Yunanıstan hökumətinin bu ölkənin qazpaylayıcı şəbəkəsinin operatoru olan DESFA-nın özəlləşdirilməsi istiqamətində qeyri-müəyyən siyasət yürütməsi, prosesdə süründürməçiliyə yol verməsi daha çox rəsmi Afinanın öz əleyhinə işləməkdədir. Çünki bu hal ölkəni həm DESFA-nın özəlləşdirilməsindən, həm də bundan sonra Azərbaycan tərəfindən Yunanıstana qoyulacaq sərmayələrdən məhrum edir.
Artıq yunan müxalifəti bununla bağlı hökumətə iradlarını çatdırıb və prosesdə süründürməçiliyə son qoyulmasını istəyib. Yunanıstan-Azərbaycan Ticarət Palatası isə bildirir ki, DESFA şirkətinin özəlləşdirilməsi üzrə tenderdə qalib gəlmiş Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) ilə razılaşma ləğv olunarsa, bu, ölkənin biznes maraqlarına ziyan vuracaq. Qeyd olunur ki, Yunanıstan hökuməti tərəfindən sonda razılaşmanın ləğv olunmasına gətirib çıxaracaq hər hansı süründürməçilik, yaxud birtərəfli dəyişiklik Palatanın iki ölkə arasında biznes əlaqələrinin inkişafı ilə bağlı fəaliyyətində sıxıntı yaradacaq. Palata Yunanıstan hökumətini DESFA ilə bağlı boşluğu aradan qaldırmaq üçün SOCAR-la mümkün dialoqa dəvət edib. Palatadan qeyd olunub ki, DESFA üzrə razılaşmanın tamamlanması Azərbaycan tərəfindən Yunanıstana investisiyaların cəlbinə müsbət təsir edəcək.
Amma yunan hökuməti, görünür, məsələnin həllini tezləşdirmək niyyətində deyil. Azərbaycan isə belə vəziyyətdə müqaviləyə xitam verilməsini belə istisna etmir. Aydındır ki, bunun məsuliyyəti də məhz yunan tərəfinin üzərinə düşür. SOCAR prezidenti Rövnəq Abdullayev də bu günlərdə bildirib ki, Yunanıstan hökuməti DESFA-nın özəlləşdirilməsi ilə bağlı keçirilən tender proseduruna zidd hərəkət edib: "Əvvəlcə danışılan qaydalar pozulub. Biz də Yunanıstan hökumətindən bunun əsaslandırılmasını gözləyirik. Dəyişilən qaydaya əsasən, DESFA-nın qiyməti iki dəfə aşağı enir. Əgər obyektin gəlirliliyi aşağı salınırsa, deməli, onun qiyməti də aşağı enməlidir".
"SOCAR EnergyaGreece" şirkətinin icraçı direktoru Anar Məmmədov isə bildirir ki, SOCAR DESFA-nın özəlləşdirilməsi çərçivəsində səhmlərinin alınması üzrə razılaşmanın uğurla başa çatması üçün yunan hökumətindən təkliflər gözləyir. O qeyd edib ki, SOCAR yeni şərtlərlə, yeni şəraitdə özəlləşdirməyə davam etməyə hazır olmaya bilər və kompromis üçün qarşı tərəfə təklif verib: "İyul ayında Yunanıstan hökuməti tərəfindən energetika nazirinin təşəbbüsü ilə qanunvericiliyə bir neçə dəyişiklik olunub. Bunun da DESFA-nın tariflərinə çox mənfi təsiri olub. Bizim fikrimizcə, DESFA-nın dəyəri 50% azalıb. Bu dəyişikliklər olduğu kimi qalarsa, yeni şəraitdə yeni şərtlərlə artıq bu layihə bizim üçün o qədər də maraqlı deyil. Bu barədə Yunanıstan dövlətinə mövqeyimizi bildirdik. Yunanıstan tərəfinə birlikdə kompromis tapmaq üçün təklif verilib. Yunanıstan hökumətindən təkliflər gözləyirik. Yunanıstan dövlətinin bu özəlləşdirməni başa çatdırmağa marağı varsa, ümid edirik ki, hansısa təkliflər veriləcək". A.Məmmədov DESFA-ya marağın qaldığını, işləri davam etdirmək istədiklərini əlavə edib: "Qarşı tərəf düşünür ki, bu dəyişikliklər regional qaz bazarına daha faydalı ola bilər, bu da Yunanıstan dövlətinin qərarıdır və onlarla mübahisə etməyəcəyik. Bizim tələbimiz çox sadədir - bu özəlləşdirmədə maraqlı olduğumuzu bildiririk və prosesi başa çatdırmaq istəyirik, lakin şərtlər kommersiya nöqteyi-nəzərindən məntiqli olmalıdır. DESFA ilə bağlı hər şey hazırda Yunanıstan dövlətindən asılıdır. Biz tender posesində üzərimizə götürdüyümüz öhdəlikləri yerinə yetirməyə hazırıq. Amma bu, əvvəlki şərtlərlə olmalıdır, yeni şəraitdə isə bizim üçün çətin olacaq".
SOCAR-ın DESFA üçün verdiyi zəmanət məktubunu uzadıb-uzatmayacağına gəlincə isə, o bildirib ki, bunun üçün ciddi səbəb lazımdır: "Sentyabrın 30-da zəmanət məktubunun müddəti bitir. Zəmanət məktubunun müddətini uzatmaq sadə prosesdir, bir neçə gün ərzində mümkündür. Lakin bunu etmək üçün bizə güclü səbəb lazımdır. Hələ də belə səbəb əlimizdə yoxdur. Yunanıstan tərəfindən hələ ki, müsbət siqnal almamışıq. Amma zaman var. Ümid edirik ki, kompromis tapa biləcəyik. Kompromis tapa bilməsək, başqa variantlar düşünməliyik".
Azərbaycanın Afinadakı səfiri Rəhman Mustafayev isə xatırladır ki, Azərbaycan, o cümlədən SOCAR bir çox ölkələrə, məsələn, Rusiya, Türkiyə, İran, Gürcüstan, İsveçrə, Malta, Bolqarıstan, Çernoqoriya, Serbiya və sair ölkələrə iri investisiyalar yatırıb və etibarlı tərəfdaş olduğunu sübut edib: "2013-cü ildə SOCAR DESFA-nın özəlləşdirilməsi ilə bağlı tenderi udub. Qiyməti 325 milyon avro idi. Lakin o zaman baş nazir Azərbaycan Prezidentinə müraciət edərək bildirdi ki, ölkənin iqtisadi durumu çətindir və DESFA-nın bazar dəyəri 400 milyon avroyadək artırılıb. Biz tərəfdaşlarımızın təklifinə müsbət reaksiya verdik, onlarla həmrəyliyimizi göstərdik. Hər hansı bir ölkə və ya investor göstərin ki, bir məhsulu bazar dəyərindən 20% artıq qiymətə alsın. Halbuki, DESFA-nın özəlləşdirilməsinə heç bir Avropa şirkəti maraq göstərməyib". Diplomat qeyd edib ki, anlaşılmazlığa baxmayaraq, Azərbaycan tərəfi DESFA-nın özəlləşdirilməsində maraqlıdır və proseduru yekunlaşdırmaq istəyir: "Şirkətin bazar dəyəri azalıb, risqlər artıb. Potensial investor olan SOCAR-a hörmətlə yanaşmaq lazımdır".
Xatırladaq ki, DESFA milli qazpaylayıcı sistemin operatorudur. Bu şirkət Yunanıstan hökuməti tərəfindən 2005-ci ildə DEPA dövlət korporasiyasının törəmə şirkəti kimi təsis edilib. 2013-cü il iyulun 31-də Yunanıstanın Dövlət Əmlakının İdarə Edilməsi Fondu DESFA qazpaylayıcı şirkətinin 66%-lik səhm paketinin SOCAR tərəfindən 400 milyon avroya alınmasına dair sövdələşməni təqdir edib. Amma o vaxtdan özəlləşdirmə prosesi ləngiyir.
Nahid SALAYEV
