Məhəmməd Əsədullazadə: “Bütün bunlar ondan xəbər verir ki, ABŞ quru əməliyyatlara...”
ABŞ Senatı Prezident Donald Trampdan İrana qarşı hərbi əməliyyatları dayandırmağı tələb edən qətnaməni rədd edib. Prosedur səsverməsi zamanı 49 senator qətnamənin əleyhinə, 47 senator isə lehinə səs verib.
TASS-ın məlumatına görə, səsvermə əsasən partiya xətti ilə aparılıb. Qətnaməni yalnız bir respublikaçı dəstəkləyib, yalnız bir demokrat isə əleyhinə səs verib.
Demokrat senator Kris Van Hollenin (Merilend ştatından Demokrat) təşəbbüsü hər iki palatanın birgə qətnaməsi idi. Qəbul edilsəydi, icra hakimiyyəti üçün məcburi olardı.
Bir neçə saat əvvəl Nümayəndələr Palatası da oxşar sənədi qəbul edib. Onu Konqresin 214 üzvü dəstəkləyib, 208 üzvü isə əleyhinə çıxıb, o cümlədən 4 respublikaçı. Lakin bu qətnamə tövsiyə xarakteri daşıyır və administrasiya üçün məcburi deyil.
Hər iki sənəd prezidentə ABŞ hərbi qüvvələrinin İrana qarşı istifadəsini dayandırmağı və mümkün quru əməliyyatlarını faktiki olaraq qadağan etməyi tapşırır.
ABŞ Konstitusiyası müharibə elan etmək səlahiyyətini prezidentə deyil, Konqresə verir. Lakin son onilliklərdə Amerika liderləri xaricdə güc tətbiqi üçün qanunvericilik səlahiyyətlərini geniş şəkildə şərh edərək, birbaşa parlament təsdiqi olmadan yeni əməliyyatlara başlamağa imkan veriblər.
Xatırladaq ki, ABŞ və İsrail 28 fevralda İrana qarşı hərbi kampaniyaya başlayıblar. İyun ayında Vaşinqton və Tehran Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə hərbi əməliyyatların dərhal dayandırılmasını tələb edən anlaşma memorandumu imzalayıblar. Lakin 8 iyul gecəsi ABŞ Hörmüz boğazı ilə bağlı razılaşmanı pozmaqda ittiham edərək İrana qarşı genişmiqyaslı hava hücumlarını bərpa edib.
Həmin qətnamə layihəsinin qəbul olunmamış variantında Trampa İrana qarşı hərbi qüvvədən istifadə etmək və quru əməliyyatlara başlamaq qadağan edilirdi. Amma indi Amerika qoşunlarını cəlb etmək və quru əməliyyatlarına başlamaq üçün icazə verildi. Senat o layihəni qəbul etməyib, əksinə təqdim olunan layihəni rədd eləyib. Halbuki, o layihədə Amerika Silahlı Qüvvələrindən İrana qarşı istifadə etmək və quru əməliyyatlarına başlamaq Trampa qadağan edilirdi.
Senatda bir qətnamənin geri qaytarılmağından söhbət gedir. Amma onun geri qaytarılması Trampın mənafeyinə uyğundur. Niyə? Çünki həmin qətnamələr əgər qəbul olunsa idi, bu o deməkdir ki, Tramp İrana qarşı indiki əməliyyatları dayandırmalı idi. Eyni zamanda orada belə bir məqam da var ki, Tramp İrana qarşı quru əməliyyatları dayandırmalı, quru əməliyyatlara başlamamalı idi. Demək, bu qətnamə əgər geri qaytarılıbsa, inkar ediblərsə, əleyhinə səs veriblərsə, demək, nəticə etibarilə İrana qarşı quru əməliyyatları da əslində “yaşıl işıq” yandırıblar. Ona görə də bu vaxt bu qətnamənin belə geri qaytarılması təsadüfdürmü? Bu qətnamənin geri qaytarılması Trampa İrana quru əməliyyatlarına başlamasına “yaşıl işıq” yandırmaq üçün başa düşülə bilərmi?
Yeri gəlmişkən, “Wall Street Journal” xəbər verir ki, Tramp Yaxın Şərqə çoxlu ordu, silah və çoxlu sayda tibb işçiləri göndərib. Yəni tibb işçilərinin göndərilməsi quru əməliyyatlarına başlanılması ilə bağlı planın olduğuna dəlalət edən bir məsələdir.
Politoloq Məhəmməd Əsədullazadə baki-xeber.com-a bildirdi ki, artıq Amerika Birləşmiş Ştatlarının İranın rəhbərliyini kapitulyasiyaya məcbur etmək planı var. “Qırx günlük müharibədən sonra memorandum imzalaması ilə bir növ İrana da müəyyən imkanlar tanınmışdı. Bu imkanlar ABŞ və İran əməkdaşlığını özündə ehtiva edirdi. Amma göründüyü kimi SEPAH buna mane oldu. SEPAH tərəfdarları imkan vermədilər ki, prezident və onun administrasiyası ABŞ-la iqtisadi və siyasi əlaqələr inkişaf etdirsin. Hazırkı müharibədə məhz İran hərbi rəhbərliyi günahkardır. Söhbət ikinci müharibənin başlanmasından gedir. Düşünürəm ki, Amerika Birləşmiş Ştatları təbii ki, İrana qarşı hərbi zərbələri kifayət qədər davam etdirəcək. Əgər İran Amerikanın təkliflərinə razılaşmasa, növbəti mərhələdə quru əməliyyatları da lazım gələcək. Bütün bunlar ondan xəbər verir ki, ABŞ quru əməliyyatlara hazırlaşır. Çünki artıq Senat da Trampa quru əməliyyatları başlatmaq üçün icazə verdi. Çünki İranın hazırkı elitası İranı indiki vəziyyətdə buraxsalar İran-Rusiya-Çin oxu kifayət qədər inkişaf edər və bu Amerika Birləşmiş Ştatlarının Yaxın Şərq siyasətini təhdid edə bilər”.
M.Əsədullazadə qeyd etdi ki, ABŞ-ın Yaxın Şərqdə hərbi hazırlığını gücləndirdiyi, bölgəyə əlavə silah-sursat, hava hücumundan müdafiə vasitələri və digər hərbi imkanlar yönləndirdiyi barədə xəbərlər yayılır. O, qeyd etdi ki, eyni zamanda bəzi məlumatlarda hərbi-tibb personalının və əlavə tibbi resursların da hazır vəziyyətə gətirildiyi bildirilir. Politoloqun sözlərinə görə, bu cür addımlar adətən mümkün hərbi əməliyyatlara hazırlıq, qüvvələrin müdafiəsi və ya regiondakı bazaların təhlükəsizliyinin artırılması məqsədi daşıya bilər.
İradə SARIYEVA
