Sultan Zahidov: “Burada ABŞ Azərbaycan münasibətlərinin hazırkı səviyyəsi də böyük əhəmiyyət kəsb etməkdədir”
ABŞ Rusiyadan gələn mallara tariflər tətbiq edir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ali Məhkəmənin bu ilin əvvəlində ən sərt tariflərini blokladıqdan sonra xarici mallara rüsum tətbiq etməyin başqa yollarını tapacağına söz verdi. Bu günlərdə Tramp administrasiyası bir həll yolu tapdı.
ABŞ Ticarət Nümayəndəsi Ofisinin açıqlamasına görə, cümə günü (24 iyul) saat 00:01-dən etibarən Amerikanın onlarla ticarət tərəfdaşı, Avropadan Çinə və Hindistana qədər, ABŞ-a göndərilən mallara 10%-dən 12,5%-ə qədər yeni tariflərlə qarşılaşacaq. Təsirə məruz qalan 60 ticarət tərəfdaşının malları ABŞ idxalının 99,4%-ni təşkil edir. Rusiya yeni tarifin hədəf aldığı ölkələr arasındadır.
Bəyanatda deyilir: "Bu iqtisadiyyatların hər birinin hərəkətləri, siyasəti və təcrübələri əsassızdır və ABŞ ticarətinə mane olur və ya məhdudlaşdırır".
Tariflərin digər iddia edilən əsaslandırılması məcburi əməyin istifadəsi idi.
Neft və qaz da daxil olmaqla bir sıra idxal mallarına, eləcə də daxili bazarda satın alınmayan məhsullara istisnalar tətbiq edildi.
Argentina, Banqladeş, Kamboca, Kanada, Ekvador, El Salvador, Qvatemala, Honduras, Hindistan, İndoneziya, İordaniya, Malayziya, Meksika, Pakistan, Şri-Lanka, Birləşmiş Krallıq və Trinidad və Tobaqodan olan mallara 10 faizlik tarif tətbiq edildi.
Avropa Birliyi, Yaponiya, Koreya, İsveçrə və Tayvandan olan mallar üçün tariflər onların müvafiq qarşılıqlı ticarət müqavilələrinə və ya oxşar tənzimləmələrə uyğun olacaq.
Yeni rüsumlar 24 fevral 2026-cı ildə tətbiq edilən ABŞ idxalına müvəqqəti qlobal tarifləri 150 gün müddətinə əvəz edəcək. Gömrük rüsumları qüvvəyə mindikdə tranzit mallar üçün onların tətbiqi 28 iyula qədər təxirə salınır.
Qeyd edək ki, ABŞ-ın Rusiyadan gələn mallara tariflər tətbiq etdiyi 60 ölkənin sırasında Azərbaycan yoxdur. Yəni Trampın bu qərarı ölkəmizə aid deyil.
Rusiyaya qarşı Trampın rüsum müharibəsi başladı. Siyahıda Azərbaycan yoxdur. Bu nəyin sayəsində mümkün olub?
Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili və Multikulturalizm Mərkəzinin eksperti Sultan Zahidov baki-xeber.com-a bildirdi ki, iyulun
24-dən etibarən ABŞ 60 tərəfdaş ölkəyə yeni tarif rüsumları tətbiq etdi. “Bilirsiniz ki, fevral ayında Donald Tramp tarif rüsumlarını xeyli artırmaq barədə qərar imzalamışdı və bu qərar daha sonra məhkəmə tərəfindən ləğv edildi. Həmin gömrük rüsumları müvəqqəti olaraq qüvvədə idi və indi Tramp bu mexanizmdən yan keçmək üçün yeni gömrük rüsumları tətbiq etdi ki, burada da 60 ölkənin adını görürük. Biz siyahıya baxsaq görürük ki, burada həm də ABŞ-ın yaxın münasibətləri olan tərəfdaş dövlətlər var. O cümlədən Səudiyyə Ərəbistan, Yaponiya, Kanada, Avropa Birliyi bu siyahıda yer alıb.
Avropa Birliyinə üzv olan dövlətlər bu siyahıda yer almaqdadır. Eyni zamanda Rusiyanın adı da siyahıda var. Rusiyaya qarşı 12,5 faizlik gömrük rüsumları tətbiq olunacaqdır ki, bu da əslində Donald Trampın xarici iqtisadi siyasətində bir yenilik deyildir. Hələ o, prezidentliydən əvvəl də qeyd edirdi ki, ABŞ bundan sonra proteksiyanist siyasət yürüdəcək. Daha çox istehsalı öz daxilinə gətirməyə çalışacaq ki, bunun da yolu digər ölkələrdən idxal olunan məhsullara gömrük rüsumları tətbiq etməkdir. Hətta bilirsiniz ki, Donald Trampın ilk prezidentlik dönəmində Çinlə ticarət savaşları var idi. Daha sonra ikinci prezidentlik dönəmində də Avropa İttifaqı ilə ticarət-gömrük savaşları bu günə qədər davam etməkdədir. Bu Donald Trampın xarici iqtisadi siyasətinin spesifik cəhətlərindən biridir, Donald Tramp çalışır ki, yerli sənayenin inkişafına məhz proteksionizm, yəni gömrük rüsumlarının tətbiqi yolu ilə nail olsun. Çünki son illərdə ümumiyyətlə ABŞ iqtisadiyyatı ABŞ-dan kənara daha çox transfer olunurdu. Böyük şirkətlər öz sənayesini ölkə xaricinə çıxarırdılar, istehsal ölkə xaricində gedirdi. Bu da istər-istəməz ABŞ daxilində həm işsizliyin artmasına, eyni zamanda da yerli məhsullara olan təlabatın azalmasına, yerli məhsulların rəqabətə davamlılığının azalmasına gətirib çıxarırdı. Bunun qarşısını almaq üçün də Donald Tramp tarif siyasətini ən uyğun mexanizm kimi görməkdə idi. Mən bunu sırf Rusiyaya qarşı bir müharibə kimi qələmə verməzdim. Çünki orada 60 ölkənin adı var. Rusiyadan başqa orada ABŞ-ın yaxın tərəfdaş ölkələri də var. Yəni Braziliya, Meksika, Kanada, Yaponiya, Avropa İttifaqı dövlətləri, Tayvan və s. Azərbaycan məsələsinə gəldikdə isə bilirsiniz ki, ötən il Donald Tramp bir siyahı təqdim etmişdi və orada Azərbaycan var idi. Azərbaycana qarşı 10 faizlik gömrük rüsumu tətbiq olundu. Amma bu dəfəki siyahıda Azərbaycan yoxdur. Sözsüz ki, burada ABŞ Azərbaycan münasibətlərinin hazırkı səviyyəsi də böyük əhəmiyyət kəsb etməkdədir. Bilirsiniz ki, Donald Trampın hakimiyyət dönəmində iki ölkə arasındakı əlaqələrdə yeni bir səhifə açıldı. Sıx-sıx təmaslar, dövlət rəhbərləri səviyyəsində yaxın münasibətlər ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinə bir növ təkan, stimul verdi”. S.Zahidov vurğuladı ki, xüsusilə də ötən ilin avqustunda imzalanan Vaşinqton Bəyannaməsi və ondan sonra Prezident İlham Əliyevlə Donald Trampın sıx-sıx görüşlərinin baş verməsi istər Davosda, istər daha sonra Vaşinqtonda Sülh Şurasının yaradılması mərasimində, daha sonra Ceyms Devid Vensin Bakıya səfəri və bu zaman iki ölkə arasında imzalanan Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası olsun, bütün bunlar Azərbaycan ABŞ əlaqələrinin ən yüksək səviyyədə olduğuna dəlalət edir. “Eyni zamanda iki ölkə rəhbərliyi arasında qarşılıqlı etimadın olduğuna dəlalət edir ki, bu da böyük ehtimalla Donald Trampın gömrük siyasətində də özünü göstərməkdədir. Buradaki siyahıda biz Azərbaycanın adını görmürük. Sözsüz ki, Azərbaycan ABŞ əlaqələri bundan sonra daha da inkişaf edəcək. ABŞ-ın TRİPP dəhlizində birbaşa iştirakı və eyni zamanda Azərbaycanın regionun strateji önəmli aktoru kimi qəbul edilməsi münasibətlərin bundan sonra daha da inkişaf edəcəyini göstərir. ABŞ regionda həm enerji bazarında, eyni zamanda Orta Dəhlizin inkişafında maraqlıdır. Azərbaycan da öz növbəsində ABŞ-la texnologiyalar, investisiya, innovasiyalar, süni intellekt və hərbi sahədə əməkdaşlığın inkişaf etdirməkdə maraqlıdır. Bu baxımdan, qarşılıqlı maraqlar əsasında ölkələr arası münasibətlərin inkişafını bundan sonra da izləməyə davam edə bilərik”-deyə S.Zahidov bildirdi.
İradə SARIYEVA
