Qulu İsmayılov: "Bu amili Türkiyə mütləq nəzərə almalıdır"
"Azərbaycan və Türkiyənin birgə enerji layihələri dünya üçün böyük əhəmiyyət daşıyır". Bunu Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev İstanbulda keçirilən 23-cü Dünya Enerji Konqresində çıxışı zamanı deyib.
Dövlət başçısı qeyd edib: "Dünya Enerji Konqresinin Türkiyədə keçirilməsi çox əlamətdar hadisədir, Türkiyənin dünya enerji siyasətindəki rolunu göstərir. Bu rol getdikcə artır". Prezident daha sonra bildirib ki, biz bir çox önəmli enerji layihələrimizi Türkiyə ilə bərabər icra edirik. Dövlət başçısı qeyd edib ki, Azərbaycan dünya bazarlarına çıxışı olmayan ölkələrdən biridir, buna görə də mütləq boru xətləri çəkilməli idi: "Bu gün bizim xam nefti dünya bazarlarına çıxarmaq üçün üç boru xəttimiz var: ikisi Qara dənizə, biri Aralıq dənizinə, Ceyhan limanına bizim neftimizi gətirir. Biz tarixdə ilk dəfə olaraq Xəzər dənizini Aralıq dənizi ilə bağladıq və bu gün Azərbaycan nefti həm Türkiyəyə ixrac edilir, həm də Türkiyə üzərindən dünya bazarlarına ixrac olunur. Bu bizə çox böyük xeyir gətirir və Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru xəttinin 2006-cı ildə əziz qardaşım, cənab Prezident Ərdoğanla birlikdə açılışını etdiyimiz andan bu günə qədər keçən 10 il ərzində Türkiyə və Azərbaycan arasındakı enerji və digər sahələrdə əlaqələr daha da möhkəm oldu. 2007-ci ildən sonra isə Azərbaycan tarixdə ilk dəfə olaraq təbii qazı ixrac etməyə başlamışdır, Bakını Ərzurumla birləşdirən boru xətti çəkildi və beləliklə, biz Türkiyəyə təbii qazın ixracatına başlamışıq".
İlham Əliyev bildirib ki, bu gün dünya enerji və enerji təhlükəsizliyi məsələlərini müzakirə edəndə Türkiyə və Azərbaycanı nəzərə almamaq mümkün deyil: "Çünki artıq bizdə həm təbii ehtiyatlar, böyük coğrafiya, həm də şaxələndirilmiş nəqliyyat infrastrukturu var. Biz bunu yaratmışıq və bütün ölkələrlə bərabərhüquqlu, qarşılıqlı mənfəət, maraqlar əsasında öz işimizi qururuq".
Azərbaycanın Türkiyə ilə enerji sahəsindəki sıx əməkdaşlığı region üçün nə vəd edir?
İqtisadçı Qulu İsmayılov qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, bu əməkdaşlıq həm ölkələrin özü, həm də region üçün əhəmiyyətlidir: "Region deyəndə, təbii ki, biz qonşu ölkələri nəzərdə tuturuq. Bizim coğrafiyaya yaxın ölkələrin bəziləri enerji istehsalçısıdır. Ermənistan bu layihələrdən birmənalı kənarda qalıb. Təbiidir ki, bunun başlıca səbəbi yürütdükləri siyasətdir. Gürcüstan bu əməkdaşlığın genişlənməsindən fayda götürür. Çünki ondan tranzit ölkə kimi istifadə edilir. Orta Asiya ölkələri üçün də bu əməkdaşlığın böyük önəmi var. Çünki onlar da maneəsiz öz ehtiyatlarını Azərbaycan üzərindən Türkiyəyə nəql edə biləcək.
Rusiya isə bu əməkdaşlıqdan bir qədər narahatdır. Çünki özü daha çox enerji daşıyıcısını Türkiyəyə nəql etmək istəyir.
Bir faktoru nəzərə almaq lazımdır ki, Rusiya qazının qiyməti Azərbaycan qazının həm regiondakı, həm də xarici bazarlardakı qiymətinin formalaşmasına ciddi təsir edən amillərdən biridir. Rusiyanı Qərb zaman-zaman dempinq siyasəti yürütməkdə, qazdan bir siyasi alət kimi istifadədə günahlandırır. Bunun bariz nümunəsi kimi Karnegi Fondunun son araşdırmasını göstərmək olar. "Qazprom" şirkəti 2016-cı ildə ABŞ-ın Avropa bazarına maye qaz ixracını əngəlləmək üçün artıq özünün boru kəməri ilə satdığı qazın qiymətini Qərbi Avropa ölkələri üçün kəskin ucuzlaşdırıb. Məsələn, cari ilin avqustunda Almaniyada qazın hər 1000 kubmetrini 150 dollardan satıb. Yəni Rusiya bazarlar uğrunda mübarizədə özünün imkanlarını nəzərə alsaq, bəzən müəyyən zaman çərçivəsində hətta maya dəyərindən aşağı qaz satmağa gedir.
Hesab edirəm ki, bu amili Türkiyə mütləq nəzərə almalıdır. Çünki Rusiyanın şərtləri daimi olmaya da bilər".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
