Elşən Manafov: “Almaniyanın belə davranmasının bir neçə səbəbi var”
Almaniya kansleri Fridrix Merz Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla telefon danışığı aparıb, tərəflər Ukrayna və Yaxın Şərqdəki vəziyyəti, eləcə də Ermənistanla Azərbaycan arasındakı sülh prosesini müzakirə ediblər. Bu barədə jurnalistlərə Almaniya Nazirlər Kabinetinin sözçüsü Ştefan Kornelius deyib.
O, liderlərin Yaxın Şərqdəki mövcud vəziyyət, Ukraynadakı münaqişə və onların Cənubi Qafqaza təsiri barədə fikir mübadiləsi apardıqlarını qeyd edib: “Almaniya kansleri Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh prosesində əlavə addımlar atılmasına çağırış edib və bunun regional sabitlik üçün əhəmiyyətini vurğulayıb. Bu baxımdan rəsmilər həm ikitərəfli münasibətləri, həm də Ermənistanın AB ilə əlaqələrini genişləndirmək imkanlarını qeyd ediblər”.
Almaniya kansleri Fridrix Merzin Azərbaycan Prezidenti ilə görüşəndən sonra Paşinyanla danışması yenə də Berlinin xarici siyasətində Ermənistana prioritet önəm vermək, balans yaratmaq cəhdi kimi hesab etmək olarmı? Yəni Almaniya Azərbaycanla yaxşı olmağına baxmayaraq, Ermənistan Berlin üçün vacib ölkədir kimi bir mesajı vermək məqsədinə xidmət edirmi? Yəni süni də olsa Azərbaycanla Ermənistan arasında Almaniyanın lüzumsuz bir balans yaratmaq cəhdi kimi dəyərləndirilə bilərmi?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən politoloq Elşən Manafov hesab edir ki, Almaniya özünün Cənubi Qafqazla bağlı geosiyasi maraqlarından çıxış edərək burada dayanıqlı və uzun müddətli sülhün, sabitliyin bərqərar olmasında maraqlıdır: “Məhz buna görə də, ABŞ-ın dəstəyi ilə Azərbaycan və Ermənistan arasında keçən ilin avqustunda əldə edilmiş razılıqları dəstəkləyir. Bu razılaşmanı uzun müddət münaqişə tərəfləri arasında gedən danışıqlarda tarixi şans kimi dəyərləndirir. Gürcüstanın Avropa İttifaqı ilə münasibətlərində məlum durum Almaniyanı regionla iqtisadi-ticarət münasibətlərin həcminin genişləndirilməsində Ermənistana tranzit imkanları olan ölkə kimi yanaşmağa sövq edir. Bundan əlavə Ermənistanda Qərbin dəstəyi ilə 2018-ci ildə baş tutmuş geosiyasi səciyyəli məxməri inqilabdan sonra bu ölkədə hakimiyyətə gəlmiş Paşinyan iqtidarının Rusiyaya münasibətdə həyata keçirdiyi siyasət də, Aİ-nin aparıcı dövlətlərindən olan Almaniyanı qane edir. Ona görə Ermənistana belə önəm verilir. Cənubi Qafqazla bağlı hansısa proses gedəndə Ermənistan məlumatlandırılıe. Onu da qeyd edim ki, Paşinyan Berlinə səfər edəndən sonra da, Almaniya kansleri Prezident Əliyevlə telefon əlaqəsi saxladı. Ukrayna-Rusiya arasında yaşanan müharibəyə münasibətdə Avropanın təhlükəsizlik maraqlarından çıxış edən Almaniya Paşinyan iqtidarının Ermənistanı Rusiyanın təsir orbitindən çıxarmasını dəstəkləyir. Onun Avropa strukturlarına inteqrasiyasını sürətləndirmək üçün rəsmi İrəvanın siyasətini dəstəkləyir. Paşinyanın ölkədə demokratikləşmə islahatlarına hər cur yardım edir”.
Politoloqun fikrincə, Azərbaycanla münasibətlərə gəlincə yanaşma başqa forma alır: “Almaniya özünün, habelə Aİ-nin enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı maraqlardan çıxış edərək onunla bu sahədə əməkdaşlığın genişləndirilməsinə yönəldilmiş siyasəti dəstəkləyir. Cənub Qaz Dəhlizi çərçivəsində Azərbaycan və Aİ arasındakı enerji tranzit münasibətlərinin genişləndirilməsinə investisiyalar yatırır. Avropa və Asiya arasında ticarət münasibətlərinin genişləndirilməsində tranzit imkanlara malik Azərbaycanla münasibətləri müasir dövrün qlobal çağırışlarına nəzərən Prezident Əliyevin bu dəfə baş tutan səfərindən sonra rəsmi Berlin ölkəmizlə strateji tərəfdaşlıq statusuna keçdiyini bəyan edib. Bu “Tramp marşrut”unun realĺaşdırılması məqsədi ilə Azərbaycanın tərəfdaş olduğu layihəyə Almaniya tərəfindən olan marağı göstərir. Digər tərəfdən bu, Azərbaycanın Yaxın Şərq, ilk növbədə İranla coğrafi anlamda yaxınlığı ilə bağlı amillərdən irəli gəlir. Nəhayət, Qərb kapitalının, o cümlədən Almaniyanın transmilli şirkətlərinin regionla bağlı maraqları, qoyulan investisiyaların təhlükəsizliyi regionda stabillik və etimadın təminatçısı statusunda çıxış edən Azərbaycanla münasibətləri rəsmi Berlini qarşılıqlı mənfəət və anlaşma müstəvisi üzərində genişləndirməyə sövq edir”.
Vidadi ORDAHALLI
