ABŞ və Türkiyə arasında gedərək gərginləşən münasibətlər Yaxın Şərqdə hadisələrin geosiyasi axarına da ciddi təsir etməyə başlayıb. Proseslər göstərir ki, ABŞ-ın Türkiyə əleyhinə olan qüvvələrə verdiyi hərbi dəstək indi bölgədə Ankara-Moskva-Tehran üçbucağından ibarət yeni ittifaqı daha da möhkəmləndirir. Özü də hər üç dövlət gedərək bu ittifaqa daha çox ehtiyac duymağa başlayır.
Belə ki, ABŞ İrana qarşı addımlarını gedərək sərtləşdirir və ərəb ölkələri ilə ona qarşı hərbi koalisiya yaradır. Bu durumda İranın onu dəstəkləyən ölkələrə ehtiyacı artır. İndiki geosiyasi şəraitdə İran məhz Türkiyə və Rusiya ilə yaxınlaşmağa daha çox üstünlük verir. Eyni zamanda Rusiya da bölgədə mövqelərini möhkəmləndirmək üçün Türkiyə və İranla işbirliyinə daha çox meyl edir. Ankara isə bu ittifaqa daha çox ABŞ-ın ona qarşı tutduğu xəyanətkar mövqe nəticəsində qoşulmalı olub. Çünki Ankaranın bütün etirazlarına baxmayaraq, ABŞ Türkiyənin əleyhinə olan qüvvələri, ilk növbədə də kürd separatçılarını ən müasir silahlarla təchiz etməyə davam edir.
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Türkiyənin ABŞ-dakı səfiri Sərdar Kılıç Vaşinqtonu Suriya kürdlərinə silah tədarük etmək qərarına görə yenidən sərt tənqid edib. Amerika-Türkiyə münasibətləri üzrə konfransda çıxışı zamanı o qeyd edib: "Siz bir terror təşkilatını digər terror təşkilatına qarşı mübarizədə istifadə edə bilməzsiniz və etməməlisiniz. Xüsusilə də sizin tərəfdaşınız deyəndə ki, bu, terror təşkilatıdır". Kılıç ABŞ-ın Rakkada əməliyyatın aparılması üçün Suriya kürdlərinə alternativ tapa bilməməsinə dair iddialarını da başa düşmədiyini qeyd edib. Türkiyə səfiri bu məsələdə Türkiyə və artıq İŞİD-ə qarşı uğurlu əməliyyatlar aparmış "Azad Suriya Ordusu"nun olduğunu xatırladıb.
Amma iradlara baxmayaraq, məlum olub ki, gələn ay ABŞ terrorçu PKK-nın Suriyadakı YPG və PYD adlı qollarına çoxlu sayda tank, zirehli texnika və başqa ağır silahlar, digər hərbi avadanlıq ötürəcək. Türkiyənin "Haber 7" kanalı bildirir ki, Pentaqon terrorçulara gecəgörmə cihazları, lazer sistemi, iri çaplı silahlar, Hava Hücumundan Müdafiə Sistemi, zirehli texnika və müxtəlif sursatlar ötürür. Qruplaşmalara hələlik tank və zirehli nəqliyyat vasitəsi verilməyib. Qeyd olunur ki, ABŞ uzun müddətdir terror qruplaşmasının qollarına bahalı və müasir silah-sursat tədarük edir. Maraqlıdır ki, Pentaqonun 2014-cü ildən bu günədək terrorçulara göndərdiyi silah-sursatın qeydiyyatı aparılmır. Terrorçu qruplaşmanın Suriyadakı qollarına verilən silahları ingilis dilini bilən 4 nəfər qeydiyyat aparmadan təhvil alır.
"Yeni Şəfəq" qəzeti də ABŞ-ın bölgədəki siyasətinin artıq sox təhlükəli məcraya yönəldiyini yazır. Qeyd olunur ki, artıq ABŞ-PYD ittifaqı tərəfindən Rakka Şurası adı altında "işğal şurası" yaradılıb. Bura daxil olan 97 nəfərlik siyahıda Almaniya, İngiltərə, Küveyt və ABŞ vətəndaşları yer alıb. Rakkanın İŞİD-dən azad edilməsindən sonra siyasi və hərbi idarəçiliyi formalaşdıracaq şəxslər PKK-nın əsas qərargahı olan Qəndil tərəfindən müəyyənləşdirilib. Ötən ay isə Rakkaya bağlı Ayn İsa qəsəbəsində amerikalı səlahiyyətlilərin də qatıldığı toplantıda siyahının son şəkli hazırlanıb. ABŞ-PYD ittifaqı tərəfindən yaradılan Şurada Rakkada qeydiyyatda olan heç kim yoxdur. Siyahıda Suriya rejiminə bağlı 9 şəxs var.
Daha əvvəl Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan xəbərdarlıq edib ki, ərəb şəhəri olan Rakkanın İŞİD-dən təmizlənməsində kürd döyüşçülər, yəni YPG gücləri iştirak etməməlidir. Ərdoğanın sözlərinə görə, Rakkanın İŞİD-dən azad edilməsində YPG-dən istifadə etmək kürdlərlə yerli xalq olan ərəbləri bir-birilə vuruşdurmaq deməkdir. Amma ABŞ bunları nəzərə almır və belə vəziyyətdə Türkiyənin bölgədə Rusiya, İran kimi ölkələrlə işbirliyini möhkəmləndirməkdən başqa seçimi qalmır. Bundan əlavə, Ankara bölgədə kürd qruplaşmalarına qarşı da hərbi müstəvidə müvafiq addımlar atmağa hazırlaşır. Ümumiyyətlə, proseslər göstərir ki, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyip Ərdoğanın Vaşinqtona səfərindən sonra Türkiyə ordusu hərəkətə keçib. Çünki ABŞ-da Ərdoğan-Tramp görüşündə ABŞ-ın YPG-yə dəstəyi dayandırması ilə bağlı razılıq əldə olunmadı. Türkiyə prezidenti isə hər hansı hücuma sərt qarşılıq verəcəklərini açıqladı. Daha sonra Türkiyə Silahlı Qüvvələri hərəkətə keçərək Suriya və İraq sərhədinə qoşun və zirehli texnika yeritdi. Hərbi mənbələr Türkiyənin hər an müharibəyə başlaya biləcəyini düşünür. Türkiyənin "Karar" qəzetinin əldə etdiyi məlumata görə, 7 min türk xüsusi təyinatlısı Suriya sərhədində hücuma keçmək üçün hazır vəziyyətdədir. Ankara bildirir ki, təhlükə yaranacağı halda, ABŞ-ın kürdləri müdafiə etməsinə baxmayaraq, onlar zərbə endirəcək. ABŞ isə bütün bunlar fonunda siyasətini dəyişmir. Bu halda ekspertlər hesab edir ki, Ankaranın Moskva və Tehranla münasibətlərini dərinləşdirməsi təbii qarşılanmalıdır.
Tahir TAĞIYEV