Ölkəsində heç bir nüfuz və dayağa malik olmayan Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyana daxili təzyiqlərin də artması müşahidə olunur. Elə bunun nəticəsidir ki, bu günlərdə Ermənistan parlamentində hökuməti və müxalifəti təmsil edən bir sıra siyasi qüvvələr ölkədə seçkilərin təşkili və keçirilməsi üzrə saziş imzalayıb.
Sazişə müxalifətin bütün tələbləri, o cümlədən seçkilərdə iştirak edən seçicilərin siyahısının dərc olunması, eləcə də səslərin sayılması prosesinin videoya çəkilməsi daxildir. Saziş Ermənistan parlamentindəki beş fraksiyanın nümayəndələri tərəfindən imzalanıb. Amma müxalif qüvvələr təkcə bunlarla kifayətlənmir və prezident, parlament seçkilərinin vaxtından əvvəl keçrilməsini tələb edir. Bu vəziyyətdə Sarksiyan mövqelərinin daha çox laxlamasına imkan verməmək üçün indi özünə daha çox sadiq saydığı adamları vəzifəyə gətirir. Bu da, əsasən, Qarabağ klanının təmsilçiləri olur. Erməni ekspert Movses Aristakesyan bu fonda bildirir ki, Ermənistanda idarəetmə sistemində uzun müddətdir "Qarabağlaşma" prosesi gedir. O qeyd edib ki, bu proses əslində 1999-cu il hadisələrindən sonra geniş vüsət alıb: "Qarabağlaşma" o deməkdir ki, bütün önəmli biznes sahələrinin başında Qarabağ klanının nümayəndələri yer alıb. Daha doğrusu, Qarabağ düşüncəsi, yəni Rusiyaya meylli şəxslər. Biz Qarabağ üçün mübarizə aparmaq istəyirik, aparmalıyıq da, amma bu müddət ərzində bütün sahələrdə Ermənistanın müstəqilliyini, suverenliyini itirdik". Qeyd edək ki, Ermənistanın yeni baş naziri Karen Karapetyanın təyinatından sonra bu məsələ daha da aktuallaşıb. Çünki bu şəxs də əslən Azərbaycanın Qarabağ bölgəsindəndir. Ermənistan mediası yazır ki, Sarkisyanın atdığı addımlar həm də Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı güzəştlərə hesablanıb. Qeyd olunur ki, Sarkisyan məhz özünə yaxın adamları vəzifəyə gətirməklə Qarabağ güzəştlərini həyata keçirmək istəyir ki, vəzifəsinə bu güzəştlər fonunda hansısa təhlükə yarananda onu neytrallaşdıra bilsin.
Məhz belə bir vaxtda diqqət çəkən məqam Ermənistan xarici işlər nazirinin müavini Şavarş Köçəryanın Madrid prinsiplərinin "gözdən keçirilməsi" haqda açıqlamasıdır. Burada ən diqqətçəkən məqam Ermənistanda hökumət dəyişikliyi fonunda bu fikirlərin səsləndirilməsidir. Ehtimallara görə, Karapetyanın baş nazir postuna gətirilməsi həm də Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün Rusiyanın irəli sürdüyü planın tətbiqini sürətləndirməkdir. Erməni jurnalist Aram Amatuninin şərhi bu məqamda diqqət çəkir:"Hesab etmək olar ki, İrəvanın Madrid prinsiplərini gündəmə gətirməsi danışıqlar prosesinin sürətləndirilməsinə xidmət edir. Çünki bu prinsiplər 2007-ci ildə - Robert Köçəryanın prezidentliyi, Vardan Oskanyanın xarici işlər nazirliyi dövründə qəbul olunub. Sarkisyan hakimiyyəti dövründə də bu prinsiplər əsas tutulub. İndi hakimiyyətin ötürülməsi ərəfəsində yenidən bunun gündəmə gəlməsi ortada ciddi güzəştlərin olduğunu deməyə əsas verir. Belə görünür ki, İrəvan hakimiyyət dəyişikliyinə paralel şəkildə Qarabağ münaqişəsində də güzəştlər aparacaq". Fikirlər səslənir ki, Ermənistanın Madrid prinsiplərini gündəmə gətirməsi erməni ictimaiyyətini əraziləri qaytarmağa hazırlamaq gedişi olaraq qəbul olunmalıdır. O da faktdır ki, erməni əhalisinin əksər hissəsi Qarabağın qaytarılmasına razıdır. Bu günlərdə
Ermənistanda "Region" Tədqiqatlar Mərkəzinin direktoru Laura Baqdasaryan açıq şəkildə bildirmişdi ki, Ermənistan ictimaiyyəti münaqişənin həll olunması və müharibənin baş verməməsi üçün əraziləri qaytarmağa hazırdır: "Əvvəllər Qarabağ məsələsi erməni cəmiyyəti üçün dördüncü, beşinci yerdə idi. Əsas diqqət həmişə daxili problemlərə yönəlmişdi. Aprel döyüşlərindən sonra isə cəmiyyət ordudakı səhvlərdən danışmağa başladı. İnsanlar anladılar ki, Qarabağda baş verən hər hansı hadisə Ermənistan üçün itkidir. Cəmiyyət Qarabağ münaqişəsinin nizama salınmasının mümkün variantlarını müzakirə etməyə başladı. Hazırda erməni cəmiyyəti müharibədə döyüşməmək üçün Qarabağı güzəştə getməyə razıdır". Erməni tərəfi bilir ki, güzəştə getməsə, yeni müharibə qaçılmaz olacaq. Özü də bu güzəştlər mümkün qədər tez olmalıdır. Ermənistan ordusunun birinci Qarabağ müharibəsi dövründə kəşfiyyat-diversiya dəstəsinin komandiri olmuş Vova Vardanov bu fonda iddia edir ki, sentyabrın sonlarında və ya oktyabrda Azərbaycan ordusunun Qarabağa yeni hücumu mümkündür. O hesab edir ki, Azərbaycana aprel döyüşlərindən sonra nəticələr çıxarmaq üçün 2-3 ay vaxt lazım idi. Onun sözlərinə, apreldən sonra erməni qüvvələri təmas xəttində müəyyən işlər görüb, ancaq həmişə ayıq olmaq və yeni hücuma cavab verməyə hazırlaşmaq lazımdır. Bu hücumun qarşısı isə yalnız Ermənistanın danışıqlarda gedəcəyi güzəştlərlə alına bilər.
Nahid SALAYEV