Yeganə Hacıyeva: “ABŞ-ın əsas məqsədi BMT-nin maliyyələşməsində Vaşinqtonun yükünü azaltmaqdır”
ABŞ prezidenti Donald Tramp BMT-də “cəsarətli islahatlar”a çağıraraq, bunun təşkilatın sülh naminə daha effektiv qüvvəyə çevrilməsinə xidmət edəcəyini bildirib. ABŞ lideri səkkiz ay bundan əvvəl hakimiyyətə gəldikdən sonra ilk dəfə olaraq BMT-ni ziyarət edərək təşkilatda islahatların aparılmasına dair iclasda iştirak edib. O deyib ki, 193 üzvü olan BMT-də mövcud bürokratiya təşkilatın öz işini lazımi şəkildə aparmasına mane olur.
“Biz BMT-nin bütün dünyada insanların etibarını yenidən qazanmasını istəyirik. Buna nail olmaq üçün BMT idarəçiliyin bütün səviyyələrində hesabatlılığı dəstəkləməli, informatorları müdafiə etməli və əsas diqqəti prosesin özü deyil, nəticələrə yönəltməlidir”, Tramp bildirib.
ABŞ prezidenti BMT-ni bürokratiya və qeyri-mükəmməl idarəçiliyiə görə tənqid edərək, islahatların aparılmasına və bununla təşkilatın bütün dünyada sülhün təmin edilməsində daha güclü qüvvəyə çevrilməsinə çağırıb.
O, eyni zamanda, BMT-nin baş katibi Antonio Quterreşin təşkilatın sülhün, inkişafın və təhlükəsizliyin təmin edilməsində daha effektiv funksiya göstərməsinə nail olmaq məqsədilə səylərinə yüksək qiymət verib.
ABŞ prezidenti Quterreşin islahat səylərinə dəstək məqsədilə Birləşmiş Ştatların 10 maddədən ibarət deklarasiyasının imzalanması mərasiminə dəvət olunmuş 120-dən çox ölkənin liderləri və nümayəndələrinin qarşısında nitq söyləyib.
Antonio Quterreş isə deyib ki, BMT daha çevik, effektiv və təsirli fəaliyyət göstərməlidir.
BMT təklif olunan islahatlara getsə, Dağlıq Qarabağla bağlı qəbul edilən 4 qətnamənin icrası sürətlənə bilərmi?
Politoloq Yeganə Hacıyeva qəzetimizə bildirdi ki, BMT-nin hökumətlərarası münasibətlərin tənzimlənməsində mühüm rolu var: “Dünyada bəlkə də ikinci belə nüfuzlu təşkilat yoxdur. Ancaq bu nüfuz dairəsi çərçivəsində problemlərin həllindəki effektivlik sual doğurur. Bu baxımdan da təklif olunan yeniliyi zəruri sayıram. Ancaq hesab etmirəm ki, bu yenilik BMT-nin fəaliyyətindəki dinamikanı tam sürətləndirmiş olacaq. Çünki çoxdan bəri diplomatlar klubu kimi tanınan qurumu ətalətdən çıxarmaq üçün yalnız yeni deklarasiyanın qəbulu kifayət etmir. Çünki elə konfliktlər var ki, onların həlli prosesi artıq gecikdirilib. Yəni bu məsələlərə BMT kimi qurumun vaxtında müdaxiləsi lazım idi. Dağlıq Qarabağla bağlı nümunə göz qabağındadır. BMT-nin ən mühüm qurumunun qəbul etdiyi sənəd işğalçı tərəfindən qəbul edilmir. Təkcə bu fakt deyil və eyni misalı başqa konfliktlərlə də bağlı çəkə bilərik. Məsələn, Krımla bağlı BMT-nin qərarına məhəl qoyulmur. İslahatlar konkret olaraq qəbul edilmiş qətnamələrin sürətlənməsinə yönəlmiş olsaydı, buradan nəsə ummağa dəyərdi. ABŞ-ın yeni administrasiyasının təklif etdiyi dəyişikliyin forması o qədər də mükəmməl deyil. Yəni hər hansı yenilik əvvəl alt komitələrdə dövlətlərlə müzakirə edilərək onların dəstəyini almaq lazımdır. ABŞ isə işə yuxarıdan aşağıya başlayıb. Şəxsən biz Azərbaycan olaraq bu sənədin müzakirəsində iştirak etməmişik. Artıq bu sənədin qəbul edilməsindən dünyanın böyük oyunçuları olan Rusiya və Çin imtina edib. Deklarasiya qəbul edilsə belə, BMT tərəfindən qəbul edilən qətnamələrin həyata keçirilməsinə dair heç bir bəndin olmaması bizim istəyimizi reallaşdıra bilməyəcək. ABŞ-ın əsas məqsədi BMT-nin maliyyələşməsində Vaşinqtonun yükünü azaltmaqdır. Yəni bu məsələyə yanaşmada da Tramp siyasətçidən çox, biznesmen kimi mövqe ortaya qoyub”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
