"Müxalifətin elə çəkici ideologiyası da yoxdur ki, cəmiyyəti mitinqlərə cəlb edə bilsin"
Ötən həftə Milli Şura adlanan qurum və Müsavat Partiyası ayrı-ayrı vaxtlarda aksiyalar keçirdilər. Sentyabrın 26-da Konstitusiyaya əlavə və dəyişikliklər məqsədilə keçiriləcək referenduma etiraz əlaməti olaraq təşkil edilən mitinqlər bir daha Azərbaycan cəmiyyətinin radikal müxalifəti dəstəkləmədiyini təsdiqləmiş oldu. Hər halda, Əli Kərimlinin mitinqdən əvvəl aksiyada on minlərlə insanın iştirak edəcəyi barədə açıqlamasından fərqli olaraq, Milli Şuranın 11 sentyabr tədbirində məhdud sayda şəxsin iştirakı deyilənləri təsdiqləyir.
Milli Şuranın 11 sentyabr aksiyası bir neçə vacib məqamla yadda qaldı. İlk növbədə 11 sentyabr mitinqi radikalların perspektivinin olmadığını bir daha açıq şəkildə ortaya qoymuş oldu. Mitinq təşkilatçılarının aksiyanın keçirildiyi "Məhsul" stadionunu belə doldura bilməməsi onların hansı sosial bazaya malik olduğunun göstəricisi idi. Aksiyada iştirak edənlərin bir qisminin kütləvi informasiya vasitələrinin nümayəndələri, eyni zamanda təhlükəsizliyi təmin edən polis əməkdaşları olduğunu nəzərə alsaq, belə qənaətə gəlmək olar ki, mitinq təşkilatçıları ətrafına cəmi bir neçə min adam toplaya bilib. O cümlədən Müsavat Partiyasının mitinqi də uğursuz keçdi. Keçirilən "etiraz mitinqləri" müxalifətin növbəti fiaskosuna çevrilib. Müxalifətçilərin iddialarının tam əksinə olaraq, polis insanlara aksiyaya qatılmağa əsla mane olmayıb. Mitinqə yollananlar yalnız meydanın qarşısında metalaxtaran turniketlərdə kiçik yoxlamalardan sonra buraxılır.
Görünən odur ki, müxalifətin bütün səylərinə rəğmən, mitinqlərdə kütləvilik təmin olunmayıb. Maraqlıdır, müxalifətin referendumla bağlı mitinqlərində kütləvilik niyə alınmır? Məsələyə münasibət bildirən İctimai Problemlərin Tədqiqi Assosiasiyasının rəhbəri Məhərrəm Zülfüqarlının sözlərinə görə, proses təbii deyil: "Təbii olmadığı üçün də mitinq alınmır. Ən başlıcası, cəmiyyətdə müxalifətə inam yoxdur. İnam olmadığına görə də müxalifət keçirdiyi mitinqlərdə kütləviliyi təmin edə bilmir. Səksən-doxsanıncı illərdə mitinqlər ona görə kütləvi keçirdi ki, cəmiyyət özü mitinqlərə üz tuturdu. Kimsə onları mitinqə getməyə məcbur etmirdi. İndi isə cəmiyyətin müxalifətə həmin inamı yoxdur. Keçirilən mitinqlər hansısa ciddi siyasi ideologiyaya söykənmir. Müxalifətin elə çəkici ideologiyası da yoxdur ki, cəmiyyəti mitinqlərə cəlb edə bilsin. Bundan başqa, müxalifət daxilində də ciddi ziddiyyətlər, problemlər var. Bir-birini həzm edə bilmirlər və nəticədə müxalif düşərgədə parçalanma hökm sürür. Bu və digər səbəblər üzündən mitinqlərdə kütləvilik təmin olunmur və müxalifət iflasa uğrayır. Əsas səbəb bununla bağlıdır".
Vidadi ORDAHALLI