrində əməliyyata hazırlaşır. Haviceyi İŞİD-dən təmizləyən 50 minlik İraq ordusu Ərbilin nəzarətindəki Mosul, Kərkük, Diyala, Dayrabun və Bacidə yönəlib. Burada idarəçilik və əsas fəaliyyət obyektlərinin mərkəzi hökumətin nəzarətinə keçməsi şərt kimi qoyulub. Məsələ ilə bağlı İraq mərkəzi hökumətinin ultimatumunda sərhəd-keçid məntəqələri, neft yataqları və hava limanlarının təhvil verilməsi yer alıb. Habur sərhəd keçid məntəqəsini əvəz edəcək Ovaköy mövzusunda Türkiyə və İraq arasında razılaşma əldə edilib. Bu, Kürd Muxtariyyətinin, belə demək olarsa, iqtisadi güc damarının kəsilməsi anlamına gəlir.
Kürdlər də mümkün toqquşmalara hazırlaşır. Artıq 130 minlik kürd yaraqlısı ilə İraq ordusunun qarşı-qarşıya gəlməsi an məsələsidir. Bölgədə 50 min nəfərlik qüvvə ilə əməliyyatlara davam edən İraqın buraya daha 70 minlik güc göndərəcəyi bildirilir. Mərkəzi hökumətin ordusu ümumilikdə 220 min nəfərdən ibarətdir. Mosul, Kərkük və Diyalada 1500-dən çox yaşayış məntəqəsinə nəzarət edən kürd yaraqlıları eyni zamanda ölkənin ən əhəmiyyətli neft yataqlarını əlində saxlayır. Kürd muxtariyyətinin Təhlükəsizlik Agentliyi İraq ordusunun Kərkük vilayətində əməliyyat keçirmək üçün hazırlaşdığını açıqlayıb. Təhlükəsizlik Agentliyinin hesabatında deyilir: “İraq gücləri, “Haşdi Şabi” və federal polis qüvvələrinin Kərkükün cənub və qərbi, həmçinin Mosulun şimalından hücuma keçəcəyinə dair mesajlar alırıq”. Kürd Muxtariyyətinin başçısı Məsud Bərzaninin baş müşaviri Həmin Havrami bildirir ki, hər hansı silahlı qarşıdurmaya görə İraqın baş naziri Heydər əl-Abadi məsuliyyət daşıyacaq. Məlumata görə, Bərzani də peşmərgə qüvvələrinə “Döyüşə hazır olun!” təlimatı verib. Hərbi əməliyyatların gedişində Türkiyə və İranın İraqa hərtərəfli dəstək verməsi gözlənir. Artıq İraq hökumətinin çağrışı ilə Türkiyə və İran Şimali İraq Kürdüstan Muxtariyyəti ilə ticarəti dayandırıb. Bundan başqa, Ankara İraq-Türkiyə sərhədindəki Habur sərhəd qapısına çox sayda zirehli avtomobil və piyadadaşıyanlar, həmçinin tanklar göndərib. Tanklar sərhəd bölgəsində təhlükəsizliyi gücləndirmək və hərbi dəstələrə yardım məqsədilə sərhəd xəttinə yeridilib. İraq Türkman Cəbhəsinin lideri Erşad Salihi bildirir ki, Şimali İraqda baş vernələr təkcə İraqı deyil, bütün bölgəni qanlı müharibəyə sürükləyəcək. Salihi Türkiyənin bu istiqamətdə təcili addım atmalı olduğunu vurğulayıb. O əlavə edib ki, Bərzani belə davam edərsə, bölgədə böyük müharibə başlayacaq: “Bu müharibədə kürdlər heç bir qazanc əldə etməyəcək, hətta ən çox zərəri onlar görəcək. Digər millətlər də zərər görəcək. İraq iqtisadiyyatı ciddi itkilər verəcək. Bölgədə ciddi gərginlik olacaq, min kilometrlərlə məsafədən raketlər atılacaq. Bu bölgədə maraqları olanlar əvvəlcə “Əl-Qaidə“ni gətirərək məzhəb qarşıdurması yaratdılar, sonra da İŞİD-i. İndi kimlərinsə əmri ilə İŞİD bölgədən çıxır. Üçüncü mərhələdə İraqın ərazi bütövlüyü hədəf olacaq. Bu baş verənlərdən heç kim sağ çıxmayacaq. Kürdlər də bölünəcək. Bir qismi Türkiyənin, bir qismi İranın, bir qismi də İraqın yanında yer alacaq. Şiələr də bölünür. Sünnilərin xəritədəki yeri belə təhlükədədir. Türkmanlar da çox zərər görəcək. Baş verənlərdən yalnız məxfi xidmətlər qazanc götürəcək. Lakin hər kəs zərər görəcək”. Beləliklə, real vəziyyət bölgədə çox təhlükəli bir durumun yarandığını göstərir.
Tahir TAĞIYEV
