Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində cari il ərzində mühüm yeniliklərin olacağına dair məlumat və proqnozların sayı artmaqdadır. Özü də səsləndirilən məlumatlar heç də adi yox, indi daha çox yüksək çinli şəxslərin dilindən səslənir. Məsələn, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Rusiyaya səfərdən qayıdarkən media nümayəndələri ilə görüşündə bildirib ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində irəliləyişlər var:
«Hazırda bölgədə Qarabağ problemi var. Bu məsələnin həllində Türkiyənin də üzvü olduğu ATƏT-in Minsk Qrupu daha fərqli nəticələr əldə edə bilərdi. Ancaq Rusiya, ABŞ və Fransa Minsk Qrupunun həmsədrləri olsalar da, 23-24 ilə yaxındır bu problemi hələ də həll edə bilməyib, yaxud həll etmək istəməyiblər. Təbii ki, işğal var. Bu işğalı hamı qəbul edir. Madam ki, işğal var, onda buna niyə son qoymursunuz? Hazırda münaqişənin həlli prosesində bəzi irəliləyişlər var. Prezident Vladimir Putin bu məsələnin üzərinə gedir. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev də bunu mənə bildirdi. Əgər 5 rayon azad edilərsə, zənnimcə, problemlər sözün əsl mənasında rahatlıqla həll olunacaq».
Bu fonda yayılan digər məlumatlar hazırda Ermənistanda böyük narahatlığa yol açıb. İndi proseslərin gedişini izləyən ermənilərin böyük əksəriyyəti İrəvanın işğal faktına tədricən son qoymaq məcburiyyətində olduğunu bildirir. Məsələn, erməni hüquq müdafiəçisi Avetik İşxanyan Ermənistana işğala son qoyulması üçün ciddi təzyiqlər olduğunu bildirir: «Məndə məlumat var ki, vəziyyət olduqca ciddidir. Sizi əmin edirəm, bütün strukturlara xüsusi tapşırıq verilib ki, ərazilərin qaytarılmasına hazırlıq görsünlər». «Aravot» isə qəzeti yazır ki, son vaxtlar Ermənistanda hakimiyyətin Dağlıq Qarabağ ətrafındakı rayonların bir neçəsini Azərbaycana qaytarmağa hazırlaşdığına dair kampaniya aparılır. Rusiya Federasiyası XİN Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun professoru, rusiyalı politoloq Andranik Miqranyan isə Serj Sarkisyanın Moskvaya sonuncu dəfə elə-belə çağırılmadığını bildirir: «Avqustun 10-da Vladimir Putinlə Serj Sarkisyanın Moskvadakı görüşündən sonra Rusiya KİV yeni üçtərəfli Putin-Sarkisyan-Əliyev danışıqlarının hazırlanmasından xəbər verdi. Qarabağ münaqişəsinin həllində hərəkətlənmə gözlənir və müəyyən qədər vaxt lazımdır ki, artıq əldə edilmiş razılaşmalar yeni görüşə qədər yerinə yetirilsin. Bu cür yüksək səviyyəli görüşlər nəticəsiz bitdikdə bu, görüşün təşkilatçısının nüfuzuna zərbə kimi qiymətləndirilir. Hazırda Fransa tərəfindən Sarkisyan-Əliyev görüşünə hazırlıq gedir». Ekspertin fikrincə, Qarabağın ətrafındakı torpaqların qaytarılması hər zaman, Ermənistanın istənilən prezidenti dövründə Azərbaycanla danışıqlar mövzusu olub: «Beynəlxalq ictimaiyyət üçün Qarabağ ətrafındakı torpaqlar ən başdan Azərbaycana qaytarılması zəruri olan ərazilər hesab edilib. Rusiya da, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri də onları Azərbaycanın ərazisi hesab edir». «Rusarminfo»nun həmin ərazilərin Azərbaycana qaytarılmasının zəruri olub-olmaması barədə suallını cavablandıran Andranik Marqaryan deyib: «Gec-tez hər şey öz yerini tutur. Lap yüz il, min il keçsə də». Kremldəki diplomatik mənbə də «Kommersant» qəzetinə açıqlamasında yeni vəziyyət yarandığını bildirir: «Putin və Sarkisyanın qapalı görüşündə nələrin müzakirə edildiyi çox düşündürücüdür. Xüsusilə Sarkisyanın açıqlamalarından sonra. Kremldəki diplomatik mənbə deyir ki, Ermənistan rəhbərliyinin kəskin bəyanatlarına baxmayaraq, arxa planda nisbi razılıq əldə olunub: «Belə bir şəraitdə diplomatların və beynəlxalq təşkilatların dəstəyi ilə problemi həll etmək mümkündür. Lakin təbii ki, bu dərhal olmayacaq». Erməni politoloq Stepan Safaryan isə hesab edir ki, söhbət Rusiyanın Qarabağ planından gedir: «Bu, Qarabağa aralıq statusun verilməsi ilə ərazilərin qaytarılması deməkdir. Tezliklə biz bunun şahidi olacağıq». Onun sözlərinə görə, Sarkisyanın «birtərəfli güzəştlər olmayacaq» sözləri də şübhəlidir: «Güman etmirəm ki, Rusiyanın Azərbaycanı güzəştə məcbur edəcək imkanları olsun. Əvəzində Ermənistan hakimiyyəti zəifdir və Moskvanın göstərişlərindən kənara çıxa bilmir.
Bu, güzəştləri məhz erməni tərəfinin edəcəyi deməkdir. Ümumilikdə Ankara və Moskvanı sakitləşdirmək üçün Moskva problemin həllini sürətləndirəcək. Mümkündür ki, Putin Ermənistanı kukla vəziyyətinə qoyub, məsələnin həlli üçün planın reallaşdırılması haqda əmr verib». Erməni politoloq Tatul Akopyan deyib ki, Qarabağ ətrafındakı rayonlar boşaldılacaq: «Məndə dəqiq informasiya var ki, Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan prezidentlərinin sonuncu üçtərəfli görüşündə «Lavrov planı» müzakirə olunub. Danışıqların gedişatında Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan və Qubadlının Azərbaycana qaytarılması nəzərdə tutulur. Dağlıq Qarabağa daha yüksək səviyyəli status verilir. Bunun qarşılığında Ermənistan Dağlıq Qarabağdan öz qoşunlarını çıxaracaq».
Nahid SALAYEV