Son günlər cəbhədə gərginləşən vəziyyətin nəyə gətirib çıxaracağı xüsusi diqqət mərkəzində yer alır və bu xüsusda müxtəlif maraqlı fikirlər səslənir. Belə hesab edilir ki, indiki vəziyyətdə hansısa dəyişiklik olmasa, hərbi əməliyyatların geniş miqyasda bərpası da qaçılmaz olacaq. Özü də bütün bunlara görə məsuliyyət cəbhədə atəşkəsi pozan, təxribatlar törədən Ermənistanın üzərinə düşəcək.
Qeyd edək ki, aldığı böyük itkilərə rəğmən, erməni tərəfi təxribatlarından da əl çəkmir. Bunun nəticəsidir ki, təkcə bu ilin fevral ayında erməni silahlı bölmələri atəşkəs rejimini 1266 dəfə pozub. Düşmən cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində iriçaplı pulemyotlardan, qumbaraatanlardan, 60, 82 və 120 millimetrlik minaatanlardan, 122 millimetrlik haubitsalardan, snayper tüfənglərindən və D-44 topundan Azərbaycan ordusunun mövqelərini atəşə tutub. Fevralda erməni silahlı bölmələri Silahlı Qüvvələrimizin Qazax, Tərtər, Tovuz, Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl, Goranboy, Gədəbəy, Xocavənd, Göygöl rayonlarında yerləşən mövqelərini atəşə tutub. Düzdür, düşmən hər dəfə də layiqli cavabını alıb. Amma görünür, bütün bunlardan lazımi nəticələr də çıxarılmayıb. Elə bu səbəbdən erməni tərəfinin mövqeyi üzündən müharibənin yenidən alovlanması da qaçılmaz sayılır. Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərən "Jane's Intelligence" analitik mərkəzinin Dağlıq Qarabağda erməni hücumu nəticəsində başlanan gərginliklə bağlı hazırladığı araşdırmada da vurğulanır ki, Qarabağda müharibə qaçılmaz görünür və Azərbaycan öz ərazilərini azad edəcək.
Mərkəz qeyd edir ki, Azərbaycanın taktikası Ermənistan üçün sürpriz olacaq: "Ermənistan indiyə qədər müdafiə və diplomatik taktikasını gücləndirə bilmədi".
Ermənistanın bu məsələdə Rusiyaya güvənməsinə gəlincə, hesab olunur ki, Bakının taktiki gedişləri artıq fərqli vəziyyət yaradıb və Moskva yeni hərbi əməliyyatlar zamanı İrəvana hansısa yardım göstərməyəcək. Bunu "Yeni Rusiya" ictimai-siyasi hərəkatının lideri Nikita İsayev də təsdiq edir. O vurğulayıb ki, közərən münaqişə Rusiya üçün önəmli məsələdir: "Bu gün Rusiya ilə Azərbaycan arasındakı əlaqələr 25 illik əməkdaşlığımız ərzində ən yüksək səviyyəyə çatıb. Qarşılıqlı əməkdaşlıq etmək üçün müxtəlif formatlar tapmışıq". Moskva indi Ermənistan üzündən gedərək onun üçün daha vacib tərəfdaşa çevrilən Azərbaycanla münasibətləri qətiyyən pozmaq istəmir.
Rusiyalı politoloq Andrey Yepifantsev isə bildirir ki, əslində, təmas xəttindəki gərginlik gözlənilən idi və daim təkrar olunması ehtimalı böyükdür: "Beynəlxalq icmtimaiyyət bir tərəfdən bu münaqişəyə cəlb olunmaq istəmir, digər tərəfdən isə ona lazımi diqqət ayırmır. Belə bir vəziyyətdə müharibə ehtimalı daha da artır". Bununla yanaşı, politoloq bildirib ki, 2016-cı ilin aprel müharibəsindən bəri tammiqyaslı müharibə ehtimalı artıb. Digər tərəfdən Qarabağ cəbhəsində vəziyyətin gərginləşməsi Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyanın Brüsselə səfəri ilə eyni vaxta təsadüf edib. Yepifantsevin fikrincə, Moskvanın Ermənistan-Avropa İttifaqı əlaqələrinə münasibəti İrəvanın bu münasibətlərdə nə dərəcədə dərinə getməsindən asılı olacaq: "Əlbəttə, Moskva hirslənsə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə münasibətini dəyişə bilər. Ermənistan özünün xarici siyasətini dəyişərək Rusiyadan uzaqlaşsa, Moskva da öz mövqeyini dəyişərək daha çox Azərbaycanyönlü mövqe tuta bilər. Məsələn, Azərbaycana başqa keyfiyyətdə olan silahlar sata, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri kimi mövqeyini sərtləşdirə bilər. Məsələn, Ermənistanın yadına Dağlıq Qarabağa dair BMT-nin dörd məlum qətnaməsini salar". Bu arada qeyd edək ki, İrəvan elə Moskvanı hirsləndirən addımlar atır. Erməni təhlilçilər də bildirir ki, Sarkisyanın Brüsselə səfəri fonunda Ermənistanın xarici siyasətində dəyişikliklər gözlənir. Çünki Ermənistan Rusiya ilə əməkdaşlıqdan ciddi iqtisadi xeyir götürmür və Avrasiya İqtisadi İttifaqına üzv olduqdan sonra iqtisadiyyatı daha da geriləyib. Bu vəziyyətdə Ermənistan ümid yeri kimi üzünü yenidən Qərbə tutur və belə durum heç də Kremlin xoşuna gəlmir. Erməni politoloq Sergey Minasyan da bildirir ki, Ermənistan Moskvanın hansı təsir alətlərinə malik olduğunu çox yaxşı bilir. Ekspert əlavə edib ki, Ermənistan Brüssellə münasibətlərini artıq Moskva ilə çoxdan müzakirə edib. Amma indiki durumda Ermənistanın müzakirələrdə müəyyən olunan sərhədləri keçməsi Kremlin də bu ölkəyə qarşı siyasətini yenidən nəzərdən keçirməsini şərtləndirir. Bu hal, istər-istəməz, Qarabağ münaqişəsinin gedişinə də öz təsirini göstərəcək. Bu arada Sarkisyan rejiminə əsas müxalif qüvvələrdən biri sayılan "Erməni Milli Konqresi" də hakimiyyətdən Dağlıq Qarabağ münaqişəsini həll etməyi tələb edir. Qurum "Erməni Milli Konqresi"nin lideri Levon Ter-Petrosyanın münaqişənin həlli ilə bağlı tezislərinin həyata keçməsini vacib sayır. Qeyd edək ki, Ermənistanın birinci prezidenti Levon Ter-Petrosyan bildirir ki, Qarabağ münaqişəsi Ermənistanın inkişafına əsas əngəldir. O, ərazilərin təcili qaytarılması və münaqişənin həll olunması tezisini irəli sürüb. Onun fikrincə, daha sonra hər şey Ermənistan üçün daha pis nəticə verə bilər.
Tahir TAĞIYEV