Xaqani Cəfərli: “Gürcü arzusu” hökuməti Cənubi Qafqazda Rusiyaya ən loyal iqtidar hesab olunur”
"Gürcüstan Ukraynaya görə cavab verəcək: Kremlə yeni ilhaq niyə lazım ola bilər?” adlı məqalədə müəlliflər Rusiyanın Gürcüstanın işğal altında olan Cənubi Osetiya (Sxinvali) bölgəsini yaxın aylarda tam şəkildə öz tərkibinə qata biləcəyi ehtimalını təhlil edirlər. Məqaləyə görə, Rusiya Ukrayna cəbhəsində hərbi və siyasi çətinliklərlə üzləşdiyi dövrlərdə Cənubi Osetiyanın ilhaqı mövzusu yenidən gündəmə gəlir.
Müəlliflər xatırladırlar ki, 2022-ci ildə Rusiya Xarkov və Xerson istiqamətlərində geri çəkildikdən sonra Cənubi Osetiyada Rusiyaya birləşmə ilə bağlı “referendum” təşəbbüsü irəli sürülmüşdü. Həmin vaxt proses dayandırılsa da, 2026-cı ildə yenidən sürətlənib.
Məqalədə bildirilir ki, 2026-cı il mayın 9-da Moskva ilə Cənubi Osetiya arasında imzalanmış “müttəfiqlik əməkdaşlığının dərinləşdirilməsi” haqqında saziş bölgənin Rusiya ilə daha sıx inteqrasiyasını nəzərdə tutur. Sənədə əsasən dövlət idarəçiliyi, müdafiə, xarici siyasət, sosial təminat və qanunvericilik sahələrində uyğunlaşdırma həyata keçiriləcək. Müəlliflər bunu faktiki ilhaqa aparan hüquqi baza kimi qiymətləndirir.
Diqqət çəkən hadisələrdən biri də Cənubi Osetiyanın de-fakto lideri Alan Qaqloyevin istefası və Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin müşaviri təyin olunmasıdır. Onun yerinə Rusiya vətəndaşı və dövlət məmuru Marat Kambolovun gətirilməsi Moskvanın bölgəyə birbaşa nəzarəti gücləndirmək niyyəti kimi dəyərləndirilir.
Məqalədə qeyd olunur ki, Gürcüstan hakimiyyəti bu proseslərə sərt reaksiya verməyib və əsasən ehtiyatlı bəyanatlarla kifayətlənib. Bununla yanaşı, bəzi gürcü siyasətçiləri və ekspertlər baş verənləri ölkənin suverenliyinə ciddi təhdid hesab edirlər. Osetiyalı jurnalist Ruslan Totrov isə Rusiyanın Cənubi Osetiyanı bu və ya digər formada ilhaq edəcəyinin qaçılmaz olduğunu bildirir.
Niyə Gürcüstan hakimiyyəti bu proseslərə loyal yanaşır, görməzdən gəlir?
Politoloq Xaqani Cəfərli məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Rusiyanın Ukraynaya qarşı cinayətkar müharibəsi başladıqdan sonra Gürcüstanın ərazi bütövlüyünün bərpası tez-tez gündəmə gəlməyə başladı. Rusiyanın Krımı işğal etdiyi 2014-cü ilə kimi postsovet respublikalarında (Azərbaycan, Gürcüstan, Moldova) baş verən separaatçı hərəkatlara xalqların öz müqəddəratını təyin etməsi kimi yanaşan Qərb, 2014-cü ildə yanaşmasının səhv olduğunu və Moskvanın maraqlarına uyğun gəldiyini anladı. Qərbdə anladılar ki, Rusiya xalqların öz müqəddəratını təyin etməsi hüququndan sui-istifadə edərək separatçı hərəkatları qışdırır və postsovet respublikalarının suverinliklərini təmin etməsinə imkan vermir. Həmin dövrdən Qərbin mövqeyində dəyişiklik baş verdi və dövlətlərin ərazi bütövlüyü xalqların öz müqəddəratını təyin etməsi hüququndan önə keçdi. Azərbaycan, Gürcüstan və Moldovanın ərazi bütövlüyünə siyasi dəstəyin artması bunun nəticəsi idi. Azərbaycan və Gürcüstan Qərbin yanaşmasında baş verən bu dəyişiklikdən yararlandığı halda, Gürcüstanın “Gürcü arzusu” iqtidarı Qərbin bu yanaşmasından nəyinki istifadə etmədi, hətta bu prosesə qarşı çıxdı. “Gürcü arzusu” iqtidarı Qərbi Gürcüstanı Rusiya ilə yeni müharibəyə cəlb etməkdə ittiham etməyə başladı.
Rusiyada anlayırlar ki, Qərb Gürcüstanın ərazi bütövlüyündə israrlııdır. Buna görə də Cənubi Osetiya və Abxaziyanın ilqanı başa çatdırmağa çalışır. Təəssüf ki, "Gürcü arzusu" iqtidarı bu prosesə qarşı loyal yanaşdığı kimi, Rusiyanın yeni işğalçılıq siyasətinə müqavimət göstərənləri təhdid edir və cəmiyyəti müharibə ilə qorxudur. Bunun əsas səbəbi Gürcüstanın qeyri-rəsmi lideri, hətta sahibinə çevrilən Bidzina İvanişvilinin Rusiya ilə bağlılığı olmasıdır. Gürcü jurnalistlərin araşdırmalarına görə, Bidzina İvanişvilinin oğulları Uta və Beranın da Rusiya vətəndaşlıqları var. Utanın Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin mühafizəsi altında olması ilə bağlı da iddialar var. Bütövlükdə isə “Gürcü arzusu” hökuməti Cənubi Qafqazda Rusiyaya ən loyal iqtidar hesab olunur. Gürücstanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməməsi isə bütövlükdə Cənubi Qafqazın Rusiyanın təsir dairəsindən tam çıxmasına imkan vermir. Bu isə həm Azərbaycan, həm də Ermənistan üçün siyasi risklər yaradır. Gürcüstanda bu vəziyyət dəyişmədikcə Cənubi Qafqaz tam suverinliyinə qovuşa bilməyəcək.
Dəniz NƏSİRLİ
