Dünyada böyük güclər arasında artan gərginlik fonunda nüvə silahlarının işə düşə biləcəyinə dair xəbərdarlıqların sayı da çoxalır. Belə bir müharibənin Rusiya və ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi Qərb ölkələri arasında başlaya biləcəyi ehtimalı yüksək olaraq qalsa da, tamam fərqli məkanda analoji proseslərin yaşana biləcəyi getdikcə daha çox reallığa çevrilməyə başlayır. Söhbət Asiya-Sakit okean bölgəsində yerləşən Cənubi Çin dənizində Çin və ABŞ arasında artan gərginlikdən gedir.
Məlumat üçün bildirək ki, Cənubi Çin dənizinə və yaxud onun bir hissəsinə, rəsmi Pekinlə yanaşı, beş sahilyanı dövlət - Tayvan, Vyetnam, Malayziya, Bruney və Filippin iddialıdır. Dənizi bu dövlətlər üçün maraqlı edən isə, onun vacib strateji mövqeyi ilə yanaşı, zəngin balıq və mineral ehtiyatlarına malik olmasıdir. Son dövrlərdə aparılan geoloji araşdırmalara görə, bu dənizdə 11 milyard barrel neft və 4 trilyon kubmetr təbii qaz ehtiyatı var. Getdikcə, iqtisadi cəhətdən böyüyən, böyüdükcə də enerji mənbələrinə ehtiyacı artan Çin üçün bu rəqəmlər böyük qənimət hesab olunur. Buradan, həmçinin, intensiv dəniz ticarəti marşrutları keçir. Dünya dəniz ticarətinin ən önəmli qovşağı olan bu su hövzəsindən hər il 5 trilyon dollardan artıq yük keçir. Dənizə nəzarət uğrunda hazırda kəskin rəqabət yaşanır. Dənizin təhlükəsizliyi və öz nəzarətlərində olması hər bir sahilyanı ölkənin ən böyük hədəfinə çevrilib. Çin isə, demək olar ki, dənizin hamısının özünə aid olduğunu bildirir, süni adalar yaradaraq, bölgədəki nəzarət sahəsini artırır. Birləşmiş Ştatlar hökuməti isə yaşanan bu mübarizədə rəsmi Pekini deyil, onun rəqiblərini nümayişkaranə surətdə dəstəkləyir. Bu hal Çini narazı salır.
Çinin Xarici İşlər Nazirliyi Cənubi Çin dənizi müzakirəsinin ABŞ-a dəxli olmadığını bəyan edib. Çin Müdafiə Nazirliyinin rəsmisi Yanq Yujin Birləşmiş Ştatları Cənubi Çin dənizini hərbiləşdirmək siyasəti həyata keçirməkdə günahlandırıb. Bildirib ki, Pentaqon bu mübahisəli əraziyə əlavə hərbi patrul gəmiləri göndərməklə və vaxtaşırı burada hərbi təlimlər keçirməklə vəziyyəti daha da gərginləşdirir. ABŞ admiralı Harri Harris isə Çin hökumətinin Cənubi Çin dənizində süni adalar tikməsini pisləyib və bunun Çinin öz iradəsini qonşu dövlətlərə diqtə etmək məqsədi daşıdığını bildirib. Ümumiyyətlə, Çinin Cənubi Çin dənizində adalar tikməsi ilə bağlı planı onun qonşularının və ABŞ-ın kəskin narazılığına səbəb olur. Pentaqon rəhbərliyi dəfələrlə bu məsələ ilə bağlı bölgədəki strateji müttəfiqlərinin mövqelərini qoruyacağını bildirib. Elə bu məqsədlə ərazi sularına hərbi gəmilər göndərir. Ekspertlər həqiqətən bölgədə vəziyyətin günbəgün gərginləşdiyini bildirir.
Belə bir vaxtda ABŞ-ın Hərbi hava qüvvələri naziri Debora Li Ceyms Sakit okean regionuna ilk dəfə üç strateji bombardman təyyarəsinin yerləşdirildiyini bildirib. Nazir ABŞ-ın B-52, B-1 və B-2 təyyarələrinin ilk dəfə eyni anda Guamdaki Andersen hava bazasında yerləşdirildiyini açıqlayıb. Vaşinqtonun nüvə silahı daşıma gücünə malik təyyarələrini regionda yerləşdirməsi Çin və Şimali Koreyaya qarşı təhdid xarakteri daşıyır. ABŞ-ın bu addımı Çinin bölgədə THAAD raket əleyhinə müdafiə sistemini yerləşdirməsindən sonra atması diqqət çəkir. Hərbi mütəxəssislər son dövrdə regionda nüvə toqquşması risqinin ciddi şəkildə artdığını vurğulayır. Çinin nəzarətində olan Şimali Koreya rəsmiləri bu fonda bəyan edir ki, ABŞ-a nüvə zərbəsi vurula bilər. Koreyanın Mərkəzi teleqraf agentliyinin (STAK) bu xüsusda məlumatında bildirilir: «Koreya xalq ordusunun operativ bölmələri ən kiçik təxribat halında düşmənə amansız zərbə vurmağa hazırdır». ABŞ-ın Strateji komandanlığı bildirib ki, Şimali Koreya ortamənzilli iki ballistik raketi eyni zamanda işə salıb. Məlumata görə, bir raket işə salınmadan dərhal sonra partlayıb, iki raketin uçuşu Şimali Koreya və Yapon dənizinin üzərində izlənib. Kubanın keçmiş lideri Fidel Kastro 90 illik yubileyi ilə əlaqədar qələmə aldığı məqaləsində yazır ki, Çin və Rusiya kimi dövlətlər təhdidlərə məruz qalmamalıdır. Bu, onları nüvə silahından istifadəyə məcbur edə bilər: «Sülhün saxlanması ehtiyacını yorulmadan təkrarlamaq lazımdır. Heç bir dövlət milyonlarla canlı varlığı öldürmək hüququna sahib deyil». Qeyd edək ki, Rusiya da yaranan gərginlikdə Çinə hər cür dəstək verməyə hazır olduğunu bildirir və bu xüsusda müəyyən addımlar da atır.
Tahir TAĞIYEV