Xaqani Cəfərli: “Bu Səudiyyə Ərəbistanın nüvə texnologiyasına və prespektivdə nüvə silahına sahib olması anlamına gəlməməlidir”
Donald Tramp administrasiyası Səudiyyə Ərəbistanına ciddi MAQATE yoxlamaları tələb edən təhlükəsizlik tədbirləri olmadan uranı zənginləşdirməyə icazə verməyə razılıq verib. Bu, Ər-Riyadın nüvə silahı əldə etməsinə yol aça bilər.
CNN-in danışıqlarla tanış mənbələrə istinadən verdiyi məlumata görə, Tramp administrasiyası Səudiyyə Ərəbistanına nüvə silahı inkişaf etdirməsini qadağan edən təminatlar olmadan uranı zənginləşdirməyə icazə verməyə ilkin razılıq verib.
Bu, Vaşinqton və Ər-Riyad arasında Səudiyyə Ərəbistanının mülki nüvə enerjisi sektorunun inkişafına Amerika dəstəyini nəzərdə tutan ikitərəfli müqavilə layihəsinə aiddir.
CNN-ə müsahibə verən ekspertlərin fikrincə, Səudiyyə Ərəbistanının Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) Əlavə Protokoluna qoşulmasını tələb etməyən bu razılaşma, BAEA müfəttişlərinə mümkün elan edilməmiş nüvə obyektlərini yoxlamaq üçün genişləndirilmiş səlahiyyətlər verir və Ər-Riyadın nüvə silahı əldə etməsinə yol aça bilər.
Krallığın vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman əvvəllər İran nüvə silahı hazırlayarsa, Səudiyyə Ərəbistanının da onları əldə etməyə çalışacağını bildirmişdi.
İrandakı müharibə səbəbindən müqavilənin imzalanma müddəti təxirə salınıb.
CNN-in məlumatına görə, ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanı nüvə enerjisi əməkdaşlığı ilə bağlı danışıqları 2025-ci ilin payızına qədər başa çatdırıblar, lakin sənəd hələ də Prezident Donald Tramp tərəfindən imzalanmasını gözləyir. Kanalın mənbələrinə görə, gecikmənin səbəblərindən biri ABŞ və İsrail arasında İrana qarşı müharibənin başlanması olub.
Burada nə baş verir? Səudiyyə Ərəbistanına uranın zənginləşdirilməsi icazəsini verməklə Tramp nə mesaj verir? Bununla İranı qorxutmaq istəyir, yoxsa artıq İranın nüvə məsələsində qalib gəldiyi ilə barışır, yaxud bu ölkənin nüvəsinə qarşı Səudiyyənin nüvəsini çıxarmaq istəyir? Burada məqsəd nədir?
Politoloq Xaqani Cəfərli baki-xeber.com-a bildirdi ki, ABŞ-ın Səudiyyə Ərəbistanına uranın zənginləşdirilməsi icazə verməsi haqqında məlumat yalnız media xəbəridir. “Hələlik bununla bağlı rəsmi məlumat yoxdur. Digər tərəfdən hətta bu məlumat rəsmiləşsə belə, bu Səudiyyə Ərəbistanın nüvə texnologiyasına və prespektivdə nüvə silahına sahib olması anlamına gəlməməlidir. Nüvə silahının yayılmaması haqqında saziş var. Digər tərəfdən Çin, Rusiya kimi dövlətlər də nüvə silahının yayılmasını istəmir. İrana münasibətdə bunu müşahidə etdik. İranın nüvə silahına malik olmasını istəməyən Çin və Rusiyanın Səudiyyə Ərəbistanına atom silahı əldə etməsinə imkan verməyəcək. Ona görə də bunu İrana qarşı balans yaratmaq cəhdi kimi dəyərləndirmək olmaz. Yeni texnologiyaların inkişafı ilə dövlətlərin daha çox elektrik enerjisinə ehtiyacı yaranmağa başlayır”.
X.Cəfərlinin fikrincə, buna görə də daha çox ölkə Atom Elektrik Stansiyasına sahib olmağa çalışacaq.
İradə SARIYEVA
